Welcome to the

Kyrgyzstan
Space shortcuts
Skip to end of metadata
Go to start of metadata

13 Декабря, 2019года в Бишкеке состоялись итоговые общественные обсуждения проблем внутрихозяйственной ирригационной системы и доставки поливной воды.

В мероприятии приняли участие депутаты ЖК, представители Министерств и государственных ведомств, экспертного и донорского сообщества, а также главы муниципалитетов и АВП со всех областей страны.

Ранее по всей стране прошли общественные обсуждения, организатором которых стала инициативная группа, целью которой является поднятие вопросов поливной воды на национальном уровне для скорейшего решения проблем в данном секторе. В данную инициативную группу вошли представители АВП и органов МСУ, а также эксперты по вопросам поливной воды.

По итогам общественных обсуждений были разработаны рекомендации по решению существующих в секторе проблем, а также подготовлено официальное обращение к высшему руководству страны с просьбой оказать поддержку в достижении поставленных целей.

Как сообщил Директор Федерация Органического Движения "BIO-KG" - Айдаралиев Искендер Рысбекович: "Для капитального ремонта ирригационных систем необходимо более 10 млрд сомов".

Tazabek - Фермеры Кыргызстана могут повысить производство сельхозпродукции, для этого потребуется более 10 млрд сомов. Об этом сегодня, 13 декабря, рассказал руководитель Федерации Органического Движения BIO-KG Искендербек Айдаралиев, в ходе итогового общественного обсуждения по вопросам поливной воды в регионах в Бишкеке.

По его словам, внутрихозяйственные водные сети остались во владении фермеров, они образовали Ассоциацию водопользователей, которая занималась доведением поливной воды до фермеров и проводила обслуживанием водных сетей.

«Ирригационные системы не ремонтировали с момента распада СССР», - сказал он.

И. Айдаралиев проинформировал, что износ водных каналов приводит к большим водным потерям — от 40-до 80% поливной воды. В результате сокращается производство сельскохозяйственной продукции.

Он сообщил, что для полного ремонта внутрихозяйственных водных сетей, требуется более 10 млрд сомов.

В течение года в каждой области Кыргызстана проходили региональные обсуждения с ассоциацией водопользователей и местными фермерами".

  • No labels

93 Comments

  1. Уважаемые участники платформы!

    Для вашей большей осведомленности, сообщаю последние новости:

    25 января состоялось очередное заседание движения SUN - презентация деятельности движения и телеконференция под председательством зам.министра СХ Чодуева Э. . Я с Искендером Рысбековичем участвовали и выступили с кратким сообщением о нашем проекте. С нашей стороны было предложено работать по конкретным направлениям, связанных с вопросами питания в сельском хозяйстве, и замминистра попросил организовать отдельную встречу с нами. Движение обсуждает общие вопросы, в основном по вопросам здравоохранения. А мы предлагаем рассматривать вопросы сельского хозяйства, организации питания в сельской местности. Дополнительно сообщим о результатах. Если у вас будут конкретные предложения, поделитесь!

    На встрече не было представителей бизнес сообщества, переработчиков, аграрного производства, МСУ. 

    Национальный координатор и Координатор (Махабат) работы с сельскими предоставителями услуг (СПУ) получили приглашение на конференцию, которая состоится в Пакистане в конце марта, где все члены-страны участники проекта будут обсуждать дальнейшие действия, и будет начата программа по повышению потенциала СПУ.

    К апрелю месяцу у нас также начнется данная программа. В феврале-марте СКС и Био Сервис проведут отбор лиц, которые могут проходить 10-месячное обучение и получат финансовую поддержку на реализацию микропроектов в рамках нашего проекта

  2. Дорогие участники! Открыли отдельную страницу для освещения новостей по вопросам питания на страновом уровне. Мы постараемся держать вас в курсе всего происходящего, и довести до вас решения по разным вопросам питания. Это будет частью работы в рамках нашего проекта. Прошу вставлять свои новости, комментарии, предложения на этой странице. Это касается всех, кто хотел бы представлять интересные новости, идеи для продвижения партнерами проекта - ФОД, Гражданский Альянс, через них - платформы движения SUN (scaling up nutrition) и ФАО по вопросам питания и продовольственной безопасности. 

  3. Калида Амановна недавно писала:

    Уважаемые участники платформы!

    Телеконференции SUN проходят раз в шесть недель, каждая из которых посвящена определенной теме. SUN движение на сегодня  объединяет 56 стран. В этих странах создаются платформы из гражданских сетей, бизнес сектора, академического сектора, государственного сектора, сети доноров. В Кыргызстане создан Гражданский альянс за улучшение питания и продовольственную безопасность. Академический сектор на стадии формализации. 29 января собирается бизнес сектор для получения информации о SUN движении и задача Искендербека Рысбековича связать вопросы сельского хозяйства, фермеров, сбыта их продукции с бизнесом. В конечном счете - вопросы питания должны стать приоритетными в стране. 

    1. В конференц зале Министерства сельского хозяйства и мелиорации 29 января 2016 года Гражданский альянс провел встречу с представителями бизнеса "Роль бизнеса в улучшении питания и в Национальной многосторонней платформе" . Были приглашены руководители крупных ассоциаций:  Ассоциация хлебопеков и кондитеров,  Ассоциации поставщиков, производителей и дистрибьютеров, Ассоциации рынков, предприятий торговли, и сферы услуг Кыргызстана, Ассоциации производителей обогащенной муки и хлебопродуктов, Кыргызской ассоциации производителей соли, Федерации органического движения, директор Фармзавода «Биовит»,  директора крупных мукомольных комбинатов, представители ФАО, ВПП ООН, ЮНИСЕФ, МЕРСИКО, представители госсектора, вовлеченные в Движение. 
      На данный момент только бизнес сектор не представлен в  Движении (SUN) в Кыргызстане. 

