Welcome to the

Kyrgyzstan
Space shortcuts
Skip to end of metadata
Go to start of metadata

Токтогул району Кушчу-Суу айылы - Калмуратов Доолотбек

Токтогул району Ак-Тектир айылы - Кутболсун кызы Дилзат;

Базар-Коргон району Кызыл-Ункур айылы - Ирисалиева Уулкан

Базар-Коргон району, Жаш-Ленин айылы Токтомаматова Гулзат

  • No labels

86 Comments

  1. Алма кагынан компот жасоо

    Алманын компотунун курамында магний, кальций, калий, фосфор жана темир бар. В, С, Е и РР витаминдерин камтыйт. Азыктуу жана синимдуу. Курамында темир коп болгондуктан аз кандуулуктун алдын алууда жакшы каражаттардын бири.

  2. Орук жан гиларстан кышкыга компот даярдоо


    Керектелуучу азыктар:
    1кг -гиларс
    1 кг - орук;
    шекер - 500 гр (250 грдан ар бир банкага, же татымына жараша);
    банка 3 л - 2 даана;
    капкак - 2 даана;

    Орук жана гиларсты тазалап жууп, жарым-жарымдан кылып, банкаларга салып, устуно шекерди салабыз. Устуно кайнатылган сууну куябыз да, кастрюланын тубуно жумшак материал тошоп, башкаларды салып кайнатылган сууну куябыз, 40 мин кайнатабыз. Андан кийин крышка жаап койобуз. Жапкыч менен бурап  жапкандан сон, банкаларды устун, астын алмаштырып, бир кун койуп, андан сон муздак же карангы жерге сактайбыз.

  3. Салам Уулкан, мен жемиштерди бири-бири менен айкалыштырып жасалган пайдалуу компотторду жакшы кором. Гиларстын компоту кичине ачуураак, орук менен кошулуп жасалганда даамы сонун болуп калат.

  4. Кызыл -Ункурдо жапайы кара карагат сентябрь айында бышат. Момосу майда болгондуктан теруу ото кыйын, бирок карагаттан кыям, компот жасасан ден соолукка абдан пайдалуу.

    Карагаттын пайдалуу витаминдери жоголбосу учун терип келгенден кийин жууп тазалап, сабактарын алып салып эт тарткычтан откоруп тенме-тен кумшекер кошуп стерилденген банкаларга бурама капкактар менен жаап коемун.

    Кышкы мезгилде кайнаган сууга 1 чон аш кашыкта кыямдан салып аралаштырып койсон компот даяр, балдарга витаминдуу суусундук

    1. табияттын ден соолукка пайдалуу, даамдуу, таза азыгы, карагаттан жасалган компот, вареньенин жыты да буркурап турат,,


  5.                                                                    Органикалык таза сары майдын пайдасы 

    Кыргыздардын сары майы чеги менен кодонсо ден- соолука абдан жакшы пайда берет экен.

    Сары май шлактарды жана токсиндерди эритүүчү касиетке ээ
    Сары май – майды ээритип, чыпкалоо жолу менен алынган май. Анда ак майга караганда суусу аз болгондуктан көп убакытка чейин сакталат..

    Сары майдын негизги пайдалуу касиети анын адам организминде тамак сиңирүүнүн энергиясын жогорулаткандыгы болуп саналат. Ал боорго шлак жеткирбестен, тамак сиңирүүгө жардам берет. Репродукциялык системага, интеллектке жагымдуу таасир берип, нерв системасына, ошондой эле адамдын ткандарына да оң таасир тийгизет, ой жүгүртүү процессин, эске тутууну жакшыртат. Ал активдүү радикалдар менен күрөшөт, ал эми аны күн сайын колдонуу организмден токсиндер менен шлактарды алып чыгат!


    Сары майды косметикалык максаттарда колдонууда да керемет күчкө ээ. Ал теринин майда тешикчелери аркылуу тез өткөндүктөн, териге жакшы сиңет. Тери алдындагы катмарлардагы жыйналган туз шлактарын жана токсиндерди эритет. Ошондуктан сары май пайдаланылган процедуралардан кийин тери назик, жылмакай жана жупжумшак болуп калганын байкоого болот.

    Сары май айрыкча жаздын шамалдуу жана муздак күндөрүндө пайдалуу. Мурундун былжыр чели кургап калганда мурундун ичин сары май менен майлап койсо, инфекциядан жана суук тийип ооруп калуудан сактайт.

  6. КУРГАТЫЛГАН КАРА ОРУКТУН ПАЙДАСЫ!

    Кургатылган кара өрүк колубузга тийсе тамшанып жеп койгонубуз менен анын адам баласынын ден соолугуна кандай пайдалуу экенин көп деле биле бербейбиз. Кыштын күнү көпчүлүк жемиштер пайдалуу сапаттарын жоготуп коюшат, ал эми кургатылган кара өрүк - табият тартуулаган керемет, кышында организмге керек болгон таттуу витамин.

    Ден соолукка пайдасы

    1. Ичеги-карынды жакшы иштетет. Кургатылган кара өрүк - ич катуунун душманы. Биринчи кезекте кургатылган жемиштин курамындагы жогорку көрсөткүчтөгү клетчатка, тамак сиңирүү органдарына абдан пайдалуу. Азык буласы тамак сиңирүү ферменттерин активдештирип, ичеги-карындын микрофлорасын баланстаганга жардам берет. Ичегинин капталдарын оору жуктургуч бактериялардан коргоп, организмден токсиндерди, шлак жана башка зыяндуу заттарды эң сонун айдап чыгат. Анан да эл арасында көп тараган ич катуу көйгөйүнө табылгыс дары. Чынында мындай ичти айдаган азыкты табыш кыйын. Анын курамындагы клетчатка суюктукту өзүнө мыкты сиңирип алат, ичегини кыймылга келтирет, жоон ичегидеги чогулган заңдарды жумшартат жана эритет.

    1-рецепт: Кургатылган кара өрүктүн 10-15 мөмөсүн эт туурагычтан өткөрүп, ага бир аш кашык суюк балдан кошобуз. Даяр болгон суюктукту күн сайын эрте менен жана кечинде 1 чай кашыктан чайга, майсыз кефирге же айранга кошуп ичсе ичти өткөрөт. 2-рецепт. 100 г мөмөнү эки стакан кайнак сууга салып, үстүн жакшылап жаап ширеси чыкканча эки саат тыныктырып коёбуз. Муну экиге бөлүп эрте менен жана кечинде ширесин ичип, мөмөсүн жеп коёбуз.

    2. Аз кандуулукта. Кургатылган жемиштин курамындагы витамин жана темир авитаминоз жана темирдин жетишсиздиги, аз кандуулук менен күрөшөт.

    3. Жүрөк-кан тамыр системаларынын иштөөсүндө. Курамындагы жогорку көрсөткүчтөгү калий жүрөк-кан тамыр системасынын иштөөсүнө жакшы таасир этет жана суу, туздун балансын нормалдаштырат. Окумуштуулар анын заара чыгаруучу натыйжасы бар экенин, үзгүлтүксүз колдонуу шишиктен арылтарын жана артериалдык кан басымын төмөндөтөрүн далилдешкен. Ал турсун, гипертония менен ооруган адамдарга атайын диетасы бар.

    4. Бөйрөк жана боорго пайдасы. Акыркы изилдөөлөргө таянсак, кургатылган кара өрүк бөйрөк менен боордогу токсиндерди айдап чыгат. Курамындагы калий болсо табарсыктагы таштар менен күрөшүп, өттүн жана табарсыктын иштөөсүн активдештирет.

    5. Бактерияга каршы аракети. Мөмөнүн кагынын бактерияга каршы аракети бар. Ооз көңдөйүнүн тиш бүйлөлөрүнө суук тийгенде жана кариесте бактериялардын жана оору жуктургуч микроорганизмдердин көбөйүшүн токтотот.

    6. Остеопороз менен күрөшөт. Остеопороз (сөөктөрдүн морттугу) менен жапа чеккен адам кургатылган кара өрүктү күнүмдүк рационуна кошсо, анын курамындагы кальций оорусун бат эле жеңип чыгат.

    7. Рак клеткаларынын өсүшүнө тоскоол болот. Антиоксидант (С витамини) рак шишигинин өсүүсүн токтотуп, иммунитетти чыңдап, организмдин эрте картаюусунун алдын алат.

    8. Жумушка болгон жөндөмдүүлүктү көтөрөт. В витаминдеринин тобу организмди сергитет, күч-кубат берет, маанайды көтөрүп, эс тутумду жакшыртат.

    9. Көздүн саламаттыгында. Бета-каротин көз ооруларынын алдын алып, көрүүсүн жакшыртат.

    10. Териде. Организмден токсиндерди, шлактарды айдап чыгып, териге, тырмак, чачка пайдалуу. Ашыкча салмак менен күрөшүүгө эң мыкты азык Жогорку көрсөткүчтөгү калориясына карабай арыктоодо натыйжалуу азык. Диетологдор да көп учурда бул азыкты сунушташат. Ал ичегилерди тазалап, заңданууну нормалдаштырып, табитти басаңдатып, ачкалык сезимин жоготот. Суу, тузду нормалдаштырууга көмөкчү болуп, зат алмашууну жакшыртат. Күн сайын негизги тамакты жээрдин алдында 5-6 мөмөсүн жесе, тамакка болгон тартылууну басаңдатат. Печенье менен момпосуйдун ордуна жеп турса эң жакшы. 1-диета. Кургатылган кара өрүктүн данексиз 10 мөмөсүнүн үстүнө кайнак суу куюп жумшартып, 1 литр майсыз кефирди кошуп блендерде аралаштыруу керек. Алгачкы эки күндө суюктук эрте мененки, түшкү жана кечки тамактын ордуна үч маал ичилсе, кийинки күндөрү кечки тамактын ордуна ичилет. Мындай оор жумалар бир ай бою уланат, өз салмагыңызга келгениңизче калориясы жогору тамактардан баш тарта турганыңыз оң. Ушул эле суюктукка кебек да кошуп алсаңыз, ичегилериңизди абдан сонун тазалайт. 2-диета. Ашыкча салмагынан батыраак арылууну каалагандар кургатылган кара өрүк менен үч күндүк диетаны кармаса, 3-4 килограммга арыктайт. Ар бир 3 саат сайын 5-6 мөмөсүн жеп, башка эч кандай тамак жебеши шарт, сууну каалагандай иче берсе болот. Бул диета организмдеги шлактарды щётка менен тазалаган сыяктуу тазалап чыгат. 3-диета. 7 күндүк диета. Эрте менен 100 г гречка боткосу (же башка) менен 1 даана кургатылган кара өрүк, көк чай ичебиз. Күндүн биринчи жарымында - 1 даана кургатылган кара өрүк, 1 стакан кефир. Түшкү тамак - майсыз шорпо, гарнири менен каалаган жашылча, 100 г эт же балык, кургатылган кара өрүктүн компоту. Күндүн экинчи жарымында - 1 даана кургатылган кара өрүк, 1 стакан кефир. Кечки тамакта – кургатылган кара өрүк, жемиштер менен салат, 1 стакан кефир, каалаган белоктуу азык (эт, балык), йогурт менен кургатылган кара өрүктөн коктейль. Жыйынтыгында 7 күндө 2-4 килограмм салмак таштоого болот.

    Автор : Динара ЧОКОЕВА

  7.                                                                             Мандарин

    Кыш келип мандариндин сезону да башталды жаш балдардын суйуп жеген жемиши эн башкысы сапаатту мандарин сатып алыш керек.

    Мандариндин биологиялык түзүлүшүнө келсек, анын дарагынын узундугу төрт метрге чейин жетет. Курамында С, В1 витаминдери, клетчатка, минералдык туздар, фитонцид, флавоноид, органикалык кислоталар жана шекер бар. Кабыгы жука болгондуктан бат арчылат. Жыты маанайды которуучу касиетке ээ. Мекени Түштүк Чыгыш Азия жана Кытай мамлекети. Бүгүнкү күндө Испания, Абхазия, Аргентина, Индияда жана Японияда кеңири өндүрүлөт.

    Мандарин ден соолукка абдан пайдалуу. Күз жана кыш мезгилинде адамдын организминдеги жетишпеген витаминдерди мандариндин жардамы менен толуктаса болот. Андан сырткары сасык тумоо менен ооруган учурда мандарин жесеңиз, курамындагы кислоталар микробдордон арылтып, бат сакаясыз.

    Мандарин ден соолукка канчалык пайдалуу болгону менен, зыян алып келген учурлар да кездешет. Мисалы аны көп өлчөмдө жесеңиз кан басымдын төмөндөшүнө алып келет.

    1. Цитрус момолору, ден солукка пайдалуу, С витаминине бай, кыш мезгилинде, суук тийгенден профилактика турундо да пайдалануучу азык болуп эсептелет, азыркы учурда, жаны жылга карата базарда конкуренция кобойуп атабы, айтор, цитрус азыктарына ар кандай шектуу сындар айтылып атат, бирок аны атайын тастыктаган далилдер да келтирилбей атат. 

  8. Биз,  Кызыл-Ункур айылындагы момо-жемиштерди кургатуу боюнча аялдардын тобунун максаты туура тамактанууну колго алуу, себеби тамак-аш энелер аркылуу берилет. Токой азыктары бышкан учурда уй булобуз учун, кышкы мезгилде витаминдуу компотторду даярдоо учун кургатып алабыз. 



  9. Арсланбабта откорулгон айыл чарба азык тулукторунун жарманкесине катыштым. Кургаткан жемиштерди коргозмого коюп, кээ бири сатылды.