      Встречу открыл заместитель министра сельского хозяйства и мелиорации , координатор Движения (SUN) в Кыргызстане - Чодуев Эркинбек Ураимович. Он отметил о достижениях  Движении (SUN) в Кыргызстане и о значении бизнес сектора в улучшении питания населения, и призвал представителей бизнеса  общими усилиями улучшить показатели низкорослости, железодефицитной анемии в КР,  которые влияют на здоровье населения, экономику страны.

      Поэтому целью данной встречи было информирование о Движении расширения мероприятий по питанию (SUN)  и вовлечение  бизнес сектора в Движение улучшения мероприятий по питанию (SUN) и Многостороннюю платформу по питанию.

      По результатам обсуждения создана рабочая группа из 4-х чел., которые будут поддерживать связь с представителями действующих сетей, обмениваться информацией, участвовать в мероприятиях Движения (SUN), работать над созданием бизнес сети.

       

  4. Уважаемые Сапарбек Рамазанович, Искендербек Рысбекович, Калида Амановна,

    как вы правильно заметили, в Кыргызстане вопросы сельского хозяйства, фермеров, сбыта их продукции, связь производственников с бизнес сектором должны стать приоритетными. Отрасль сельского хозяйства в нашей стране в лице МСХ вовсе не лоббируется. Как вам известно в прошлом году к великому нашему сожалению фермеры/дехкане столкнулись с нелегкой проблемой, жестокой безраличием правительства. Большинство фермеров брали кредиты, заложили немалые денежные средства и трудовых затрат для производства с/х культур, в итоге полученный урожай не оправдал не только затраты, но и посадочный материал. К примеру рассады капусты были куплены по 1 сом и в осенью был спрос по 1 сом за кочан выращенной капусты. В основном урожаи на поле остались не собранными. Лоббирование интересов  фермеров в продвижении отечественной продукции не только на экспорт но и внутри страны является актуальным. В прошлом году из-за не конкурентно способности по себестоимости с завезенными плодово-овощными продуктами из Пакистана, Китая, УзР, РТ, КР, России и др. стран легально/нелегально наши соотечественники грубо говоря обонкротились/прогорели. Ведь фермер в КР в основном в год 1 раз имеет доход, рискует потери урожая во время вегетационного периода/прироста поголовья скота/период откорма от вспышки болезни/вредителей, погодно-климатических и др. условий, снижение дохода за счет влияния внутренних/внешних политико-экономических факторов. Уважаемые национальные эксперты прошу вас довести до принимающих решения соответствующих органов/лиц о введении квоты на ввоз импортной продукции и пропагандировать покупку отечественной продукции местными жителями/переработчиками, в целом защитить наших фермеров, уязвимых слоев населения в нестабильно-экономической ситуации. Заранее спасибо за ваше усилие и инициативы. 

    С уважением, 

     

  5. Уважаемые коллеги!

    29 января 2016 года в здании Министерства сельского и водного хозяйства Гражданский альянс организовал встречу с представителями бизнес структур на тему "Роль бизнеса в улучшении питания и в Национальной многосторонней платформе"

    Встречу открыл заместитель министра, координатор Движения(SUN) в Кыргызстане г-н Чодуев Э.У.

    Целью данной встречи было информирование  о движении(SUN), расширения мероприятий по питанию и вовлечение бизнес сектора в Движении.

    Членами Гражданского альянса представлены презентации по следующими тематическими направлениями:

    1) О Движении Расширении мероприятий по Питанию (SUN)

    2) Значение питания для здоровья человека, особенно женщин и детей.Связь" продовольственная безопасность- питание- экономический рост". Нормативно- правовая база по питанию.

    3) Роль производителей соли в улучшении качества питания.

    4) Видение роли бизнеса в питании.

    Все докладчики в своих выступлениях в основном остановились к вопросам улучшения качества питания,расширения мероприятий по питанию,определение роли бизнес-сектора в области питания. 

    Встреча прошла активно и доброжелательно, со стороны бизнес представителей были конкретные предложении в адрес Гражданского альянса,что гражданский сектор нашего государства мало информирован о проблемах качества продуктов питания и их последствия человеческому организму. Мы должны заботиться о здоровье подрастающего поколения, " Здоровая нация- Здоровое государство". Поэтому мы все должны подключиться к данной работе (СМИ,Госструктура,НПО,Бизнес структура и др.) и довести суть качественного питания до каждой семьи.

      На этой встрече я рассказал, о роли органического сельского хозяйства в вопросах улучшения качества питания и продовольственной безопасности.   С 2012 года действует Федерация органического движения,которая продвигает развития органического производства в КР. На сегодня нами разработаны Национальный план действия (НПД),который является дорожной картой развития ОСХ. Заканчиваем разработку проекта закона ОСХ, ФОД имеет частный стандарт по растениеводству и животноводству, которые разработанные на основе международного стандарта ИФОАМ. Во всех регионах проводили обучающие семинары среды фермеров по вопросам развития органического сельского хозяйства с охватом более 2000 фермеров.В результате проведенных работ в 23-х сел фермеры выращивают органические продукции с соблюдением требований органического производства. Нами с 2012 года с помощью и финансовой поддержки международных доноров каждый год проводятся форум и выставка- ярмарка для фермеров и переработчиков органического производства.У нас есть реальная возможность обеспечить качественными органическими продуктами наших граждан. А также технология органического сельского хозяйство имеет огромную роль в восстановлении деградации земель, на сегодня по данным независимых экспертов около 70% земель подвергались к деградации.Таким образом ОСХП имеет прямое отношения к вопросам улучшения качества питания и продовольственной безопасности.

      А также проинформировал участников встречи о целях и задачах действующего проекта " Сельское хозяйство, чувствительное отношение к питанию", платформы МААN. Данный проект начал работу на территории КР с 2015 года, проблемы качественного, культурного питания и уязвимого населения многократно обсуждались среди жителей сел и районов Жалалабадской области с привлечением представителей государственных структур, местного самоуправления. Исполнителями проекта NMA является ОФ " БиоСервис", СКС Жалалабад, ФОД, проект поддерживает ИФОАМ глобал.

    Предложил движение SUN в Кыргызстане совместную работу по расширению мероприятий по питанию с проектом NMA.

    С Уважением,

    И. Айдаралиев.

  6. Сами себе вредим? Читайте: "Та же казахстанская мука, бьющая по мукомольной отрасли Кыргызстана, по информации игроков этого рынка, – не отвечает республиканским стандартам. Они предусматривают необходимость витаминного обогащения муки, что и повышает ее себестоимость, а казахстанская продукция – подобную обработку не проходит. В принципе, это позволяет ограничить ее присутствие на национальный рынок уже на стадии пересечения границы. Мука ввозится отнюдь не по нелегальным каналам, поэтому обнаружить ее и провести санитарно-правовой контроль вполне возможно, так как аналогичные процедуры сейчас осуществляются и по казахскую сторону границы. Национальные производители уже в конце 2015-го ставили вопрос о необходимости контрольным органам вмешаться в ситуацию, однако о реакции пока ничего неизвестно."

    1. К сожалению, Закон КР "О внесении изменений и дополнения в Закон КР "Об обогащении муки хлебопекарной" был принят в марте 2015 г. По истечении трех месяцев со дня официального опубликования Правительство КР в трехмесячный срок  должно было привести свои нормативные правовые акты в соответствие с настоящим Законом. С момента принятия Закона  прошло около года. Только недавно   Постановление по реализации Закона прошло стадию согласования. Это затрудняет процесс исполнения Закона КР «Об обогащении муки хлебопекарной».Принятие Постановления должно поставить заслон необогащенной муке. К тому же сейчас работает межведомственная комиссия при МСХиМ КР, которая работает над созданием условий для продвижения Закона в условиях вхождения КР в единое экономическое пространство ЕАЭС. 

       

  7. Почему Правительство продвигает теплицы? Лучше бы ОСХ, как утверждает в статье Улан Адамалиев: Читайте по ссылке  http://vesti.kg/index.php?option=com_k2&view=item&id=39058:teplitsyi-%E2%80%93-novyiy-trend-agrosektora?&Itemid=125

  8.  http://vesti.kg/index.php?option=com_k2&view=item&id=38602:talasskaya-fasol-%E2%80%93-zhertva-mirovoy-geopolitiki?&Itemid=125

    Это о фасоли: почему такие цены, как увеличить урожай и почему фермеры не хотят больше урожая...

  9. Уважаемые коллеги,  

    К сожалению, вопросы питания и продовольственной безопасности в КР пока не имеют приоритета. 
    Все мероприятия, проводимые ГА имеют адвокативную цель на всех уровнях. Прежде всего на ЛПР - политиков, депутатов, на     гражданское общество, бизнес.   
    На встрече с бизнесом, Искендербек Рысбекович отметил, в КР много проектов, которые имеют отношение к питанию и их надо объединить.
    Каждый проект решает определенную задачу. Нам нужно создать синергию, чтобы результаты были стократными.

    Для улучшения вопросов питания применяются условно два подхода: Прямые вмешательства  и непрямые, опосредованные.Только их объединение дает синергию. Прямые вмешательства например, обогащение муки, как скорая помощь. Детям, женщинам, которые сегодня умирают от анемии. А сельское хозяйство,  чувствительное к питанию  - это важная, большая составляющая опосредованного подхода, имеющая непосредственное отношение к питанию,  перспектива, которую нужно развивать сегодня. Я уверена, что понимание приходит. В Протоколе встречи  (откорректированный протокол отправлен Искендербеку Рысбековичу) это отмечено.

    Координатор Движения расширения мероприятий по питанию (SUN) в Кыргызстане Министерство сельского хозяйства и мелиорации готовится провести  26 февраля экспертную встречу по разработке Стратегии движения РМП Кыргызской Республики на 2016-2020 гг.  В программе встречи рассмотрение вопросов координации мероприятий по питанию и продовольственной безопасности в стране,  будут прописываться страновые индикаторы, касающиеся питания и самое главное структура координации.  Сапарбеку Рамазановичу надо обязательно участвовать на этой встрече. Приглашая на мероприятия Гражданского альянса, на телеконференцию SUN, стараюсь добиться взаимопонимания, состыковки  целей. Можно подписать Меморандум о взаимосотрудничестве между ГА и ФОД.

    На Национальном Форуме, где состоится формализация Многосекторной платформы, будет предложено подписание Меморандума между всеми сетями.

     

  10. Друзья, коллеги, - у нас радостная весть - ЖИА поднял вопрос о приоритетности органического селького хозяйства, поставив его на 1-м месте среди 5-и важных направлений для поднятия экономики страны. 