    Кургатылган ит мурун                                    Алма как

    Кургатылган бору карагат (изирик)                      Кургатылган кайналы

    1. Уулкан эже, тобунуздар менен органикалык кактарды озунуздор гана пайдаланбастан, сатууга да аракеттенип пайда табууга айылдык аялдар белсенгенинер кубандырат, азаматсыздар, ишиниздерге ийгилик!!!

  10. Токой азыктарынан элдин кызыгуусун арттырып сезон мезгилинде козу карын терип алабыз, кардар келсе жаны боюнча сатабыз, кээде баасы которулгондо сатабыз деп кургатып алабыз.

    Кургатылган козу карынды сапатна жараша  кг. 1200-1500 сомго чейин сатабыз

  11. Кузундо токой чарбасынан арендага алган жерибизден жангак теребиз. Кыргыз Токой Байлыгы кооперативине мучо болуп киргенбиз.Сапаттуу жангактарды  кооператив аркылуу Фейр Трейд (Адилет Соода) сертификатынын негизинде чет олкого сатабыз. Калган болугун уй булобузго керектуу  болгондо каржылык муктаждык учун жергиликтуу базарда, уй було мучолору коп болсо чагып маныз даярдап сатабыз.

  12.                                                    Жаш балдарга шекери аз кылып малинадан суусундук кылып бериниз 

    Малина бышкан кезде балдарга  шекерди  коп кошпой мумкун болушунча малинанын жанысында ширелуу суу кылып берген жакшы.Малина мөмөсү курамына алма, салицил, кумурска кычкылын, глюкоза, кант, пектин, азот жана калий, жез, ацетоин, С витаминин жана эфир майларын камтып, анын жаңы бышкан мөмөлөрү суусунду жакшы кандырып, тамак сиңирүүнү жеңилдетет. Малина дененин ысышын басаңдатып, организмден уулуу заттарды чыгара алат. Андагы жез затынын молдугу маанайдын көтөрүңкү болушун шарттайт.

  13. Болгар калемпири 

    Бул жемиште С, В1, В2, В9 витаминдери жана каротин заты бар. Негизинен бул калемпирди тез тез колдонуп туруу зарыл себеби  витаминдерге молдугу жагынан болгар калемпири лимон менен кара карагаттан да ашып өтөт. Курамындагы кальций, магний, йод, кобальт сыяктуу адам организмине пайдалуу заттардын молдугу үчүн аны тамакка колдонуу каны аздыкта, иммунитеттин төмөндүгүндө, чач түшүүдө жакшы жардам берет.


  14. Дарбыз

    Азыркы учурда дарбызды пайдалуу деп айтыш кыйын себеби аны остуруудогу химикаттарды колдонгон фермерлердин саны коюойуп кетти ошон учун озубуздун шартта бакта уйдо же таалабызда органикалык жол менен остурсок жалпыбыздын ден соолугубузга ото чон пайда болмок.

    Дарбыз жайкы чаңкоону эң сонун кандырып, организмге күч-кубат берип, андагы уулуу заттардын чыгышына себеп болуучу дагы бир жайкы тамак бул – албетте дарбыз. Дарбыз 90 пайыз суудан туруп, калориясы абдан аз, демек аны айымдар толуп кетебиз деп коркпостон каалашынча жешсе болот. Дарбызда пектин, каротин, жез, никель, аскорбин кислотасы, витамин В1, В2, С жана фолий кычкылы кездешет. 

  15. Киви 

    Киви бул адам баласына ото пайдалуу ошондой эле тамак ашка керекти биз билгендей коп чулук учурда базардан алган эт картан мал жандыктын эти же эти катуу болуп калат тамак жасап жатканда этке киви кошуп койсо жумшак эзилип бышат. Киви бул жапжашыл болгон таттуу мөмө С витаминине гана бай болбостон, андагы кальций затынын көптүгүнө байланыштуу организмди ысыкта суудан өксүп калышынан сактайт. Киви андан башка да жүрөктүн согушу менен кан басымдын өлчөмүн жөнгө салып турат. Аны жемиш салаттарына кошуп же болбосо эрте мененки нанүштөдөгү тамакка кошуп жеген туура

  16.                                                            Жаш балдарга жакшы азык 

    Лосось балыгы, ашкабактын уругу, жумуртка, кара моюл, кара шоколад, деңиз капустасы сыяктуу курамында йоду бар деңиз өсүмдүктөрү мээге пайдалуу азыктар деп табылды. Бул жемиштерди такай жеп тургула деп британиялык диетолог Кассандра Барнс кеңеш бергенин “Азаттык” жазып чыкты.  Лосось сыяктуу майлуу балыктардын майында DHA деп аталган  кислота адамдын эс тутумун жана түшүнүү жөндөмүн, ошондой эле интеллект коэффициентин жакшыртарын швейцариялык окумуштуулардын изилдөөсү да  тастыктаган.
    Ашкабактын уругундагы цинк адамга жакшы ойлонуу, окуп үйрөнүү жана маселени логикалык талдоо үчүн зарыл. Ойлонуу процесси үчүн ашкабактын уругундагы магний жана башка белоктор да пайдалуу экен.  Жумуртканын сарысындагы холин деген зат эс тутумду жакшыртканга көмөктөшөт,-дейт диетолог.
    "Канты көп же таттуу шоколаддан качкыла. Себеби анын мээге пайдасынан зыяны чоң. Анын ордуна курамында какаосу 70 проценттен кем болбогон шоколад жегиле",-деп кеңеш берет Барнс айым.

  17. Жемиштердин кактары

    Каткан өрүк, кара өрүк, мейиз, инжир, алма, алмурут сыяктуу кактар химиялык кошулмалар менен жасалган таттууларга караганда бир нече эсе пайдалуу. Кактар жүрөк ооруларына, астмага, анемияга, суук тийүүгө эң жакшы дары. Мындан тышкары катырылган жемиштер нерв системасын бекемдөөдө жана ичегилерди тазалоодо натыйжалуу каражат

  18. Балык


    Эгер балыкты бир жумада үчтөн кем эмес жолу эттин ордуна пайдалансак, жүрөк ооруларынын алдын алып, кандагы холестериндин деңгээлин сактаган болоор элек. Балык өзүнүн баалуулук касиеттери жагынан этти алдына чыгарбайт.Ошон учун балык  7 жашар баладан 70 жаштагы адамга да эн чон пайда.

  19.   Жаш балдарга кола фантанын ордуна Максым жасап бериниз.

    Бишкекте чон апам дайым уйдо максым жасап берчуу уй шартында жасалган максым абдан даамду жана пайдалуу.

    Максым талкандан жасалат. Ал ачытылган жарма суусундугу. Ал кайсы дандан жасалышына жараша арпа, буудай, жүгөрү максымы деген түрлөргө бөлүнөт.

    Керектелүүчү азыктар: 10 литр суу, 200 грамм талкан, 2 чоң кашык ун, тоң май, татымына жараша туз.
    Даярдоо: Алгач тоң майга бир чоң кашык унду кууруп алабыз да, үстүнө сууну куябыз. Суу кайнаганда талканды бөлтөктөрүн кетире чалабыз. Бир калыптагы отто бир саат кайнатып бышырабыз. Жарма сууган соң ачыткысын куюп, бир чоң кашык ун чалабыз, туз татытабыз. Бул жарманын жакшы көбүрүшү үчүн. Жарым күн турган соң жарма ачып чыгат да, суусун кандыруучу эң сонун каражат даяр болот

  20.                                                       Адамга коопту делген Консервант

    Азыркы кундо консервант бут магазиндеги продуктанын 70 % бар жана  20 % жаап жашырып бизге белгисиз кылып кошуп артурдуу продукция чыгара беришет.Эн башкысы келечек муунга жаш балдарыбызга абдан жаман таасирин тийгизет. 

    Консерванттар суусундуктардын көпкө сакталуусуна жардам берет. Консервант катары лимон кислотасын (Е-330) колдонушат. Лимон кислотасы эмалды эритип, тиште кариестин пайда болушуна өбөлгө түзүп берет. Мындан тышкары ортофосфор кычкылын (Е-338) да колдонушат. Аталган кислота организмден кальций кычкылын айдап чыгат. Натыйжада, сөөк ткандары бошоп, алсызданып, морт болуп “остеопороз” оорусуна чалдыгышат. Остеопороз оорусунун арты менен адам инвалидге айланышы мүмкүн. Андыктан газдалган таттуу суусундуктарды балдарга бербөөгө аракет кылуу керек. Себеби алардын сөөктөрү али толук калыптанып бүтө элек.

  21. Саламатсызбы?

    Сиз озунуз да эгип алектенесизби?

    1. Саламатчылык 

      Эскиден эгин тегин эгип алектенет элек.

      Профессор агайларыбыздын  айыл чарба органика химикат жонундо семинарларына катышып турат элем 


  22.                                                                                               Бал

    Бал организмге өтө пайдалуу азык. Ал организмдин көптөгөн инфекцияларга каршы турушун жогорулатат. Аны боор, ашказан, ичеги, дем алуу органдары ооруларында колдонуу сунушталат. Бул ажайып азыкта С, К, Е, Р, В витаминдеринен тышкары Менделеевдин таблицасындагы дээрлик бардык микроэлементтер бар. Ошондой эле жаш балдарга чондорго эрте менен жок дегенде жылуу сууга бир кашык асель кошуп ичип туруу  ото пайдалуу жана эн чон энергия муну тастыктаган улуу Брюс Ли ал кундо машыгууларында асель кошулган суу ичип турган жана ошондон улам энергия алып машыгуулары эффективдуу болгон  деп калышат

  23. Азыркы тапта  дуйнодо 50 000 000 адам эпилепсия менен ооруйт ошондой эле Кыргызстанда жаш балдар жана оспурумдор арасында эпилепсия 1.23% ти тузот жана коптогон адамдар бул оорудан жабыркап келет

    Жер жаңгак эпилепсия оорусун алдын алат

    Эпилепсия менен ооруган адамдарга: “Жер жаңгактын бир кашык майын, бир стакан эчкинин сүтүнө кошуп күнүгө үч жолу алты ай ичүү керек. Ошондой эле гемарой оорусуна да мыкты дары болуп саналат”. Анын майын тампон кылып колдонсоңуз, геморойуңузду айыктырат

    Кечинде бир стакан ысык сүткө, бир чай кашык жер жаңгактын майын кошуп ичсеңиз, уйкуңуз тынч жана эртең менен өзүңүздү сергек сезесиз. Кулагына суук тийгендер дагы жатарда кулагына бир-эки тамчы майын тамчылатып койсо, эки-үч күндө оорусу басаңдап айыгып калат.

    Жер жаңгактын 50 грамм майын, алма кычкылы менен аралаштырып, жылуу суу менен чайкоо ревматизм оорусуна даба. Ага утурлай полиартрит, бел оорусу, суук тийүүдө колдонуучу мыкты каражат. Мисалга, түн ичинде балаңызга суук өтүп, балаңыз сийип коюп жатканда аны да майлап койсоңуз жардам берет.

    Жер жаңгактын майын, бал жана сүт менен аралаштырып ичсеңиз ашказан, ичеги ооруларын алдын алат.

  24. Правильное питание ребенка – залог здоровья

    С самого детства мы должны научить своих детей из всего многообразия продуктов выбирать те, которые действительно полезны для здоровья. Питание детей несколько отличается от питания взрослых.  Если система питания ребёнка выстроена правильно, то ребёнок, нормально развивается, как физически, так и психически.

    Сделайте так, чтобы ежедневное приобщение ребенка к правильному питанию стало для вашей семьи образом жизни. Не нужно устраивать из этого постоянных лекций на тему, что полезно, а что вредно. Активно общаясь со своим ребенком, подавая ему пример, вы прививаете хорошие привычки в еде.

    За столом нужно говорить только о хорошем. Обстановка должна помочь ребенку расслабиться, тогда и аппетит будет хорошим, и настроение доброжелательным. Дети могут помочь вам с сервировкой и украшением блюд. Когда будете подавать овощи и фрукты на стол, спросите у детей какие витамины и микроэлементы в них содержатся, и почему они так полезны. Для того, чтобы организовать правильное пита­ние ребенка, нужно соблюдать несколько важных правил:

    Правило 1

    Питание должно быть разнообразным.

     Это важное условие того, что организм ребенка получит все необходимые для роста и развития ве­щества. Каждый день в меню ребенка должны быть: фрукты и овощи; мясо и рыба; молоко и молочные продукты; зерновые продукты (хлеб, каши, хлопья). Недостаточность или переизбыток потребляемой ребёнком пищи может неблагоприятно отразится на деятельности желудочно-кишечного тракта, способствовать нарушению обмена веществ, увеличению избыточной массы тела (даже до ожирения различных степеней) или привести к истощению.


    Если ребенок отказывается, есть полезное блюдо, предложите ему поэкспериментировать и сделать блюдо необычным.

    Так, с помощью сухофруктов и орешков можно выло­жить забавную рожицу на каше, с помощью кетчупа и зелени нарисовать узор на яичнице, карто­фельное пюре выложить на тарелку в виде фигурки снеговика и т.д.

    Что нельзя использовать в питании детей:

    1. Субпродукты, кроме печени, языка, сердца; кровяные, ливерные, сырокопчённые колбасы.
    2. Жареные в жире (во фритюре) пищевые продукты и кулинарные изделия, чипсы.
    3. Творожные сырки, сгущённое молоко с использованием растительных жиров.
    4. Кумыс и кисломолочные продукты с содержанием этанола (более 0.5%).
    5. Кондитерские изделия с кремом, содержащими растительный белок.
    6. Первые и вторые блюда на основе пищевых концентратов быстрого пригитовления.
    7. Уксус, горчица, хрен, перец острый и другие острые приправы и содержащие их пищевые продукты, включая острые соусы, кетчупы, майонезы и майонезные соусы.
    8. Маринованные овощи и фрукты.
    9. Кофе натуральный и газированные напитки, ядра абрикосовой косточки, арахиса.
    10. Продукты, в том числе кондитерские изделия, содержащие алкоголь.
    11. Пищевые продукты, сдержащие в своём составе большое количествот пищевых добавок (информация указывается изготовителем на потребительской упаковке).
    12. Сухие концентраты для приготовления первых и вторых блюд (супы, вермишель «Дошерак», каши).