  11. В июне месяце 2016 г. с целью подготовки к Национальному форуму по питанию прошли встречи с участниками государственного и академического сектора Движения Расширения мероприятий по питанию (РМП) (SUN) в Кыргызстане.  На встречах участвовали представители Министерства здоавоохранения, министерства сельского хозяйства, Министерства образования и науки, Министерства экономики, Министерства труда и социального  развития,    Департамента развития питьевого водоснабжения и водоотведения Госагентства архитектуры, стр-ва и коммунального хозяйства при ПКР,  Государственной Таможенной Службы при ПКР,    Центра по стандартизации и метрологии  при МЭ КР, Национального статистического комитета,  Государственного агентства по делам МСУ и межэтническим отношениям.  Участники обсудили Стратегию и Меморандум Движения РМП. 

    На встрече ученых присутсвовали  ученые ведущих вузов Кыргызстана: КГМА, КТУ им. Раззакова, КНАУ, КРСУ, Горного института НАН, УЦА, Академик НАН КР Кудояров Д.,Института животноводства и пастбищ НАН КР и др. В целом, академический сектор объединяет ученых Национальной академии наук, 2-х национальных научно-исследовательских центров, 8-ми высших и средних учебных заведений страны.

    На встрече с государственным сектором участвовал координатор Движения РМП Чодуев Э.У.

  12. Уважаемые коллеги, 20 июня, в Госрезиденции №1 Президента КР прошел Национальный форум многосторонней платформы по вопросам питания и продовольственной безопасности. 

    Впервые в Кыргызстане государственные структуры, научное, международное, гражданское сообщество и бизнес объединяются для совместной работы по улучшению питания и продовольственной безопасности.


    Национальный форум прошел с участием более 100 человек, включая представителей Жогорку Кенеша КР, Правительства КР, министерств и ведомств, агентств ООН, международных организаций, бизнеса, науки, гражданского сообщества и органов местного самоуправления. 

    Нарушение питания среди детей и женщин является одной из проблем, имеющей негативные долгосрочные последствия для развития в Кыргызстане. Согласно последним данным Министерства здравоохранения Кыргызской Республики и ЮНИСЕФ 12.9 процентов детей до 5 лет отстают в росте, 43 процента детей и около 35 процентов женщин детородного возраста страдают анемией. Недостаточное питание является причиной 22 процентов случаев детской смертности и, по оценкам, 18 процентов детей Кыргызстана страдают от различных форм нарушений питания. Таким образом, в будущем мы можем получить не способных к образованию и труду граждан Кыргызстана.

    Обогащение муки, йодизация соли, программы по улучшению питания детей до 5-ти лет внедряются в стране более или менее успешно, но для достижения ощутимых результатов необходимо улучшить координацию между секторами в целях рационального использования потенциала, интеллектуальных и материальных ресурсов, вовлечь неправительственный и бизнес сообщества, усилить работу с населением.

    Кыргызская Республика с 2011 года является членом Глобального движения по питанию (SUN). Взятые на международном уровне обязательства требуют от Правительства КР координации коллективных усилий всех заинтересованных сторон в области улучшения питания населения, и объединяет государственные органы, гражданские сообщества, агентства ООН, доноров, бизнес и науку. 

     

    О ходе Форума

     

    Форум открыл Чодуев Э.У., заместитель министра Сельского хозяйства и мелиорации КР, координатор Движения Расширения мероприятий по питанию в КР:

    Уважаемые участники Национального Форума Многосторонней платформы по вопросам питания и продовольственной! Уважаемые депутаты, члены Правительства Кыргызской Республики, уважаемые представители Детского фонда ООН, Всемирной продовольственной программы, Продовольственной и сельскохозяйственной организации, уважаемые гости! Мы сегодня собрались для того, чтобы заявить о создании Многосторонней платформы по вопросам питания и продовольственной безопасности в Кыргызской Республике. Мы обсудим предложения и рекомендации по координации усилий государственных структур, бизнес структур, академических структур, организаций гражданского общества, международных организаций в продвижении вопросов питания и продовольственной безопасности, а также выработаем видение и подходы в деятельности Многосторонней платформы.

     

    Артыкбаев О.М., депутат ЖК КР, председатель Национального комитета парламентариев Кыргызстана по народонаселению и развитию, отметил важность поднимаемых на форуме вопросов, проблему «скрытого голода» или недоедания, которую невозможно решить изолированно в одном ведомстве или только силами государства. Чтобы покончить со «скрытым голодом» необходимо повышение  координации Движения РМП в стране на уровень премьер-министра КР, предложил депутат.

    Бакиров М.Н., депутат ЖК КР, председатель комитета по аграрной политике, водным ресурсам, экологии и региональному развитию,  добавил, что Жогорку Кенеш делает свой вклад через разработку, изменения, мониторинг в законодательстве и всегда готов помочь в работе, направленной на благо народа через здоровое питание.

    В приветственном выступлении вице-премьер-министр КР  Кудайбердиева Г.К.  выразила благодарность организаторам и участникам Форума, отметила, политический  курс ПКР выражен в «Программе продовольственной безопасности и питания в КР  на период 2015-2017 годы». Секторами экономики, образования, социальной политики, здравоохранения взяты обязательства перед международным сообществом. 

    Юкие Мокуо – представитель ЮНИСЕФ в КР сказала, что 2015 г. был прогрессивным для Кыргызстана: приняты «Программа по продовольственной безопасности и питания КР на 2015-17гг., дополнен Закон КР «об обогащении муки хлебопекарной», снижены показатели детской смертности благодаря совместным усилиям.  Нарушение питания среди детей и женщин является одной из проблем, имеющих негативные долгосрочные последствия для развития в Кыргызстане.