    Правило 2

    Питание ребенка должно быть регулярным.


    Соблюдение режима питания детей имеет большое значение для усвоения организмом пищевых веществ. Детям дошкольного возраста рекомендуется принимать пищу 4-5 раз в день, через каждые 3 часа, в одно и то же время, распределяя рацион питания следующим образом: завтрак – 25%, обед – 35%, полдник – 15%, ужин – 25%. В школьном возрасте целесообразно четырёхразовое питание, через каждые 4 часа с равномерным распределением суточного рациона: завтрак – 25%, второй завтрак – 20%, обед – 35%, ужин – 20%.



    Постарайтесь отказаться от перекуса и приучить ребен­ка есть только за столом. Если это пока не получается, предлагайте для пере­куса фрукт, сухое печенье, сок — еду, которая поможет заглушить голод, но не испортит аппетит.

    Важным оздоровительным мероприятием для детей-учащихся служит правильная организация питания в школе в виде горячих школьных завтраков и обедов в группах продлённого дня, рацион которых должен составлять 50-70% суточной нормы, на что родители, к сожалению, мало обращают внимание. Питание бутербродами, пиццей, чипсами, шоколадными батончиками, вредно так как – эта пища неполноценна по своему составу и к тому же раздражает желудок, способствуя развитию гастрита.


    Правило 3

    Питание ребенка должно восполнять его ежедневные траты энергии.

    Если у вашего ребенка есть лишний вес, ограничьте количество сладостей и высококало­рийных десертов, освободите от них холодиль­ник. Поставьте на стол вазу с фруктами, тарелку с хлеб­цами из цельных злаков. Фрукты детям можно есть без каких-либо ограничений, практически невозможно ими объесться, и они являются очень полезными.  При недостатке какого-либо минерального вещества или витамина ребенок сам попросит нужное ему яблоко или даже зелень.

    Постарайтесь увлечь ребенка занятиями спор­том, гуляйте вместе, пусть понемногу, но регулярно.


    Таким образом, построение правильного питания для детей требует учета особенностей организма ребенка, знаний некоторых правил и принципов здорового питания.






  25.              Туура тамактануудан мурун  ден-соолука коопту эмес турдоо идиш аяк жууш керек.

    Туура тамактануу жакшы балдаргада чондорго да бирок тамактанууга колдонгон идиш аяктарды мила же башка ишеничтуу эмес каражаттар менен жууп колдонуу азыркы кундо коопту болуп жатат. Коптогон изилдоолордун натыйжасында жана андан башка ватсаптан артурдуу маалыматтар журот Кыргызстандан эн коп бойрок оорулар менен Индиага барып операция жасатышат экен жана ошого Индиалыктар келип изилдоолор жургузгон учурда уйдо,ашкана, кафелерде мила колдонулуп бул ден-соолука эн зыяндуу болуп саналат экен ошон учун бизге  турмуш тиричиликте алтернативдуу каражаттар керек.

    Бул ата- мекендик ондуруш каалгандар болсо сатып алып уй тиричилигине колдонгон жакшы

    Жидкое Универсальное средство для стирки любых тканей. И мойки посуды. Подходит как для стиральных машин автомат, так и для ручной стирки.
    Изготовлен из натурального хозяйственного мыла.
    Экологичен 100%
    Смягчает воду.
    Удаляет сложные загрязнения и многие виды пятен, в том числе жирные и масляные пятна.
    Не оставляет следов и разводов. Гипоаллергенный.
    Сохраняет цвет и белизну одежды.
    Эффективен при температуре от 30 до 60 градусов.
    Обладает прятным и естественным ароматом хозяйственныммылом 72%
    Содержит активный отбеливатель, одновременно сохраняя цвет.
    Чистит машину от накипи.
    Расход: 100 мл. на 1 стирку.
    Срок годности 2,5 года с момента открытия бутылки.

    Произведено: Кыргызская Республика г.Бишкек, мкр.Алмедин-1,
    Тел.: 0555327457. 0705291216
    (вотсап) 0706431759.
    Масса: 1 л. 80 сом. Так как этикеток ещё нет с этикетками 120 сом. Доставка 40 сом.

  26. Жаш балдарга улуттук суусундук даярдап ден-соолугун чынданыз.

    Максым ачытуунун 1-жолу: Тоң май кошулуп кайнап жаткан сууга үзгүлтүксүз чубуртуп бөлтөк болбогондой кылып талканды саласыз. 25-30 мүнөт жай отто бир калыпта кайнатып, андан соң отту өчүрүп, табы кайткыча коюп коёсуз. Жылуураак кезинде көрөңгө куюп, унду чаласыз. Максым бөлмө температурасында 8-10 саатта ачып калат. Мезгил-мезгили менен чалып турсаңыз да болот. Ачыганга чейин максымга ак ( сүт, айран, сүзмө) кошуп койсо, көбүрүп жакшы ачыйт. Максымдын түбүндө калган коюусун кийинкиге калтырып туруу керек. Ал көрөңгө болот.

  27. Максым ачытуунун 2-жолу: Тоң майды эритип, ысыган мезгилде ага талканды кууруп, чуурута муздак сууну куюп 20-25 мүнөт кайнатасыз. Калган иш-аракеттин жүрүшү жогоруда айтылгандай эле уланат. Куурулган талкандан жасалган максым даамдуу, ичкиликтүү келээрин эсиңизге сала кетейин. Максым даамдуу болсун десеңиз, алгач унду тоң майга кызарта кууруп алууну унутпаңыз.


  28. Керектелүүчү азыктар: Шак – 1 килограмм, Суу – 10 литр, Ун – 150-200 грамм, Угут – 200 грамм. Бозо – ачкыл ичимдик. Бозо салуу үчүн угут жана таруу, буудай, жүгөрү, арпа, сулу өңдүү дандардын шагы керектелет.

    Угут – өндүрүлгөн таруу, буудай, арпа жана башка дандан атайын ыкма менен даярдалуучу ачыткы. Угутту даярдоо үчүн данды баштыкка салып, ага жылуу суудан сээп, ороп, жылуу жерге коёсуз. Дан ак найза болуп өнө баштаганда аны жаргылчакка тартып же сокуга жанчып, андан соң кургатып аласыз.

    Жасалуу жолу: Адегенде таруу, жүгөрү, арпа, буудай унун сууга чылап, ачыткыдан куюп бир күн ачытасыз. Андан кийин казандагы кайнаган сууга ачыган шакты салып, бир калыпта жагылган отто 1 сааттан ашык кайнатасыз. Сууган шакка бирдей өлчөмдө угут жана ун кошуп аралаштырып, ачыткысы бар идишке куюп, жылуу ороп, 6-8 саттай коюп коёсуз. Андан кийин кайнатылган жылуу суу кошуп сүзүп алган соң бозо даяр болот. Бозо сакталышына жана салынышына жараша жаш жана кордолгон бозо болуп айырмаланат. Жаш бозонун угут кошулбай жасалган түрү сүзмө максым деп аталат.

  29. Райимкулова Буажер эженин органикалык пайдалуу салаты.

    Курамы :Жашыл нокот, Кызылча, Алма, Оливка май

    Кызылчаны сууга кайнатып витаминдерин кетирбей тескерисинче фальгага ороп отун чогуна бышырып алды.

    1. Абдан даамдуу салат болсо керек.

      Кошулмалары да жогокой ар бир уйдо табыла турган азыктар, мен да созсуз жасап коромун, женил салаттардын синимдуулугу жакшы болот экен. Ийгилик болсун!

  30. Уй було мучолорунун талаптарына жана муктаждыгына жараша меню тузуу

    Уй булону толук баалуу, даамдуу жана балансташтырылган тамак-аш менен камсыздандыруу татаал милдет, анткени ага билим, убакыт жана каражат керек. Ошондой юолгонуна карабастан учурдагы тамактануу жонундогу талаптарды эске алып уй було жонундо кам корушу тийиш. Коп адамдар балансташтырылган тамактанууну колунда бар уй було эле уюштурушу мумкун деп ойлошот. Бирок бул туура эмес. Рационалдуу тамактануу жонундогу маалымат организмге керектуу азык заттардын пайдалуу олчомун, катнашын, даярдоо жолдорун билуу, бирок кымбат тамак-аштар арзан азыктарга караганда пайдалуу дебейт, ал эмес коп учурларда кымбат тамакты арзаны менен алмаштырууга да болот.

    Мисалы:

    • ак нанга караганда кара нан пайдалуу
    • жууган майдын ордуна осумдук майын колдонуу
    • белокторду толукташ учун созсуз эле эт жебестен, быштак жесе болот.  Тамактанууда уй булонун конумушторун эле эске алган болбойт Эгерде ар бир уй було балдарынын жана жакындарынын ден соолугу жонундо ойлонсо азыктарды балансташтырып пайдаланууга аракеттенишет. Уй булодо мулк ашып ташып жатканына карабастан тамактануу маданияты коздолбосо ден соолугу чын балдарды остуруш, саламаттыкты сакташ, узун омур суруш кыйын. Азыр бизде азыктардын, энергиянын олчомун аныктаганга аспаптар жок. Ошондой болсо да организмге керектуу белокторго, углеводдорго, майларга, витаминдерге, микро элементтерге  жана энергияга болгон муктаждыгын канааттандырган тамак-ашты менюга киргизуу зарыл.
    • Тамак туура сакталган, жаны жасалган жана даамдуу болсо ошондо гана пайдалуу болот, себеби кайра-кайра жылытылган азыктарда витаминдердин олчому азаят, зыяндуу заттар топтолушу мумкун. Даамдуу тамакты адам конулдуу жегенде гана жакшы синет.
    • Балдардын тамагы да даамдуу болууга тийиш.  Айрым энелер баласы тамакты начар ичет деп тынчсызданышат. Мунун негизги себеби тамактын даамсыздыгы же бир муноздуулугу. Эгер бир тамакты кунуго бере берсе, канчалык даамдуу же пайдалуу болбосун андан бала тажайт.
    • Кышында жашылча-жемиштер жокко эсе болгон сон, картошкадан, капустадан, сабизден, кызылчадан, алмадан жана башка сактаганга чыдамдуу болгон момолордон жасалган тамак-ашты кобойтуп кунуго берсе витаминдер, микроэлементтер  менен организм дээрлик олчомдо толукталып турат.
    • Суук мезгилде эттуу тамак-аш ичилсе, ысык мезгилде женил жашылча, жер-жемиштерден тамак желет.
    • Кара жумуш аткарган адам, оспурум эркек балдар кечинде кучтуу тамак жесе болот.
    • Аз кыймылдуу адам учун эн ынгайлуусу кечки тамак бышырылган жашылчалар, салаттар, айран, быштак, ботко жесе болот.
    • Тамак-ашты даярдоо коп убакытты алат, айрым учурда аялдардын убактысынын 50% уй булосунун тамактануусун камсыздаганга жумшалат.
    • Айрым уй булолор ысык тамакты сейрек жасап, нан чай менен азыктанышат же ыссык тамакты коп жасап кайра-кайра жылытып ичишет. Бул созсуз ден соолукка зыянын тийгизет. Уй булодо бир жумага менюну алдын ала пландаштырып, азыктарды ошого жараша даярдап койсо каражатты уномдуу колдонгонго шарт тузулот. Меню тузгондо уй булонун бардык мучолорунун каалоолорун эске алганга аракет кылып кенешип тузулсо жакшы болот.
    • Эгер уйдо кичине бала болсо ага тамакты озунчо жасаган жакшы, бирок мындай учурда тамакка туз жана башка татымалдар кошулбайт



  31. Декабрь айында организмге эң керектүү төрт азык

    1.Курма

    Декабрь айында дүкөндөрдүн текчесинен карасаңар курма пайда боло баштайт. Бул өсүмдүктү колдон келсе көбүрөөк сатып алып, дайыма колдонууга аракет кылыңыз. Курма-пайдалуу витаминдердин жана микроэлементтердин очогу. Курманын курамын көбүнчө С, Е жана РР витаминдерине бай. Бул витаминдер кыштын күнү ичеги карындын иштешине, дененин терисинин абалына жана чачтын ойдогудой болушуна көмөк көрсөтөт.

    2.Анар

    Анар өсүмдүгүндө эң негизги –С,Р,В6 жана В12 витаминдери камтылган. С-витамини суук тийип калуудан сактайт, витамин Р тамырларды бекемдейт, витамин В6 нерв системаларын бекемдейт жана В12 витамини кан айланууну жакшыртат. Анарды күнүгө пайдаланып жүргөн адам дайыма көнүлдүү маанайда болуп, өзүң ишенимдүү алып жүрөт.

    3.Алмурут

    Эмне үчүн алмурутту кышында жесе пайдалуу? Анткени алмурут көптөгөн клетчаткаларга бай, бул клетчаткалар организмден холестеринди чыгарат. Алмурут табигий антидепрессант болуп саналат. Алмурут организмдеги вирустар жана бактериялар менен күрөшүүгө жардам берет.

    4.Клюква

    Клюква-кышында эң пайдалуу жемиш. Ал көп өлчөмдө С-витаминине ээ жана антиоксидант. Клюквадан соус, джем жазаса болот. Жумасына бир жолу клюква жеп койсоңуз ден соолугуңуз боюнча көйгөйдү унутасыз.

    (Ясмина Мырзабекова)

  32. Баклажандан женил салат.

    Керектелуучу азыктар: 
    1 даана чон баклажан
    2 даана жумурта
    3 даана помидор
    3 даана бадыран


    Даярдалышы:

    Баклажандын сыртын аарчып алып, жука кубик кылып туурап алабыз.

    Тууралган баклажандын устуно бир аз туз себелеп, жумуртканы жарып баклажан менен аралаштырабыз.

    Дак болгон майга салып кууруп баштайбыз. Узаак куурулуш керек, копко куурулганда кобуктор пайда болуп, баклажан карарып калат. Ошондо гана даяр болот.


    Памидор менен бадырынды орточо олчомдо кубик кылып туурап, алабыз да аларга куурулган баклажанды аралаштырып, татымына жараша туз себелеп, уйдо жасалган майонез аралаштырып коёбуз. Салат даяр.

    Жегенде баклажандын даамы озгоруп, балыкка окшоп даамданат эгер жакшы куурулган болсо.

  33. “Сюрприз”; салаты

    Керектуу азыктар:

    300 грамм капуста,

    1 даана кызыл калемпир,

    2 даана бышкан жумуртка,

    150 грамм консерваланган буурчак,

    4-5 аш кашык майонез,

    салат жалбырагы,

    укроп, ашкөк чөбү (петрушка), туз, кара мурч.



    Алгач кызыл калемпирди, сууга бышырылган жумуртканы, капустаны узун, ичке кылып туурайбыз, капустага туз сээп, бир аз күтө турабыз.

    Чуңкур идишке даяр кошулманы салып, ага консерваланган буурчакты, ашкөк чөбүн, туз, кара мурчту, майонезди салып, баарын жакшылап аралаштырабыз.

    Тарелкага салып, чекесине салат жалбырагын, үстүнө укропту коюп кооздойбуз. 

    Салат даяр болду, бул салат убактысы чак, арыктоону каалаган аялзаты учун жакшы вариант

  34. Ашкана сырлары:


    Кызылчаны сууга бышырганда витаминдери сууга чыгып, аарчыганда да колго жугуп калат.

    Эгерде кызылчаны фольгага ороп чокто же духовкада бышырып пайдаланса даамы озгочо болуп витаминдери сакталат.

    1. Рахмат Дилбар, сонун салаттардын рецептерин жазыптырсын, бул салаттарды конок тоскону жаттым эле ошондо жасап корсомбу деп жатам.

      1. Даамдуу бат жасалчу салаттардан

        1 .Кызылчадан жасалган салат.

        • Кызылча 2даана
        • Мейиз 50гр
        • Алма 1даана
        • Йогурт 100мл .
        • Жангак 4даана

        Кызылчаны сууга бышырып , кубик кылып кесип алабыз. Андан сон алманы да торт бурчтуу кесип, мейиз жангактарды йогурт кошуп аралаштырып алабыз. Витаминдуу салат даяр болду.


        Краб таякчасынан жасалган салат

        •  Краб таякчалары 1пачка
        • Бадыран 3даана
        • Банкадагы жугору 1банка
        • Жумуртка 3даана.
        • Майонез (каалоонуз)
        • Бадыран +краб таякчаларын+жумуртканы торт бурчтуу кесип алып +кжугоруну майонез кошуп аралаштырып алабыз
  35. ЗАКОН КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

    от 17 декабря 2008 года № 263

    О защите грудного вскармливания детей и регулировании маркетинга
    продуктов и средств для искусственного питания детей

    (В редакции Закона КР от 6 июля 2016 года № 99)

    Целью настоящего Закона является охрана здоровья детей, в частности младенцев и детей младшего возраста, путем защиты и пропаганды грудного вскармливания детей, регулирования маркетинга продуктов и средств для искусственного питания детей.

    Глава 1
    Общие положения

    Статья 1. Сфера действия настоящего Закона

    Настоящий Закон регулирует отношения между государственными органами, органами местного самоуправления, юридическими лицами и гражданами в области защиты и пропаганды грудного вскармливания, а также распространения и продвижения продуктов и средств для искусственного питания детей.

    Статья 2. Законодательство Кыргызской Республики о защите грудного вскармливания детей и регулировании маркетинга продуктов и средств для искусственного питания детей

    Законодательство Кыргызской Республики в области защиты и пропаганды грудного вскармливания детей состоит из настоящего Закона, Конвенции о правах ребенка и других нормативных правовых актов Кыргызской Республики.

    Если международными договорами и соглашениями Кыргызской Республики установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены настоящим Законом, то применяются правила таких договоров и соглашений.

    Статья 3. Основные понятия и определения, используемые в настоящем Законе

    Детская питательная смесь - продукт для искусственного питания младенцев и детей младшего возраста, молочного или подобного молоку животного или растительного происхождения, изготовленный промышленным способом в соответствии с требованиями, установленными законодательством Кыргызской Республики к качеству.

    Дети младшего возраста - дети в возрасте от двенадцати месяцев до двух лет.

    Младенец - ребенок в возрасте до двенадцати месяцев.

    Маркетинг - продвижение, распространение, продажа обозначенных продуктов и средств, включая обеспечение связей с общественностью, а также информационное обеспечение.

    Материалы и оборудование - медицинское или иное оборудование, средства для оказания медико-санитарной помощи и иные материалы, используемые организациями здравоохранения и учреждениями социального обеспечения.

    Организации здравоохранения - государственные, муниципальные или частные медицинские учреждения или организации, занятые прямо или косвенно оказанием медико-санитарной помощи беременным женщинам, матерям младенцев и детей младшего возраста. В рамках настоящего Закона это понятие не включает аптеки или другие фармацевтические учреждения.

    Продукты и средства для искусственного питания детей (далее - обозначенные продукты):

    1) детская питательная смесь для младенцев и детей младшего возраста;

    2) любой другой продукт, продаваемый или представленный каким-либо другим способом, пригодный для вскармливания младенцев до шести месяцев;

    3) прикорм;

    4) бутылочки для кормления, соски (рожки), соски-пустышки;

    5) любые другие продукты, признанные уполномоченным государственным органом продуктами и средствами для искусственного питания детей, подпадающими под действие настоящего Закона.

    Партии обозначенных продуктов - определенное количество обозначенных продуктов, предоставляемых производителем или распространителем в течение продолжительного периода времени безвозмездно или по низкой цене для социальных целей.

    Производитель обозначенных продуктов - физическое или юридическое лицо, занимающееся производством обозначенных продуктов, указанных в настоящем Законе, осуществляющее сбыт продуктов непосредственно или через распространителей, а также через контролируемых или сотрудничающих с ним лиц.

    Прикорм - любой продукт, изготовленный промышленным или иным способом, используемый в качестве дополнения к грудному молоку или детским питательным смесям.

    Продвижение обозначенных продуктов включает в себя:

    1) рекламирование обозначенных продуктов;

    2) проведение специальных выставок, предоставление различных способов скидок на цены на обозначенный продукт (распродажа, продажа ниже себестоимости, продажа с нагрузкой), предоставление обозначенного продукта в качестве приза или подарка;

    3) предоставление одного или более образцов обозначенного продукта любому лицу;

    4) передача в дар и распространение любых информационных и образовательных материалов по идеализации потребления обозначенных продуктов;

    5) иные виды деятельности, прямо или косвенно направленные на поощрение покупки или использования обозначенного продукта.

    Распространитель обозначенных продуктов - физическое или юридическое лицо, занимающееся сбытом оптом или в розницу обозначенных продуктов.

    Работники организаций здравоохранения - физические лица, работающие в организациях здравоохранения, а также обслуживающий персонал и иные лица, работающие на добровольных началах.

    Рекламирование обозначенного продукта - представление информации об обозначенном продукте с целью содействия его продаже или передаче, включая использование печатных, электронных средств массовой информации, телекоммуникационных и иных средств связи, а также представление эмблем, рекламных щитов, объявлений, иллюстраций или иных образцов.

    Учреждения социального обеспечения - детские интернаты, детские дома (ясли), дома ребенка и другие подобные учреждения, основанные на государственной, муниципальной и частной форме собственности.

    Этикетка - любые наклейка, клеймо, марка, графический или другой описательный материал ручной работы или напечатанный, сделанный по трафарету или в виде тиснения, или отпечатка, или наклеенный на упаковку обозначенных продуктов.

    Глава 2
    Государственная защита грудного вскармливания детей

    Статья 4. Гарантии защиты грудного вскармливания детей

    1. Государство гарантирует защиту прав, свобод и интересов беременных женщин, кормящих матерей и их детей, осуществляемую через структуру государственных органов.

    Помимо мер по защите трудовых, семейных, социальных и иных прав беременных женщин и кормящих матерей, установленных законодательством Кыргызской Республики, указанные категории лиц имеют право на следующие льготы:

    - внеочередное обслуживание в медицинских учреждениях, предприятиях торговли и общественного питания независимо от форм собственности и ведомственной подчиненности;

    - внеочередное приобретение билета на любые виды транспорта;

    - бесплатное пользование услугами комнат матери и ребенка, относящихся к железнодорожным вокзалам, аэропортам, автовокзалам, автостанциям и автопавильонам;

    - бесплатный провоз грудных детей и детей младшего возраста воздушным, водным, железнодорожным, городским пассажирским транспортом и автомобильным транспортом общего пользования.

    1. В целях создания благоприятных условий кормящим матерям в органах государственной власти и местного самоуправления, а также на предприятиях, в учреждениях и организациях независимо от форм собственности предусматриваются специальные помещения для матери и ребенка.
    2. Защита грудного вскармливания детей обеспечивается государственными органами, органами местного самоуправления в рамках делегированных государственных полномочий путем ограничения маркетинга обозначенных продуктов, а также установления условий качества, доступности информации об их использовании.
    3. Государственные органы в пределах своей компетенции обязаны на основании и в порядке, установленных законодательством Кыргызской Республики, обеспечивать защиту грудного вскармливания детей.

    Органы местного самоуправления обеспечивают защиту грудного вскармливания детей в рамках делегированных государственных полномочий и в порядке, установленном законодательством Кыргызской Республики.

    (В редакции Закона КР от 6 июля 2016 года № 99)

    Статья 5. Требования к обозначенным продуктам

    1. Обозначенные продукты должны соответствовать требованиям безопасности, устанавливаемым в технических регламентах, а до их введения - в нормативных правовых актах Кыргызской Республики.
    2. Надзор за соблюдением технических регламентов, а до их введения - нормативных правовых актов Кыргызской Республики, осуществляется в порядке, установленном законодательством Кыргызской Республики, специально уполномоченным государственным органом исполнительной власти, обеспечивающим санитарно-эпидемиологический надзор.

    Статья 6. Ограничение маркетинга обозначенных продуктов

    1. Производители и распространители обозначенных продуктов осуществляют маркетинг продуктов и средств для искусственного питания детей с ограничениями, установленными настоящим Законом и иными нормативными правовыми актами Кыргызской Республики.
    2. Запрещается осуществлять продвижение обозначенных продуктов, в том числе в местах оптовой и розничной торговли и в организациях здравоохранения.
    3. В случаях когда по медицинским и социальным показаниям детям рекомендованы обозначенные продукты, только медицинские или социальные работники вправе демонстрировать их родителям или другим членам семьи либо другим лицам использование обозначенных продуктов.
    4. Производителям и распространителям обозначенных продуктов запрещается финансировать мероприятия, конкурсы, консультирование любыми способами мероприятий, предназначенных для беременных и кормящих женщин, а также безвозмездно оказывать услуги организациям здравоохранения, имеющим отношение к использованию обозначенного продукта.

    Статья 7. Ограничение распространения и поставок обозначенных продуктов

    1. Обозначенные продукты предоставляются и используются в организациях здравоохранения и учреждениях социального обеспечения только для тех детей, которые вынуждены получать искусственное питание. Закуп обозначенных продуктов данными организациями осуществляется в соответствии с требованиями настоящего Закона и в порядке, установленном законодательством Кыргызской Республики.
    2. Производители и распространители обозначенных продуктов не вправе осуществлять их дарение или продажу организациям здравоохранения по низкой цене, которая не должна быть ниже восьмидесяти процентов по сравнению с розничной ценой.

    Учреждениям социального обеспечения, в том числе интернатам, детским домам, а также домам ребенка обозначенные продукты могут быть предоставлены в качестве дара или по низкой цене, которая не должна быть ниже восьмидесяти процентов по сравнению с розничной ценой.

    1. Производители и распространители обозначенных продуктов не вправе передавать беременным женщинам, матерям младенцев и детей младшего возраста или другим членам их семей образцы обозначенных продуктов или иные предметы, которые могли бы способствовать применению этих продуктов.
    2. Производители и распространители обозначенных продуктов вправе передавать организациям здравоохранения в качестве дара или пожертвований материалы и оборудование, на которых могут быть указаны наименование производителя или его условное обозначение, но запрещается указывать на них название торговой марки обозначенных продуктов.
    3. Запрещаются продажа или иное отчуждение обозначенных продуктов в аптеках при организациях здравоохранения.

    Статья 8. Требования к этикеткам обозначенных продуктов

    1. Любой обозначенный продукт может распространяться только в случае, если информация на его упаковке или этикетке соответствует требованиям, установленным настоящим Законом и другими нормативными правовыми актами Кыргызской Республики. Каждая партия завозимого обозначенного продукта подлежит обязательной сертификации, осуществляемой государственными уполномоченными органами, в том числе Министерством здравоохранения Кыргызской Республики, в соответствии с требованиями законодательства Кыргызской Республики.
    2. На этикетках обозначенных продуктов не должно быть фотографий, рисунков или других графических изображений, предназначенных для каких-либо иных целей, кроме ознакомления со способами их приготовления. На этикетках не должны использоваться изображения и тексты, идеализирующие потребление обозначенных продуктов.
    3. Производители и распространители обозначенных продуктов обязаны предоставить на каждой упаковке продукта информацию, напечатанную на государственном или официальном языке, которую нельзя было бы легко отделить от изделия.