    2. Доклад о текущей ситуации в политиках и практиках вопросов питания и продовольственной безопасности на глобальном и национальном уровнях сделан  Жееналиевым А. Ж., зав. отделом АПК и экологии Аппарата Правительства КР,

    По его словам, для обеспечения республики базовыми продуктами питания, должен работать принцип «от поля до стола». Это производство сельхозпродукции, сбор урожая, транспортировка, хранение и переработка с применением международных требований, что, в свою очередь, повлияет на здоровье человека. Для координации Движения РМП при аппарате ПКР создается секретариат и это согласовано с Премьер-министром КР

    3. В презентации Кабыловой Э. – к.м.н. МЗ КР показано, что мероприятия в системе здравоохранения в течение 8 лет привели к улучшению показателей ИГВ, распространенности задержки роста и истощения. Дальнейшее улучшение показателей силами только системы здравоохранения невозможно, как, например, повлиять на разнообразие питания, регулировать ввоз продуктов детского питания с нарушением требований к этикеткам. Для этого нужен межсекторальный подход.

    4. О результатах  функционального анализа по координационному механизму по питанию и продбезопасности, рассказал эксперт Чекиров  А.

    5. Анализ по бюджетированию вопросов питания и продовольственной безопасности в КР представила Ибраева Г.

    Она предложила методологию трехшагового подхода:

    «Первый шаг – это определение бюджетных средств, направленных на обеспечение функций по безопасному питанию по поиску ключевых слов. Второй шаг заключается в классификации бюджетных средств на специфические, чувствительные к вопросам питания и не относящиеся к ним. Третий шаг предлагает разделить все расходы бюджета и посмотреть, какова доля первого кластера, какова доля другого и, наконец, третьего», - сказала она.

    6. Проект Стратегии Национальной многосторонней платформы по питанию на 2016-2020 г.г. представлен  доктором медицинских наук, профессором Мамырбаевой Т.Т.

     

    Исходя из обсуждений и действующей ситуации участниками предложено:

    - создать Многосторонюю платформу по питанию в рамках Движения РМП с  дальнейшим расширением и охватом всех госорганов, в компетенцию и мандат которых входят вопросы питания и продбезопасности; за счет гражданских организаций,  академической сети, бизнеса и привлекать СМИ, как государственные, так и частные, особенно телевидение, для информирования населения по вопросам питания;  правительственным созывающим органом мог бы выступить Совет по продовольственной безопасности, как государственный орган с многосекторальным мандатом.

    - Координатор МСП должен иметь высокий набор полномочий –это статус Премьер –министра.

    - Взаимодействие участников должно происходить: кроме регулярных встреч 1 раз в квартал, предлагается проведение ежегодных форумов МСП для решения наиболее важных вопросов и вынесения совместных согласованных решений, предложения для Правительства, а также  обмен информацией о мероприятиях, осуществляемых в каждой из сетей МСП.

     

    Руководители сетей Многосторонней платформы по питанию и продовольственной безопасности в КР подписали Меморандум о взаимодействии и взаимосотрудничестве.

     https://www.facebook.com/unicefkg/photos/a.618090961681578.1073741860.114276212063058/618091495014858/?type=3

     

  13. 1-7 августа проводится Всемирная неделя Грудного вскармливания. Уважаемые коллеги, ознакомьтесь с материалами, внесите свою лепту для здоровья, для будущего наших  детей! 

     

    Грудное вскармливание стимулирует развитие детей и стран

    Грудное вскармливание является важнейшей частью обеспечения каждого ребенка хорошим жизненным стартом. Это является первой прививкой ребенка и самым лучшим источником питания. Грудное вскармливание может улучшить умственное развитие и спасти жизни 520,000 детей в следующие 10 лет.[1]

    Грудное вскармливание также создает благоприятную среду для национальной экономики. Преимущества грудного вскармливания для детей и их матерей заключаются в способности улучшить процветание страны при более низких затратах на здравоохранение, при этом обеспечивая формирование более сильных и продуктивных трудовых ресурсов.

    Грудное вскармливание не является заботой просто самой женщины. Оно требует поощрения и поддержки от опытных консультантов, членов семьи, медработников, работодателей, лиц, формирующих политику и других.  

    Для извлечения максимальной пользы от грудного вскармливания для детей и стран, правительства и доноры должны действовать вместе. При инвестировании 570 миллионов долларов США в год в течении следующих 10 лет, правительства, доноры и партнеры могут содействовать повышению уровня исключительно грудного вскармливания минимум на 50 процентов.[2]

    В эту неделю грудного вскармливания, которая пройдет 1 – 7 августа 2017 года, ЮНИСЕФ присоединится к своим партнерам в рамках новой Глобальной Инициативы по грудному вскармливанию для подчеркивания важности грудного вскармливания для детей и стран. Партнерство неправительственных организаций, академических учреждений и доноров, возглавляемое ЮНИСЕФ и Всемирной Организацией Здравоохранения (ВОЗ), или Инициатива, была сформирована для ускорения прогресса в достижении международных целей грудного вскармливания. Эти цели, установленные Всемирной Ассамблеей Здравоохранения, призывают достичь минимум 50 процентного охвата исключительно грудным вскармливанием к 2025 году. Миссией Инициативы является обеспечение политической, юридической, финансовой и государственной поддержки для грудного вскармливания, которая принесет пользу матерям, детям и обществу.

    Формирование Инициативы заключается в сохранении и поддержке духа и темы этой недели грудного вскармливания: Общая поддержка грудного вскармливания. Для запуска партнерства, Инициатива опубликует два исследования: Глобальную Систему Показателей по Грудному Вскармливанию, которая отслеживает индикаторы по грудному вскармливанию и предоставляет информацию по текущему уровню грудного вскармливания во всем мире; и Инвестиционную Привлекательность Грудного Вскармливания. Эти документы будут доступны в понедельник, 24 июля, при строгом условии отправки по Гринвичу до 12.01 GMT 1 августа. 