    Этикетка должна быть напечатана типографским способом, шрифтом одного размера, быть ясно читаемой посредством понятного графического изображения. На этикетке должно содержаться указание о преимуществе исключительно грудного вскармливания, применении обозначенного продукта только по предписанию работника организации здравоохранения согласно инструкции по его применению, на возраст ребенка, после которого обозначенный продукт рекомендуется к употреблению; предупреждение об инфицировании детской питательной смеси, при неправильном приготовлении которой, введении ее до рекомендуемого возраста или нарушении условий хранения возрастает риск возникновения заболеваний у детей.

    1. На этикетке обозначенных продуктов должна содержаться информация о составе продукта и содержании в нем питательных веществ, об условиях хранения (с учетом климатических условий) до и после открытия упаковки, указаны номер партии, дата изготовления, срок годности, наименование производителя и распространителя, а также их точные адреса.
    2. Иными нормативными правовыми актами Кыргызской Республики, в том числе разработанными на основании международных договоров, вступивших в законную силу, в порядке, установленном законодательством Кыргызской Республики, могут устанавливаться дополнительные требования к упаковке и содержанию этикеток обозначенных продуктов.
    3. Запрещается импортировать или распространять обозначенные продукты, если их этикетка не соответствует требованиям, установленным настоящей статьей и другими нормативными правовыми актами Кыргызской Республики.

    Глава 3
    Пропаганда грудного вскармливания детей

    Статья 9. Пропаганда грудного вскармливания детей

    1. Пропаганда грудного вскармливания детей обеспечивается государственными органами и органами местного самоуправления путем распространения информации о пользе грудного вскармливания для здоровья детей, женщин и семьи.

    Государство обеспечивает создание благоприятных условий для исключительно грудного вскармливания детей в возрасте до шести месяцев и последующего продолжения грудного вскармливания детей в течение двух и более лет.

    1. Организации здравоохранения обязаны участвовать в разработке и реализации государственной политики по защите и пропаганде исключительно грудного вскармливания детей, особенно детей в возрасте до шести месяцев, в порядке, установленном законодательством Кыргызской Республики.
    2. Государственные органы и органы местного самоуправления через средства массовой информации и иными способами информируют граждан о настоящем Законе.

    Порядок информирования граждан о пользе грудного вскармливания детей определяется Правительством Кыргызской Республики.

    Статья 10. Информация и просвещение

    1. Государственные органы и органы местного самоуправления организуют обеспечение заинтересованных лиц объективной информацией о пользе грудного вскармливания детей. Министерство здравоохранения Кыргызской Республики обеспечивает проведение соответствующих информационных и образовательных курсов для беременных женщин и кормящих матерей.
    2. Информационные и образовательные материалы по питанию младенцев и детей младшего возраста, представленные в письменной, аудио- или визуальной форме и предназначенные для распространения среди беременных женщин, матерей младенцев и детей младшего возраста, должны быть написаны на государственном и официальном языках и содержать четкую информацию по следующим вопросам:

    1) питание беременных женщин, кормящих матерей, подготовка их к организации питания детей и меры по его поддержанию;

    2) важность и полезность исключительно грудного вскармливания детей в течение шести месяцев и последующего продолжения грудного вскармливания в течение двух и более лет;

    3) важность введения прикорма, начиная с шестимесячного возраста;

    4) возможность приготовления прикорма в домашних условиях с использованием местных продуктов;

    5) отрицательное влияние на грудное вскармливание введения раннего частичного кормления из бутылочек;

    6) трудности, возникающие при возврате к грудному вскармливанию;

    7) правильное использование в случае необходимости обозначенных продуктов и средств.

    Информационные материалы об употреблении обозначенных продуктов должны также содержать сведения о социальных и финансовых условиях их использования. Они должны предупреждать об инфицировании детской питательной смеси, при неправильной технологии приготовления которой, введении ее до рекомендуемого возраста либо нарушении условий хранения возрастает риск возникновения заболеваний у детей, о последствиях нерационального питания и неадекватных методов кормления, в особенности, неправильного употребления обозначенных продуктов.

    1. Информационные материалы об обозначенных продуктах не должны содержать изображений или текстов, идеализирующих использование обозначенных продуктов.
    2. Производители обозначенных продуктов и их представители должны ознакомить работников торговых организаций с настоящим Законом и с обязанностями, возлагаемыми на них в соответствии с его требованиями.

    Статья 11. Работники организаций здравоохранения

    1. Работники организаций здравоохранения должны пропагандировать и защищать исключительно грудное вскармливание детей до шестимесячного возраста, а также информировать беременных, кормящих женщин, других членов их семей и иных лиц о пользе продолжения грудного вскармливания детей в течение двух и более лет.
    2. Производители и распространители обозначенных продуктов не имеют права предоставлять образцы обозначенных продуктов работникам организаций здравоохранения, за исключением случаев, когда это необходимо для профессиональной оценки качества продукта или научных исследований.
    3. Работники организаций здравоохранения и члены их семей не вправе распространять обозначенные продукты, а также получать за это вознаграждение в денежной или в какой-либо иной форме, включая, в частности, стипендии, гранты на научные исследования, финансирование заседаний, семинаров, курсов повышения квалификации или конференций.

    Глава 4
    Заключительные положения

    Статья 12. Уполномоченные государственные органы по обеспечению защиты, пропаганды грудного вскармливания детей и регулированию маркетинга обозначенных продуктов

    Правительство Кыргызской Республики для обеспечения целей защиты, пропаганды грудного вскармливания детей и регулирования маркетинга обозначенных продуктов уполномочивает соответствующие государственные органы, которые обеспечивают реализацию положений настоящего Закона, в том числе организацию мониторинга соблюдения и разъяснения нормативных правовых актов, регулирующих защиту, пропаганду грудного вскармливания детей и маркетинг обозначенных продуктов, а также осуществляют надзор за деятельностью производителей и распространителей обозначенных продуктов.

    Статья 13. Поддержка институтов гражданского общества

    1. Граждане и некоммерческие организации вправе принимать участие в разработке и принятии решений по вопросам защиты и пропаганды грудного вскармливания детей.
    2. Указанные в части 1 настоящей статьи лица вправе участвовать в осуществлении мониторинга исполнения законодательства Кыргызской Республики, регулирующего защиту и пропаганду грудного вскармливания детей, обращать внимание производителей и распространителей обозначенных продуктов на деятельность, не совместимую с требованиями настоящего Закона.

    Статья 14. Международное сотрудничество

    Государство содействует развитию международного сотрудничества государственных органов и некоммерческих организаций, обеспечивает выполнение вступивших в установленном законом порядке в силу норм международных договоров и соглашений, участником которых является Кыргызская Республика, в сфере охраны и защиты прав детей.

    Статья 15. Ответственность за нарушение настоящего Закона

    Лица, нарушающие настоящий Закон или препятствующие его исполнению, несут ответственность, предусмотренную законодательством Кыргызской Республики.

    Статья 16. Вступление в силу настоящего Закона

    1. Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня подписания.
    2. Правительству Кыргызской Республики привести свои нормативные правовые акты в соответствие с настоящим Законом в течение трех месяцев со дня вступления его в силу.


                Президент

    Кыргызской Республики


    К. Бакиев

  36. Бул татымалды 1жумада 1жасап муздаткычка салып койсо болот.

      РЕЦЕБИ:

    • 1ЛИТР УЧУН:
    • 2 ЧОН КАШЫК АЙЛАНА ТОМАТЫ 
    • АШ КОК
    • КИНЗА
    • ТУЗДУУ  БОЛГАР КАЛЕМПИРИ - 1ДААНА
    • МУЗДАК СУУ - 900мл
    • ЧЕСНОК 2-3 ТИШ                                                                                                              1л БАНКАГА ТОМАТ+МАЙДА ТУУРАЛГАН АШ КОК+КИНЗА+ЧЕСНОКТУ САЛАБЫЗ.
    • УСТУНО АЧУУ КАЛЕМПИРДИ МАЙДА ЖЕ УЗУНУНАН ТУУРАП КОШУП,СУУ КУЯБЫЗ.
    • ЭН АКЫРЫНДА ТУЗУН САЛЫП АРАЛАШТЫРЫП АЛАБЫЗ. ТАТЫМАЛ  ДАЯР БОЛДУ


  37. Эн пайдалуу момо ширеси

     Бизге керектуулор.

    • Кок алма
    • Банан
    • Кум шекер
    •  Алманы тазалап, бананды арчып Экоону тен кесип шире чыгаргычтан (соковыжималкадан) откоруп, кум шекер кошуп аралаштырып балдарга берсе болот.
    • Эн негизгиси дукондордогу ширелерге  караганда коп эсе пайдалуу.
    • Ал эми повидло каалоочулар ширеден арткан коюу калдыгын кум шекер кошуп жаш балдарга жедирсе же болбосо булочкалардын ичине начинка катары салып бышырса да болот.
  38. КООЗ САЛАТ

    Керектуу кошулмалар:

    • КАРТОШКА
    • САБИЗ
    • КОНСЕРВАЛАНГАН БАЛЫК (САЙРА)
    • ТУЗ
    • КЫЗЫЛЧА
    • МАЙОНЕЗ
    • ЖУМУРТКА
    • САЛАТ ЖАЛБЫРАГЫ

    КАНТИП ЖАСАЛАТ:

    1. КАРТОШКА+ САБИЗ +КЫЗЫЛЧА+ЖУМУРТКАНЫ СУУГА БЫШЫРЫП АЛАБЫЗ.
    2. АНДАН СОН ТЕРКАДАН ОТКОРОБУЗ. КОНСЕРВАДАГЫ БАЛЫКТАРДЫ МАЙЫНАН АЖЫРАТЫП МАЙДАЛАП АЛАБЫЗ.
    3. ЧОН ТАРЕЛКАГА САЛАТ ЖАЛБЫРАГЫН ТИЗИП УСТУНО ТЕГЕРЕК ФОРМАНЫ ЖАЙГАШТЫРАБЫЗ.
    4. ИЧИНЕ БИРИНЧИ КАРТОШКА ТУЗ МАЙОНЕЗ БАЛЫКТЫ МАЙОНЕЗ САБИЗ ТУЗ МАЙОНЕЗ ЖУМУРТКА ТУЗ МАЙОНЕЗ АКЫРЫНДА КЫЗЫЛЧА САЛАБЫЗ, ЭН УСТУНО МАЙОНЕЗ МЕНЕН КООЗДОП КОЙСОК БОЛОТ.
    5. БААРЫН ИРЕТИ МЕНЕН САЛГАНДАН КИЙИН ФОРМАНЫ АЛЫП САЛАБЫЗ

    ЖАСАЛГАН САЛАТ КООЗ, КОРКУНО ЧЫГЫП КОРГОН АДАМДЫ ОЗУНО ТАРТЫП ШИЛЕКЕЙИН АГЫЗАТ. ЖАСАГАН КОЖЕЙКЕ КОРУП СЫЙМЫКТАНАТ.

  39. КОШ БОЙЛУУЛАР УЧУН КАКТАРДАН КОМПОТ ЖАСОО 

    1. ТОКСИКОЗ УЧУРУНДА ЖАРДАМ БЕРЕТ 

    ОРУКТУН, КАЙНАЛЫНЫН КАГЫ, КУРГАТЫЛГАН ИТ МУРУНДАН ДАЯРДОО

    КУСКУСУ КЕЛУУ, БАШ АЙЛАНУУНУ ТОКТОТОТ, СЕРГЕКТИК, КУБАТ БЕРЕТ 

        2. АШКАЗАН КОЙГОЙЛОРУН ЖЕНИЛДЕТЕТ

    КОШ БОЙЛУУ МЕЗГИЛДЕ ИЧ КАТУУ, ИЧЕГИЛЕРДИН КООП ТУРУШУН АЗАЙТУУГА ОРУКТУН, КАЙНАЛЫНЫН КАГЫН ЖЕГЕНДЕ ПАЙДА БЕРЕТ. 

         3.  ЗАРНА БОЛУУНУ ТОКТОТУУГА ЖАРДАМ БЕРЕТ

    ОРУК , КАЙНАЛЫ, АЛМУРУТ КАГЫ, МЕЙИЗ КОШУП КОМПОТ ДАЯРДОО.

        4. ТЕМИР – ГЕМОГЛОБИНДИ ЖОГОРУЛАТАТ

    КУРГАТЫЛГАН КАКТАРДА ТЕМИР ЭЛЕМЕНТИ КАМТЫЛГАНДЫКТАН  ЭНЕ-БАЛАНЫН ДЕН СООЛУГУНА  ЖАКШЫ ТААСИРИН БЕРЕТ.

     ЧАЙДЫН ОРДУНА ПАЙДАЛУУ КОМПОТ ДАЯРДАП ИЧУУ

    • ТЫРМАКТЫ БЕКЕМДЕЙТ,
    • ТЕРИНИ ЖАКШЫРТАТ,
    • ЧАЧТЫН ТОГУЛУП ТУШУУСУНУН АЛДЫН АЛАТ.

    МЫНДАЙ ПАЙДАЛУУ КОМПОТТУ ЖЫЛУУ ЖЕ МУЗДАТЫЛГАН ТУРДО СУТКА ИЧИНДЕ 0,5 Л ИЧУУ ЖЕТИШЕРЛИК БОЛОТ

    КОМПОТ УЧУН САПАТТУУ КООПСУЗ КАКТАРДЫ ТАНДАП АЛУУ КЕРЕК.

    ДАЯРДОО ЖОЛУ:

    КАКТАРДЫ 2-3 СААТ СУУГА САЛУУ. 

    КОМПОТТУ ЭМАЛЬ ИДИШТЕ КАЙНАТУУ.

    САПАТТУУ ЖАНЫ СУУНУ ПАЙДАЛАНУУ

    АЛМА, АЛМУРУТ КАК САЛЫНГАН СУУ КАЙНАП ЧЫККАНДАН КИЙИН ЖАЙ ОТТО 30 МУНОТ КАЙНАТЫЛАТ. 

    КАЙНАГАН КОМПОТКО КАЙНАЛЫ КАГЫН КОШУП БИР НЕЧЕ МУНОТ КАЙНАТАТ. ЭН АКЫРЫНДА  ОРУК КАК, МЕЙИЗ КОШУЛАТ. 

    ДАЯР КАЙНАТМАНЫ 2-3 СААТ ТЫНЫКТЫРГАНДАН КИЙИН ИЧСЕ БОЛОТ.

  40. КОШ БОЙЛУУ АЯЛДАР СЕРГЕК ЖАНА КОНУЛДУУ БОЛУШУ УЧУН

    ГИЛАРСТАН СМУЗИ ДАЯРДОО

    • ГИЛАРСТЫН СООГУНОН АЖЫРАТЫЛГАНЫ 100 Г
    • 200 МЛ СУТ                                                                                                                      ДАЯРДОО ЖОЛУ:
    • ГИЛАРСТЫН ЖЕМИШИН БЛЕНДЕРГЕ САЛЫП АЙЛАНДЫРАБЫЗ
    • МАЙДАЛАНЫП БУТОЙУН ДЕП КАЛГАНДА КАЙНАТЫЛГАН ЖЫЛУУ СУТТУ КОШУП     3 МУНОТ БИРДЕЙ МАССАГА АЙЛАНГАНГА ЧЕЙИН АРАЛАШТЫРАБЫЗ. 

      СМУЗИ ДАЯР БОЛДУ, КООЗ СТАКАНГА КУЮП, ТУТУК МЕНЕН ИЧЕ БЕРСЕ БОЛОТ
    1. Кош бойлуу энелер учун ото сонун маалыматтар экен,

      Баарыбыз Платформада ушундай маалыматтарды болушуп турсак кандай сонун улут калыбына келмек,мамлекет онукмок,элдин ан сезимдери жогорулап экономикабыз жонго салынмак деп ойлойм

      Эже мындай маалыматтар ата болом дегендерге кандай жакшы маалыматтарынар бар? (smile)))))

      1. Мирлан, соболунузга жооп:

        Уйлонууну пландаштырса  минимум 3 ай мурун даярданыш керек. Корей калкы баласы уйлонойун дегенде 2 жыл мурун даярдайт экен, биздин корейлерден эмнебиз кем. Туура тамактануу менен дени сак жашоо образын тандаш керек.

        • тамеки чегууну таштоо
        • спирт ичимдиктерин ичпоо
        • медициналык козомолдон отуу
        • айлана чойродогу зыяндуу факторлордон (компьютерде аз отуруу, кыймылсыз копко тар чойродо отуруу) азайтуу
        • таза тамак аш колдонуу. 

          Курамында томонку витаминдерден турган азыктарды:
        • А
        • В9
        • Е 
        • С: 
        • Селен
        • Фтор

        Жаны бышкан момолор, жашылчалар, табигый таза азыктар эркектердин ден соолугун чындайт, энергия берет.

        Ден соолугу чын бакубат ата - уй булонун таянычы, бактысы.

        1. рахмат эже ,

          Ден-соолукка кам коруу керек экен ээ

          Уйлоно тургандар эске алыныздар

  41. Салам платформада туура тамактанууга салым кошом деген азаматтар!

    Мени да катарынарга кошулду деп эсептегиле, себеби жаныдан катталып озумдун суйунучторум, кубанычтарым менен болушойун деп жатам.

    Озумду тааныштырсам, Базар-Коргон районунун Сейдикум айылына караштуу Жаш Ленин айылынан болом, катардагы фермермин, 3 баланын энесимин.

  42. Мектеп окуучуларынын тамактануусун жакшыртуу учун чакан долбор боюнча мектеп ашканасына 4 коздуу электр/газ печкасын алып бердим.

    Мектеп боюнча айтсам: Усон Сыдыков атындагы мектеп, 230 окуучу бар, 115 бала мектепте тамактанат.

    Бул мектеп окуучуларынын тамактануусун жакшыртууга кошкон салымымды тапшырганы барсам ото чон кубануу менен кабыл алышты.

    Тапшырууга айылдын башчысы М. Мамажанов, айылдын имамы К. Адашбаев, айылдык ден соолук комитети Назаралиева Жибек жана мектеп жамааты катышышты.

    Мектеп жамааты балдардын тамактануусун жакшыртууга колдоо корсоткон ИФОАМ уюмуна, жергиликтуу  "Био Сервис" уюмуна ыраазычылыктарын айтышты.

    1. Гулзаттын аракети менен мектептин окуучуларынын тамактануусун жакшыртуу учун чакан долбоор аркылуу корсоткон комогу мактоого татыктуу. Себеби мектептин ашканасында жакшы шарт тузулсо жыйынтыгы жакшы болот жана 115 окуучунун тамактануусуна жардамы тийет. Мектеп жамааты да берилген комокту туура багытта, сарамжалдуу пайдаланышы керек.

  43. Дагы эле алманын пайдасы жөнүндө 3

    Кант диабетинде "алманын пайдасы" кайталангыс. Ишенбесеңиз каалаган дарыгерден сураңыз. Алма өзүнө кантты көп камтыганына карабастан, алар диабетиктер үчүн пайдалуу, анткени алмадагы кант негизинен фруктоза түрүндө болот, а алар болсо кандагы канттын денгээлин такыр көтөрбөйт (гипергликемияга алып келбейт).

    Алма зат алмашууну нормалдашытрат. Зат алмашууну калыбына келтирип, туз балансын нормалдаштырат. Организмди жашартып, картаюуу процессин токтотпосо да, азайтууга көмөктөшөт. Алманын сулпусу хирургиялык операция болгондорго жакшы. Ал организмдеги тигилген жерлердин тезирээк айыгуусун тездетип, уммундук активдүүлүктү жогорулатат

    Кочконов.М

  44. Какырыкты кетирип, жөтөлдөн арылтуучу сироптун даярдалышы

    Кыш – бул керемет мезгил: таза абада сейилдөө, жылгаяк тебүү ж.б. Бирок кээ бир адамдар үчүн кыш – бул сасык тумоо жана жөтөл. Адамдар кышкысын көбүнчөсү суук тийгизип алышып, узак убакытка какырык менен жөтөлдөн арыла албай убараланышат. Көптөгөн дары-дармектер терс таасирге ээ. Ошондуктан мындайда натуралдык каражаттарды колдонуу артыкчылыктуу. Биз сиздерге сабиз менен балдан даярдалган жөтөлгө каршы таасирдүү каражатты сунуштайбыз.

    Сабиз менен балдын негизиндеги бул жөнөкөй рецепт жада калса өтүшүп кеткен жөтөлдөн арылтат.

    Сабиз — ½ кг
    Табигый бал — 3-4 аш кашык
    Суу — 200 мл

    Сабизди жууп, тазалайсыз. Аны майда бөлүктөргө туураңыз. Тууралган сабизди (200 мл) кайнап жаткан сууга салып, жумшаргыча кайнатуу керек. Андан соң сабизди суудан алып чыгып, блендерге салып эзесиз. Ага суу менен кошо 3-4- аш кашык бал кошуп, аралаштыруу зарыл.

    Ошентип, сиздин табигый каражатыңыз даяр болот. Аны айнек идишке куюп, муздаткычта сактоо керек.

    Күнүнө 3-4 жолу 1 аш кашыктан ичүү керек, 2 күндө сиз жөтөлдөн кутуласыз.

    Бул абдан даамдуу рецепт болгондуктан, балдарды дары ичүүгө кыйноонун кажети жок болот.

    Бул сиропту колдонуп, жөтөлдөн айыгып, ден соолукта жүрүңүз!

    Белгилей кетсек, сабиз абдан пайдалуу жашылча. Ал айрыкча диабет менен жабыркагандар үчүн жана гипертонияда пайдалуу. Сабиз иммунитетти жогорулатып, жүрөк-кан тамыр, рак ооруларынын алдын алат. Холестеринди азайтып, терини жашартат. Анда кальция жана А витамини бар.Ден соолук жана пайдалуу кеңештер группасы сиздерге бекем ден соолук каалайт.

    1. Мыктыбек, пайдалуу маалыматтар менен болушконуно рахмат, сабиздин ширесинен жотолго жардам болорун илбеген экенмин.

  45. Ачуу эрмен 

    Ачуу эрмен эпилепсияга, сарык оорусуна жана ичеги курттарын сүрүп чыгарууга өзгөчө жардам берет. Айымдардын этек кири келген маалда да кеңири колдонулуп, андагы ооруну басаңдатканга чоң жардамын тийгизет. Шыбактын жаңы үзүп алынгандагы ширесин теридеги болгон жарааттарга компресс катары тартса эң жакшы натыйжасын берет.
    Колдонуу ыкмасы:
    Шыбактын 1 аш кашык кургатылган чөбүнө 1 стакан кайнатылган суу куюп, аны жай отко 15 мүнөт кармайбыз. Анан 1 стакандын 3төн 1 бөлүгүн күнүгө 3 жолу тамактан 30 мүнөт эрте ичүү зарыл.

  46. Бышырылбай жасалган банан торту  10 адамга эсептелген.

    Керектелуучу азыктар:

    • Банан – 4 даана
    • Жумшак сыр -100 гр
    • Быштак  200 гр
    • Кант упасы 50 гр
    • Жер жангак  - 50 гр
    • Печенье   - 250 гр
    • Кам каймак -  -60 гр                                                                                                                                                                                                       Тортту жасоо ыкмасы:

    Торттун негизи печеньеден жасалат. Печеньени бир нече болукторго болуп туруп блендер менен ун сыяктуу майдалап алабыз.

    Кам каймакты (сливочное масло) жай отто эритип алабыз.  

    Эритилген майга майдаланган печеньени салып аралаштырабыз. Бул торттун биринчи катмары болот.

    Торт учун ылайыктуу деген торт бурчтуу же тегерек форманы алабыз, атайын кашык менен форманын тубуно май аларашкан печеньени салып, кашык менен таптайбыз. 

    Торттун кийинки катмары быштак менен жумшак сыр жана кант упасынан жасайбыз. Тубу чукурураак кесеге корсотулгондорду салабыз Блендердин жардамы менен бирдей масса болгуча майдалайбыз.

    Даярдалган массаны форманын устуно тегиздеп салабыз.

    3 бананды шакек турундо кесип, быштак катмарынын тегине тегиздеп жайгаштырабыз. 1 бананды тортту кооздоо учун алып коебыз.

    Быштак массасын  формадагы банандын бетине тегиздеп салабыз.

    Торттун бетин калган бананды шакек турундо кесип. жер жангакты тапа казанда кургатабыз   да аралаштырып торттун бетин кооздойбуз. Форманын бетин пленка менен жаап муздаткычка 5 саат коюп тыныктырабыз.

    Муздаткычтан форманы чыгарып, пленканы алып салабыз, форманы акырындык менен чыгарып топтту тегиз табакка салып столго коебуз

    Торт жегенге даяр

    Бул торт диета сактап семирууну каалабаган аялзаты учун, курамында кант абдан аз санда.

  47. Көбүнчө жаш балдар ооруп жатат! Сасык тумоону алдын алуу үчүн министрликтин кеп-кеңеши

    Өлкөдө сасык тумоо менен ооруканага кайрылгандар өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу аз. Бул тууралуу Саламаттык сактоо министрлиги билдирүү таратты.

    Оперативдик маалыматка ылайык, быйылкы жылдын ушул мезгилине карата 5182 учур катталган. 2018-жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 22% төмөндөшү белгиленген. (2018ж. 8628 учур катталган)

    Курч респиратордук вирустук инфекциялар көбун эсе 14 жашка чейинки курактагы балдар арасында көбүрөк катталып, ооруга чалдыккандардын ичинен 74% түзөт. Бейтаптардан алынган анализдерди лабораториялык изилдөөнүн негизинде сасык тумоонун А H3N2 жана В түрлөрүнүн жүрүшү аныкталып, Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (БДССУнун) божомолуна дал келет.

    Ооруну алдын алуу жана эпидемияга каршы иш-чараларды өз убагында өткөрүү максатында окуучулардын жана мектепке чейинки билим берүү мекемелердеги балдар арасында оорунун мониторинги күчөтулгөн. Окуучулар арасында сасык тумоо жана КРВИ аз кездешип, мектептердин жабылышы катталган жок.