    Глобальный призыв для журналистов будет проводиться в четверг, 27 июля с 2 до 3 часов дня по Гринвичу GMT для презентации исследований по системе показателей и инвестиционной привлекательности грудного вскармливания. Мы ожидаем участия Министра Здравоохранения Индонезии и Первой Леди Нигерии, которые расскажут об проводимых в обоих странах усилиях по защите, продвижению и поддержке грудного вскармливания. Спикерами также будут: Франс Бегин, ЮНИСЕФ; Лоран Граммер – Строн, ВОЗ; и Люси Салливан, программа Первые 1000 дней.

    Если вы знаете журналистов, которые бы захотели присоединиться к призыву, пожалуйста, обращайтесь к Сиобхан Девин, sidevine@unicef.org.

    Основным хэштэгом Всемирной недели грудного вскармливания является #breastfeeding, и пакет социальных сетей будет скоро доступен на WeShare. Также скоро выйдет пресс-релиз и другие информационные материалы.

    Пожалуйста, учтите, что все коммуникационные материалы и заметки по призыву к прессе будут отправлены до 12:01 часов дня по Гринвичу GMT во вторник, 1 августа, в начале Всемирной недели грудного вскармливания.   

     

    Ключевые послания и Факты

    Грудное вскармливание является разумной инвестицией – в здоровье детей и благополучие стран.

    • Улучшение уровня исключительно грудного вскармливания детей в первые шесть месяцев жизни должно спасти жизни 520,000 детей в следующие 10 лет.[3]
    • В странах с низким и средним уровнем доходов, улучшенный уровень исключительно грудного вскармливания увеличит шансы детей на выживание и их когнитивные способности – и позволит большему количеству детей зарабатывать больше, когда они вырастут.
    • В результате этого, эти страны смогут достичь увеличения экономического роста на 300 миллиардов долларов США к 2025 году.[4]
    • Каждый доллар США, инвестируемый в грудное вскармливание, будет генерировать для стран около 35 долларов США в качестве экономической отдачи.[5]

    Отсутствие поддержки, чтобы женщины могли кормить грудью, означает, что страны   упускают возможности.[6]

    • Если бы 90 процентов семей в Соединенных Штатах Америки соблюдали правила по исключительно грудному вскармливанию, то страна бы сэкономила 13 миллионов долларов США в год от госпитализации и страховых исков.[7]
    • В Китае, Индии и Нигерии, недостаточность грудного вскармливания уносит жизни около 220,000 детей в год; и приблизительный экономический ущерб от смертности и когнитивных нарушений составляет более 101 миллиарда долларов США.
    • В Нигерии, ежегодный экономический ущерб от смертности и когнитивных нарушений из-за недостаточности грудного вскармливания оценивается в 21 миллиард долларов США, 4.1 процента от валового национального дохода Нигерии (ВНД).
    • В Индонезии, этот ущерб составляет около 9 миллиардов долларов США, 1.06 процента валового национального дохода Индонезии (ВНД).
    • В Мексике, этот ущерб равняется примерно 8 миллиардам долларов США, 0.67 процентам валового национального дохода Мексики (ВНД).

    Грудное вскармливание может обеспечить хороший жизненный старт для каждого ребенка.

    • Раннее введение грудного вскармливания связывают со снижением уровня смертности.[8]
    • При грудном вскармливании, матери делятся с детьми элементами своей иммунной системы, которая обеспечивает детей защитой, так как их иммунная система только начинает развиваться.[9]
    • У детей младше 6 месяцев, которые получают исключительно грудное вскармливание более долгий срок, снижена распространённость инфекционных заболеваний и смертности, чем у детей, которых кормят грудью более короткий срок, или которых не кормят грудью.[10]
    • Более долгий срок грудного вскармливания связывают со снижением риска появления лишнего веса или ожирения у детей.[11]
    • Грудное вскармливание связывают с увеличением IQ с 3 до 4 баллов.[12]
    • Оказание поддержки матерям с грудным вскармливанием могло бы вдвое сократить случаи диареи и на одну треть сократить респираторные инфекции.[13]

    Отсутствие поддержки означает, что женщины и дети упускают преимущества грудного вскармливания.

    • Новый отчет показывает, что только 23 страны в мире имеют показатели исключительно грудного вскармливания выше 60 процентов.
    • Только 10 процентов стран предоставляют оплачиваемый декретный отпуск минимум на 18 недель с гарантией оплаты, когда женщины возвращаются на работу.
    • 81 страна не предоставляет даже 14 недель декретного отпуска.
    • Большинство детей рождаются вне учреждений, соответствующих международным принятым стандартам поддержки грудного вскармливания.[xiv]
    • Грудное вскармливание связано со снижением риска рака груди и рака яичников у женщин; оптимальные практики грудного вскармливания могли бы спасти 20,000 женщин, умирающих от рака груди каждый год.[xv]

     

    Грудное вскармливание не является заботой только самой женщины. Оно зависит от поддержки семей, сообщества, медработников, работодателей и правительства.   