    Алдын алуу чаралары:

    1 Туура тамактануу жана активдүү болуу зарыл.
    2Эгер балдырыныз же сиз ооруп калсаныз үйдө болуп, балдарды мектепке, бала бакчага жибербениз.
    3 Оорубаш учун жотолуп чүчкүруп жаткан адамдардан алыс болуу зарыл.
    4 “Жөтөлүү этикетин” сактап жөтөлгөндө жана чүчкүргөндо ооз мурунду жабып чүчкүрүү жана ооз, көз, мурунду кармоодон алыс болуу зарыл.
    5 Дайыма колду самын менен жууп же спирт аралашкан кол тазалагычтар менен сүрүү зарыл. (айрыкча, ооз, мурунду кармагандан кийин)
    6 Эгер мүмкүн болсо, топтошкон жерлерде жүрүү мөөнөтүн кыскартуу.
    7 Дайыма терезелерди ачып, бөлмөнү желдетип туруу.
    8 Эгер сиз ооруп калсаныз, үй-бүлөнүздүн башка мүчөлөрүнө жуктурбаш үчүн медициналык бет кап тагыныныз жана аны 4 саат сайын алмаштыруунуз зарыл.
    9 Бейтапты өзүнчө бөлмөгө бөлүп, өзүнчө идиш, бет арчы менен камсыз кылып, бөлмөнү тазалап желдетип туруу.
    10 Дарыгерге кайрылуу зарыл (дарыгерди үйгө чакырып) – дарыгер гана туура дарыланууну сунуштайт!
    11 Өзүнөрдү өзүнөр дарылоодон алыс болгула, анткени өзүн өзун дарылоо оорунун ар кандай оордоршуна алып келүүсү мүмкүн.

  48. ЖУЗУМДУН ШИРЕСИ.

    Кан аздыктын натуральный органика даарысы.

    Анемияга каршы чоон киши кунуно 2 жолу 30 граммдан ач каарын ичилет.

    Кимдин каны аз Анемия болсо, Кан басымы аз болсо жардам берет Кыш Жаз келгенде Витаминоз башталат курсак тойбойт бир нерсе эле жегин келет, бирок эмне экенин озун да билбейсин, муну жеп коросун тигиден жеп коросун курсак кампаят, бирок дагы эле жегин келген нерсени албаганынды сезесин, ачкасын демек сага витаминдер жетишпейт. Бул учурда пайдалуу эмне бар, момо-жемиштер жазга чейин озундогу пайдалуу заттарын жоготту. Силерге жардамга Жузумдун Ширесин сунуштайт элем бул ото пайдалуу, витаминдерге бай натуралдуу шире, силердин ден соолугунарга пайда келтирип, организмге жетишпеген витаминдерди озуно камтыйт. Алып ичиниздер канды толуктайт, гемоглабинди нормалдаштырат, кан басымын ордуна келтирет.
    Ошондой эле жузумдун ширеси (сироп)эгер адамга катуу суук откон болсо, кундун жарыгы аз тийген жерде иштесе, кимдин давлениеси томон болсо, анемия (малокровие) менен жабыркап, каны аз болсо, кош бойлуу келиндерге аябай пайдалуу, башы айлынып колу буту титиреп башын которо албай тошокто жата берген болсо, ашказаны ооруп, журогу, конулу айланса алып ичсин тез эле таасирин берип, бозорбой бетине кан жугуруп конулу которулуп калат. Анан торолуучу балага да жакшы таасирин берип, дени-соо болуп торолот. Зоб ооруусу менен жабыркагандарга да таасири ото кучтуу. Силерге жузумдун сиропу менен дарылангыла аябай пайдалуу деп кенеш берээр элем. Бул ото ыссык келет адамга
    ( давлениеси барларга, сахарный диабетке болбойт)
    давлениеси томон болсо жагат, жакшы таасир болот. Кургак УЧУК- ТУБЕРКУЛЕЗ ЖАНА ТУРДУУ ОПКО ОРУУЛАРГА ЖАРДАМ БЕРЕТ.

    Болгону кунуно 2 жолу, эрте менен и кечинде ач карын ичилет, эртен менен чон киши 30 грамм кичинекейлерге 20 грамм, ичип 30 минутадай жатыш керек, ичкенден кийин ооз кондойун чайкап коюу зарыл.
    500 грамм жабык бутылкада сатылат. Баасы кымбат деле эмес.

    Азыр Ош шаарында Сулайман тоо мечитинде жана Альбухарий Алай Мечитинде

    Бишкекте Бобордук мечите Касси мечитинде сатылат

    Баасы 500 сом 1 литр

    ватсап номер 0550200007

  49. Туура тамактануу ден соолукту чыңдайт

    Үйдөгү дасторкон үстүнө коюлган тамак - аштар, үйбүлө ден соолугун чыңдай тургандай болуш керек. Башкача айтканда, витаминдерге, минералдарга, белок ж.б. бай болушу керек. Ар бир кожойун үйүнө белгилүү азыктарды алып жатканда кайсыл азыктын, кандай пайдасы бар экендигин жакшы билип алуусу керек. Ошондой эле көңүл буруучу дагы бир маселе, алынган тамактын калориясы. Алынган азык - түлүктөрдүн сырттында жазылган калориясына көңүл буруу керек. Албетте, калориясы жогору болгон азыктарды алуу керек. Калория адамдын алсыроосуна жол бербейт. Бирок азыркы демократия убагында көптөгөн сатылып жаткан азыктардын, сырткы көрүнүшү гана өзгөрбөсө сапаты жактан өзгөрбөй жатат.
    Оорубаңыз окурманым,узаак жашаңыз


  50. Тамак ашка көбүрөөк көңүл буруңуз
    Начар тамактануудан адам:

    Шайы кетип, чарчайт;
    Табити жоголот;
    Кан аздык, анемия оорусу байда болот;
    Адам оозунун эки тарабына жаралар чыгып, кургашы мүмкүн;
    Ой жүгүртүү начарлап баш ооруйт;
    Чачтар суюулуп, өңү өчөт жана түшө баштайт;

    Төмөндөгү көйгөйлөрдүн башка да себептер бар, бирок кээде начар тамактануудан, оорунун күчөп кетишине алып келген учурлар да болот.
    Ич өтүү, зат алмашуунун начарлашы;
    Жугуштуу оорулардын көбөйүшү;
    Кулак зыңылдоо;
    Тиштин бүйлөөсүнүн каноосу же кызарып ооруусу;
    Ашказандын жакшы иштебөөсү;
    Теринин кургап кесилиши; жүрөктүн катуу согушу;
    Тынчы кетип, жини бат келүү же акылдан адашуу оорууларына чалдыгуу;
    Кара сарык (боор циррозу) болуу.

    Ар түрдүү аш болумдуу тамак-аш адамды оорудан гана сактабастан, дененин оорууларга каршы күрөшүү жөндөмдүүлүгүн жогорулатат. Ошондуктан ооруган адам аш болумдуу тамакты ар дайым каалап, каалабаса да жеп турууга тийиш. Аш болумдуу тамак бейтаптын тезирээк айыгып кетишине шарт түзөт. Жаш балдардын жакшы тамактанбай жүргөндүгүн, анын кол булчуңунун жоондугу көргөзөт. Эгерде, бир жаштан өткөн баланын кол булчуңунун жоондугу 13,5 см.ге жетпесе, анда бала начар тамактангандыктан организминин начарлап жаткандыгын билдирет. Негизги жана кошумча азыктар

    Дүйнө жүзүндөгү элдердин басымдуу бөлүгү бир өңчөй, арзан азыктарды жешет. Жашаган аймагына жараша, күрүч, жүгөрү, таруу, буудай, картошка болушу мүмкүн. Мындай негизги азыктар адатта денени күндөлүк азыктар менен гана камсыз кыла алат. Бирок ага карабай кошумча азыктар абдан керек. Аларды күндөгү негизги азыктарга кошуп керектөө керек. Негизги азыктарга өсүмдүк майы, шекер, бал сыяктуу дененин өсүшүнө пайдалуу жана жогорку сапаттагы азыктарды пайдалануу керек.

    1.Колдон келишинче, буурчак, сүт, жумуртка, жер жаңгак, балык жана эт сыяктуу организмдин өсүшүнө жардам берүүчү азыктарды тамак-аш катары ар күнү колдонуп туруусу зарыл.

    2.Кызгылт-сары же сары түстөгү мөмөлөр менен жер жемиштер сыяктуу организмди ар түрдүү оорудан коргоочу азыктарды да пайдаланып турууну эстен чыгарбоо керек. Мындай тамак-аш денени керектүү витаминдер жана минералдар менен камсыз кылып турат. Эгерде, кубат берүүчү азык заттарды керектүү өлчөмдө ала электе, бала тамактан баш тартса, анда ал арыктап, алсырай баштайт.
    Оорубаңыз окурманым.Узак жашаңыз
    Мелис Кочконов

  51. Муну билгенден кийин сууну көп иче баштайсыз!

    Суунун адам үчүн пайдасы:

    1. Иммунитет системасындагы негизги жилик майынын түрдүү ооруларга каршылыгын күчөтөт.
    2. Суу – азык заттар, витамин жана минералдардын негизги эриткичи. Организм суу аркылуу магний, фтор, темир, йод, кальций сыяктуу минералдарды алат.
    3. Суу тамак-аштын курамындагы керектүү элементтерди организмге сиңирүүсүнө жардам берет.
    4. Эритроциттин жакшы иштөөсүн камсыз кылат.
    5. Клеткаларды кычкылтек менен камсыз кылып, калган газдарды өпкөгө ташыйт.
    6. Муундардын байланышкан жерлерин майлоочу зат болуп саналат.
    7. Омуртка дискаларына да пайдасы мол.
    8. Ичеги-карындын жумушун жакшыртат.
    9. Дене температурасын бердей кармайт.
    10. Суу – мээнин функциялары үчүн күч жана энергия булагы.
    11. Жүрөк жана шал (параллич) оорусунан сактайт.
    12. Мээден бөлүнгөн гормондордун жасалуусу үчүн керек.
    13. Суу адамдын маанайын ачат.
    14. Эч кандай жаман таасири жок.
    15. Стресс менен депрессияны басат.
    17. Уйкуну жөнгө салып, чарчаганды кетирип, терини жумшартат.
    18. Көзгө жалын берип, организмдеги канды иреттейт.
    19. Инфекция менен рак оорусуна каршы иммунитетти бекемдейт.
    20. Канды суюлтуп, кан айланган кезде коюлануусун алдын алат.
    21. Этек кирден мурда келген оору менен денедеги температураны басат.
    22. Канды суюлтуп, катуу заттардын чөгүшүнө тоскоолдук жасайт.

    Кандын 90 пайызы, булчуң эттердин 75 пайызы, мээнин 85 пайызы, сөөктөрдүн 28 пайызы суудан турат. Бардык химиялык реакциялар суунун катышуусу менен ишке ашат.

    Керектүү өлчөмдө суу ичпегенде:
    1. Мээнин жумуш иштөөсү жайлайт.
    2. Кан коюланат.
    3. Жүрөк көп иштөөгө мажбур болот.
    4. Заара сары түстө болот.
    5. Ичтин катышына (запор) себеп болот.

    Суу жетишпегенде:
    1. Баш ооруйт.
    2. Баш айланат.
    3. Чарчоо, алсыздык пайда болот.
    4. Ойлонуу кыйындайт.
    5. Табит качат.

  52. Момо-жемиш кактарынын пайдасы.

    Кактарда пайдалуу заттардын 60- 80%ы сакталат.  Дукондордо  сатылган кактардын баары химиялык жол менен кургатылган кактар. Алардын сырты гана жалтырап адамды өзүнө тартып турганы болбосо, пайдалуулугу аз. Ал эми чыныгы кактардын сырткы көрүнүшү кооз болбойт, атүгүл кээде курт-кумурска чыгып кетет, бирок, бул корунуш  химиялык кошулманын  жоктугунан кабар берет.

    -  Кактарды пайдалануунун алдында чаңынан жана химикатынан арылуу үчүн бир сыйра жууп салыңыз. Кайнак суу андагы витаминдерди бузат, андыктан, жылуу сууга жууңуз.

    - Химиясыз кургатылган өрүктүн түсү күңүрт болот, ал эми ачык түстүү өрүк кактар кукурт менен ышталган деп билсе болот.

    - Мейиздин жалтырап тургандарына май сүртүшөт. Көрүнүшү кооз мындай жүзүмдү сатып алуудан качыңыз.

    - Кофенин түсүндөй кара өрүктүн кагынан алыс болуңуз. Демек, аны тазалоо максатында кайнак суу менен чайкашкан. Мындай какта витаминдер аз болот. Чыныгы кара өрүктүн кагынын түсү кара гана болот, даамы да ачуу болбоого тийиш.

    - Кактардын сакталуу мөөнөтү - 6 айдан бир жылга чейин. Алар салкын, караңгы, кургак жерде сакталууга тийиш.

    Кара өрүктүн кагынын курамында калий, натрий, кальций, магний, фосфор жана башка көптөгөн микроэлементтер, витаминдерден болсо A, B1, В2, РР, С бар. Ал бир гана ичтин катышын дарылабастан, организмден ашыкча туздарды айдап чыгат, теринин абалын жакшыртат, кан тамырларды бекемдейт. Эгерде баланын ичегисинде стафилококк бактериясы бар болсо, анын өсүшүн кара өрүктүн кагы 90%га чейин кыскартат.

    Мейиздин ар кандай сорттору бар: кара, ак, уругу менен, уругу жок жана башка. Пайдалуулугу көбүрөөк мейиз болуп кара мейиз эсептелинет. Мейизде бор көп болгондуктан, остеохондрозу барлар үчүн ал өтө пайдалуу азык. Мындан тышкары, мейиз калийге, темирге, магнийге, В1, В2, В5 витаминдерине да бай. Мейиз иммунитетти бекемдейт, уйкусуздуктан, жаман маанайдан арылтат жана аз кандуулуктун алдын алат.

    Өрүктүн курамында пектин, алма, лимон кислоталары, В1, В2, В15, Р, РР, С, А витаминдери бар. Ошондой эле каткан өрүк калийге бай экендигин баарыбыз билебиз. Бир күндө 5 даанадан каткан өрүк жеп турсаңыз, бул организмиңиздин бир күндүк темирге болгон муктаждыгын канааттандырып турат. Өрүктүн кагын маал-маалы менен жеп туруу адамдын кубаттандырат.