    • Медработники могут влиять на практики грудного вскармливания в критически важные моменты, однако, многим из них не хватает знаний и навыков, требуемых для поддержки женщин, которые хотят кормить детей грудью.[xvi]
    • Вмешательства на общинном уровне, такие как групповые консультации и обучение, могут увеличить шансы на введение своевременного грудного вскармливания на 86 процентов.[xvii]
    • Работа является одним из главных барьеров для грудного вскармливания и влияет на решение матери о раннем прекращении грудного вскармливания.[xviii]
    • Одно исследование по грудному вскармливанию показало, что такие вмешательства, как декретный отпуск и поддержка на работе содействовали увеличению показателей грудного вскармливания на   30 процентов.[xix]
    • В странах с низким и средним уровнем доходов, ежегодные траты на продвижение грудного вскармливания составляют только 85 миллионов долларов США для доноров и около 250 миллионов долларов США для правительств[xx]

    В рамках Глобальной Инициативы по грудному вскармливанию, ЮНИСЕФ присоединяется к призыву об увеличении финансирования и улучшению политик, программ и вмешательств для оказания матерям поддержки с грудным вскармливанием. Для достижения этих целей, ЮНИСЕФ и Глобальная Инициатива по грудному вскармливанию рекомендуют 7 шагов:

    1. Увеличение финансирования минимум на 50 процентов на грудное вскармливание на 570 миллионов долларов США в год для увеличения количества матерей, которые предоставляют своим детям исключительно грудное вскармливание до 6 месяцев.[xxi]
    2. Полную реализацию Международного Кодекса Маркетинга Заменителей Грудного Молока и соответствующих резолюций Всемирной Ассамблеи Здравоохранения через серьезные правовые меры, которые будут вводится в исполнение и за которыми будет проводиться независимый мониторинг.
    3. Введение в действие политик по отпуску по семейным обстоятельствам и грудному вскармливанию на рабочем месте, которые основаны на руководствах по охране материнства Международной Организации Труда, и которые включают неформальный сектор занятости.
    4. Реализацию Десяти Шагов к Успешному Грудному Вскармливанию в родильных домах, включая предоставление грудного молока больным и уязвимым новорождённым детям.
    5. Улучшение доступа к опытным консультантам по грудному вскармливанию в рамках комплексных политик по грудному вскармливанию и программ по грудному вскармливанию в медучреждениях.
    6. Усиление взаимосвязей между медучреждениями и сообществами, и поощрение общинных сетей, которые защищают, пропагандируют и поддерживают грудное вскармливание.
    7. Усиление систем мониторинга, которые отслеживают прогресс достижения национальных и глобальных целей по грудному вскармливанию.

     

     



    [1] Global Breastfeeding Collective, Nurturing the Health and Wealth of Nations: The Investment Case for Breastfeeding, United Nations Children’s Fund, New York, forthcoming August 2017, p.2.

    [2] Global Breastfeeding Collective, Nurturing the Health and Wealth of Nations: The Investment Case for Breastfeeding, United Nations Children’s Fund, New York, forthcoming August 2017, pp.1, 5.

    [3] Walters, Dylan et al., ‘Reaching the global target for breastfeeding,’ in An Investment Framework for Nutrition: Reaching the global targets for stunting, anemia, breastfeeding, and wasting, edited by Shankar, Meera, et al., World Bank Group. Washington D.C, April 2017. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/26069

    [4] Walters, Dylan et al., ‘Reaching the global target for breastfeeding,’ in An Investment Framework for Nutrition: Reaching the global targets for stunting, anemia, breastfeeding, and wasting, edited by Shankar, Meera, et al., World Bank Group. Washington D.C, April 2017. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/26069

    [5] Global Breastfeeding Collective, Tracking Progress for Breastfeeding Policies and Programmes — Global Breastfeeding Scorecard, 2017, United Nations Children’s Fund, New York, forthcoming August 2017.

    [6] Global Breastfeeding Collective, Nurturing the Health and Wealth of Nations: The Investment Case for Breastfeeding, United Nations Children’s Fund, New York, forthcoming August 2017.

    [7] Bartick, M. and A. Reinhold. ‘The Burden of Suboptimal Breastfeeding in the United States: A pediatric cost analysis’, Pediatrics, vol. 125, no. 5, 5 April 2010. http://pediatrics.aappublications.org/content/early/2010/04/05/peds.2009-1616

    [8] NEOVITA Study Group, ‘Timing of Initiation, Patterns of Breastfeeding, and Infant Survival: Prospective analysis of pooled data from three randomised trials, The Lancet Global Health, vol. 4, no.4, April 2016, pp.  e266–e275. http://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(16)00040-1/fulltext?rss=yes

    [9] NEOVITA Study Group, ‘Timing of Initiation, Patterns of Breastfeeding, and Infant Survival: Prospective analysis of pooled data from three randomised trials, The Lancet Global Health, vol. 4, no.4, April 2016, pp.  e266–e275. http://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(16)00040-1/fulltext?rss=yes

    [10] Victora, Cesar, G., et al., ‘Breastfeeding in the 21st Century: Epidemiology, mechanism and lifelong effect’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 475-490.

    [11] Victora, Cesar, G., et al., ‘Breastfeeding in the 21st Century: Epidemiology, mechanism and lifelong effect’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 475-490.

    [12] Victora, Cesar, G., et al., ‘Breastfeeding in the 21st Century: Epidemiology, mechanism and lifelong effect’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 475-490. Note: “Breastfeeding was consistently associated with higher performance in intelligence tests in children and adolescents, with a pooled increase of 3.4 intelligence quotient (IQ) points (95% CI 2·3–4·6) based on the findings of 16 observational studies.”

    [13] Victora, Cesar, G., et al., ‘Breastfeeding in the 21st Century: Epidemiology, mechanism and lifelong effect’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 475-490.

    [xiv] Global Breastfeeding Collective, Nurturing the Health and Wealth of Nations: The Investment Case for Breastfeeding, United Nations Children’s Fund, New York, forthcoming August 2017, p.2.