    Кактардын пайдасы эмнеде?

    -  Кактарга ууланбайсыз, табигый азык.

     - Алар абдан таттуутоюмдуу келет, курамында кантты алмаштыра алган табигый глюкоза менен фруктоза бар.

     - Организмге пайда алып келүү үчүн көп жештин кереги жок. Күнүнө 5-6 даана кара өрүктүн кагы чың ден соолук үчүн толук жетиштүү.

    - Кактарда көп өлчөмдөгү пайдалуу заттар бар: В витамини, натрий, магний, калий, темир, йод.

    - Күнүнө 5-6 даанадан желген как иммунитетти көтөрөт, чачтын, теринин абалын жакшыртат.

    - Баланы печеньеге үйрөткөндөн көрө как жегенге үйрөтсөңүз, жыйынтыгын дароо эле байкайсыз. Анткени, өрүк менен кара өрүктүн кагы баланын нервин тынчтандырат, натыйжада, ыйлаак балдар жоош боло түшүшөт.

     

  53. ПАЙДАЛУУ ШИРЕЛЕР!

    Табигый шире - глюкозанын, фруктозанын жана минералдык заттардын булагы. Анда кандагы холестеринди азайтууда, ашказан-ичегинин ишин жөнгө салып турууда пектин да бар. Ошондой эле курамына жараша ар бир жашылча же жемиш ширеси өзүнчө пайдалуулукка ээ.

    Ашкабак ширеси.

    Бул ширени кант диабети, семирүү, табарсык оорулары менен күрөшүүдө тынымсыз ичүү натыйжаны тез берет. Эркектер үчүн күчтү, энергияны жоготпоого, картайбоого жардам берет. Курамындагы А, Е витаминдери териге бырыш түшүрбөөгө жардам берсе, В витамини чачтын, тырмактардын бекем болуусун шарттайт. Саламаттыгы чың адам эртең мененки тамак алдында (30 мүнөт мурун) жарым стакан (50 г) ашкабак ширесин ичсе болот. Дарылануу  максатында 10 күн бою ушул эле көлөмдө күнүнө 3 жолудан ичсе болот. Ал эми уйкусуздукта жатар алдында ичип алуу керек.

  54. Жүзүм ширеси.

    Кандагы холестериндин деңгээлин төмөндөтүү үчүн эң жакшы каражат. Ал үчүн муну 1-1,5 ай бою күнүнө 3 жолу тамак ичүүгө бир саат калганда ичүү керек. Жарым стакан (50 г) менен баштап, бир жарым стакан (250 г) менен аяктаган туура. Нерв системасы жабыркаган, өзүн алсыз сезген, булчуңдары талып ооруганlfhuf жакшы пайдасын берет. Бирок, кант диабети, ашказан жарасы, өнөкөт өпкө оорусу барларга ичүүгө болбойт.

  55. Сабиз ширеси.

    Иммунитети начар адам күнүнө бир стакандан сабиз ширесин ичсе болот. Анткени, бул шире табитти ачат, тамакты аш кылат жана организмди шлактардан тазалайт. Бирок, ашказан жарасы, кант диабети бар болсо, ага болбойт. Сабиз ширесинин эч кандай зыяны жок, ал көрүүнү жакшыртуучу, оорудан кийин алгачкы саламаттыкты кайтаруучу, тишти бекемдөөчү, терини чыңдоочу касиетке ээ. Мунун сыры анын С, В, L, E, K витаминдер тобуна бай болгондугунда.

  56. Анардын ширеси

    Анарда аскорбин кислотасы көп, андыктан, аны анемия же талма менен ооруган шартта ичип турса болот. Ал химия терапиясынан өткөн адамды да тезирээк өзүнө келтирүүчү күчкө ээ. Кант диабети менен ооруган адам күн ара 0,5-1 стакандан ичип турса, анар ширеси кандагы глюкозаны жөнгө салууга жардам берет. Ал эми дени-карды сак адам үй шартында жаңы сыгылган анар ширесин таза бойдон ичпеши керек, ага 1:3 өлчөмүндө сабиз, кызыл кызылча же кайнатылган суу аралаштыруу зарыл.

  57. Кызылча ширеси.

    Кызылча ширеси - аялдардын суусундугу. Ал аялдардын организиминде гормоналдык фонду, аз кандуулуктан айыктырат жана жүрөк, ашказан-ичеги ооруларынын алдын алат. Бул максатта кызылча ширесин бир ай бою күнүнө 3 жолудан тамак алдында (20 мүнөт мурун) ичүүгө болот. Бир аш кашыктан баштап жарым стаканга (50 г) жеткирүү туура. Муну жазгы чарчоодо, алсыроодо жана стресстен чыга албай кыйналганда да ичкен натыйжалуу.

  58. Алча ширеси.

    Алча кобунчо токойдун же бактардын ичинде же чет жакасында жапайы оскондуктон момосун терип алып шире жасап ичууго муктаждык болбогондуктан маани деле бербейбиз.

    Алча ширеси канда гемоглабин төмөн болсо, алча ширесин чектебей эле иче берүү керек. Ал аз кандуулукта жардам берет.Алча ширеси  доктурлардын айтымына караганда кош бойлуу айымдар үчүн маанилүү ичимдик, анын курамындагы фолий кислотасы менен В тобунун витаминдери түйүлдүктү энеден балага өтүүчү оорулардан коргойт. Атеросклероз менен гипертониядан алыс болууну каалагандар да ширенин ушул түрүн ичсе пайдалуу экен.

  59. Помидор ширеси

    Организмде зат алмашуу бузулуп, адам жүрөк-кан тамыр оорулары менен ооруп жүргөндө помидор ширесин ичип турганы жакшы. Мунун курамындагы калий жүрөк булчуңунун функциясын так аткарууга шарт түзөт. Бул ширеге эч убакта туз кошпоо керек, туз ширедеги пайдалуу деп эсептелген каротинди, С витаминин, В витаминдер тобун жокко чыгарат. Эки стакан (200 г) томат ширеси организм муктаж болгон бир суткалык С жана А витаминдеринин ордун толтура алат экен.

  60. Алма ширеси.

    Алма ширесин кун сайын иче берүүгө болот. Ал В тобундагы витаминдерге жана С витаминине бай болгондуктан, жүрөк-кан тамыр ооруларынын алдын алат, боор, табарсык, бөйрөк оорулары үчүн пайдалуу. Бирок, билип коюучу нерсе ашказан жарасы, гастрит оорусу менен  ооругандарга болбойт. Алма ширесин күн сайын ичип турса, баш мээнин клеткалары стресске, адам унутчаактыкка чалдыкпайт, алма жеген тамак-аштын синимдуулугун да жакшыртат.

  61. Балдардын шириндикти жакшы коруп калышына биз озубуз себепкербиз.

    - Баланы жашынан эле жасалма  тамак аралашмалары менен  тамактандырууда шекер кошуп беребиз.

    - Кичине чоноюп озунчо тамак жеп баштаганда ботко жасоода да шекер кошобуз.

    - Кун сайын тамактанууда чайына кант кошулат.

    - туулган кундорун же уй булолук майрамдарда дасторконубузда таттуулар, торт, пирожныйларды коюп балдарды жашынан эле кантка болгон коз карандылыгын  биротоло бекемдейбиз.

    - жайдын ыссык кундорундо балдардын эн жакшы коруп суйгон тамагы балмуздак да кант жана башка кошулмалардан турат.

    - суусундуктар:  кола, фанта, пепси ичуу да курамындагы кант балдарды кызыктырат

    Таттуунун зыяндары:

    1. Таттуу азыктардын курамы баланын оозундагы табигый кычкылдуулукту жогорулатат. Натыйжада, тиштердин эмалы бузулуп, кариес коркунучу келип чыгат. Андыктан, таттууну сүйгөн кичинекейлердин ата-энелери балдарынын тишине өзгөчө көңүл бурууга тийиш. Таттууну жегенден кийин дароо оозун чайкатуу керек.
    2. Канттын ашыкча өлчөмү организмде майга айланып жыйыла берет да, ашыкча салмак пайда болот.
    3. Таттуунун саны кобойгондо зат алмашууга алып барат, баланын бооруна күч келет.
    4. Аллергияны пайда кылат.
    5. Ашыкча углевод зарнаны жана ашказан оорусун чакырышы мүмкүн
  62. Уй булодо балдарды табигый азыктар менен тамактануусуна кантип жетишебиз

    Балдар учун эн биринчи мисал ата-энелердин уйдогу кондум адаттары, бала аны кун сайын корот жана ошол адаттарды озуно синирип алат.

    - Кундолук тамак-аш азыктарын колдонууда табигый шартта остурулгон азыктарга басым жасоо керек.

    - Алма, анар, жузум, курма жана башка момо-жемиштерди дасторконго коюлуп жеп жатканда анын баалуулугун, кандай витаминдер, микроэлементтер камтылганын айтып беруу

    - Жашылчалар: сабиз, кызылча, картошка, пияз, сарымсак, капуста ж.б организмге пайдалуулугун айтып беруу.

    Мисалы,  «кээ бир аталар  капуста кошулган шорпону (борщту) ичпей ушул да тамакпы, коюу куурулган тамак жасабайсынбы курсакка тура турган»- деген ачык нааразычылыгы балдарга кучтуу таасир берет жана ичпеш керек экен деп тушунот.

    - Кундолук азыктанууда кургатылган момо-жемиштерди жууп-тазалап, жумшагыраак абалга келтирип дасторконго коюлганы жакшы жана балдар аны конфет ордуна жеп турганга кондурунуз.

    - Момо-жемиштердин, жашылчалардын курамындагы фруктоза, сахароза табигый болгондуктан жасалма кантты алмаштыра алат жана организмге зыянын тийгизбейт.

    Майрамдарда, балдардын туулган кундорундо табигый жол менен жасалган суусундуктарды кооз идиштерге коюп коюлса балдар кызыгат, акырындык менен кондуруу керек.

  63. Балдардын начар тамактануусунан:
    1.Шайы кетип, чарчайт;
    2. Тамакка табити жоголот;
    3.Каны аздык, анемия оорусу пайда болот;
    4.Оозунун эки тарабына жаралар чыгып, кургашы мүмкүн;
    5.Ой жүгүртүү начарлап баш ооруйт;
    6.Чачтар суюулуп, өңү өчөт жана түшө баштайт;
    Төмөндөгү көйгөйлөрдүн башка да себептер бар, бирок кээде начар тамактануудан, оорунун күчөп кетишине алып келген учурлар да болот.

    Ар түрдүү аш болумдуу тамак-аш адамды оорудан гана сактабастан, дененин оорууларга каршы күрөшүү жөндөмдүүлүгүн жогорулатат. Ошондуктан ооруган адам аш болумдуу тамакты ар дайым каалап, каалабаса да жеп турууга тийиш. Аш болумдуу тамак бейтаптын тезирээк айыгып кетишине шарт түзөт. Жаш балдардын жакшы тамактанбай жүргөндүгүн, анын кол булчуңунун жоондугу көргөзөт.
    Эгерде, бир жаштан өткөн баланын кол булчуңунун жоондугу 13,5 см.ге жетпесе, анда бала начар тамактангандыктан организминин начарлап жаткандыгын билдирет.

  64. ДЕН- СООЛУККА ПАЙДАСЫЗ АЗЫКТАР!

    Тойлордо майрам күндөрү жеген тамак- ашыбызга көп көңүл бурбай калабыз. Дасторконго коюлган азыктардын баарын эле татып көрөбүз. Бирок, кээ бир азыктар ден- соолукка зыянын тийгизээрин биле бербейбиз.

    ЧИПСЫЛАР

    Май, туз, уксусту күчөтүүчү кошулмалар кошулган.


    ПОНЧИКТЕР


    Курамында канттын деңгээли өтө жогору. Айрыкча майлуу кант көп.


    ТАТТУУ, КУРГАК СҮТ МЕНЕН ЭРТЕҢ МЕНЕКИ ТАМАК


    Бош ашказанга глютен менен канттын кабыл алынышы тамак сиңирүүнүн иштешин бузат.


    АК ШОКОЛАД

    Чыныгы шоколадга жакындап да койбойт. Курамындагы какао 35 пайызды түзөт. Бир төрт чарчы мындай шоколодда 24 чай кашык кум шекер бар.

    КАРТОШКА-ФРИ

    Кичинекей эле бир баштыктагы картошка фриде 500 калоррия болот.

    ГАЗДАЛГАН ТАТТУУ СУУСУНДУКТАР

    Кола, фанта, пепси инсулинди "алдоочулар" болуп эсептелет. Диабет оорусун чакырат.


    АК НАН

    Эч кандай пайдалуу зат жок.


    ТУЗДУУ КУРГАТМА НАНДАР (КРИЕШКИ)

    10 даанасында 300 калория болот.. Демек, ден- соолукка зыян

    БАЛЫК ТАЯКЧАЛАРЫ (крабовые палочки)

    Транс майлар бар. Белгисиз балык таштандысынан алынат.

    КОЛБАСА

    Орточо көлөмөгү эки кесим колбасада бир күндүк натрий бар. Ал эми натрий башка азыктардан дагы кабыл алынгандыктан бул ашыкча болуп эсептелет.


    СҮТ

    Атайын кагаз баштыктарга даярдалган сүт тери үчүн өтө зыян. Безеткилерди пайда кылат. Холестериндин деңгээлин жогорулатат.


    БАШТЫКТАГЫ ШИРЕЛЕР


    Бул шире эмес. Кадимки эле кургак порошокту сууга эзип куюп коюшат.


    ДАЯР СОУСТАР


    Даамын жана көрүнүшүн жакшыртуу үчүн көптөгөн зыяндуу кошулмал