    [xv] Victora, Cesar, G., et al., ‘Breastfeeding in the 21st Century: Epidemiology, mechanism and lifelong effect’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 475-490.

    [xvi] Rollins, Nigel, C., et al., ‘Why Invest, and What it Will Take to Improve Breastfeeding Practices?’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 491-504.

    [xvii] Rollins, Nigel, C., et al., ‘Why Invest, and What it Will Take to Improve Breastfeeding Practices?’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 491-504.

    [xviii] Rollins, Nigel, C., et al., ‘Why Invest, and What it Will Take to Improve Breastfeeding Practices?’, The Lancet, 2016, vol. 387, pp. 491-504.

    [xix] Sinha, Bireshwar, et al., ‘Interventions to improve breastfeeding outcomes: A systematic review and meta‐analysis’, Acta Paediatrica, no. 104, pp. 114-134. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/apa.13127/epdf

    [xx] D'Alimonte, Mary Rose, Hilary Rogers and David de Ferranti, ‘Financing the global nutrition targets’ in An Investment Framework for Nutrition: Reaching the global targets for stunting, anemia, breastfeeding, and wasting, edited by Shankar, Meera, et al., World Bank Group. Washington D.C, April 2017. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/26069

    [xxi] Walters, Dylan et al., ‘Reaching the global target for breastfeeding,’ in An Investment Framework for Nutrition: Reaching the global targets for stunting, anemia, breastfeeding, and wasting, edited by Shankar, Meera, et al., World Bank Group. Washington D.C, April 2017. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/26069

  14. Урматтуу коллегалар,

    Бизге келген каттагы суроолорду ушул жакка жазып эле улуттук денгээлдиги маселелерди алып чыксак жакшы болмок.

    Мисалы: Сырттан келген окорочкаларды козомолдоо жагында кандай номарлар эске алынат?

    Сырттан келген жумурткалар кайсыл статистикалык норманын негизинде коломон киргизилет?

    Улуттук денгээлде канча адам иштеп,эмне жыйынтыктар болууда?

    Эмне маселелер сунуш берилген жана чечими кандай болду?

    Санэпидстанциянын укуктары боюнча сунуштар бергенбиз,чечими кандай болду? 

    Жооп берип коюнуздар,рахмат!

     

     

  15. Ежегодная совместная оценка Движения Расширения мероприятий по питанию (SUN)

    28 июня члены Гражданского альянса SUN Кыргызстан провели совместную оценку Движения Расширения мероприятий по питанию (SUN) в Кыргызстане.

     

     

     

    Совместная оценка движения SUN является ключевым моментом в году, когда все партнеры в стране и заинтересованные стороны, способствующие улучшению питания, собираются вместе,

    - чтобы оценить, как они работают вместе вокруг 4-х процессов, которые необходимы для создания благоприятных условий;

    -прояснить проблемы, возможности и определить приоритеты на предстоящий год;

    - содействовать дискуссиям и обмену между заинтересованными сторонами в области питания с целью развития и стимулирования дальнейшего сотрудничества в течение года;

    - дать каждой группе заинтересованных сторон возможность представить свои материалы о достижениях в области координации вопросов питания, дать друг другу обратную связь и отчитаться друг перед другом, а также стимулировать более активное участие ключевых партнеров.

    В мероприятии приняли представители гражданской сети из всех областей. Перед началом был проведен обзор результатов оценки 2018 года, а затем участники провели оценку прогресса в координации вопросов питания, который оценивается вокруг 4-х процессов Движения SUN. 1-й процесс – как люди объединяются в одном месте для определения согласованных действий, 2-й процесс – как обеспечиваются согласованные политики и законы, 3-й процесс – как согласовываются действия вокруг общих результатов и 4-й процесс – как отслеживаются и мобилизуются финансовые ресурсы.

    После проведения совместной оценки другими сетями, результаты будут объединены и обобщены в одни отчет, который будет представлен SUN Секретариату и затем в Отчете о прогрессе Движения SUN в виде рейтинга страны.

  16. Уважаемая Гулмира, спасибо за информацию о проведенной мероприятии по питанию на национальном уровне. В лице Гражданского Альянса в рамках SUN (расширение вмешательств по питанию) делается значительная работа по питанию, для расширения вмешательств по улучшению питания ГА необходимо картирование своих членов/стейкхолдеров и выступить как координирующая сеть движений по питанию в стране с целью успешного выхода на международный уровень. Вместе мы сила!

  17. Саламатсыздарбы платформанын катышуучулары!

    Мен Граждандык Альянстын мучосу катары Ыссык-Колдогу Корумду айылында откорулгон  ГА тын "Эдвокация жана коммуникация боюнча стратегиялык пландарды иштеп чыгуу боюнча семинарга катыштым. Бул семинарда "Био Сервис" уюмунун кызматкери Буажар эже аркылуу ушул платформага катталдым.

    Биз Нарын облусундагы  тамактануу жана азык-тулук коопсуздугу боюнча Нарын платформасы коп тараптуу иш планын тузуп, коомдук угууга салынды. Кыргызстанда калктын арасында тамактанууну жакшыртуу, энелердин жана балдардын ден соолугуна камкордук коруу боюнча иш алып барабыз. бул боюнча сиздер менен тыгыз байланышта болуп тажрыйба алмашып туралы.

     

    1. Бегайым эже, Нарын,  Ыссык-Кол азыктанууну жакшыртууу, азыктардын коопсуздугу боюнча коп тараптуу платформасынын тажрыйбасында Жалал-Абадда да Областык администрация менен биргеликте иш планын тузуп, ишке киргизуу милдети турат, сиздер аркылуу аталган платформаны Жарандык Альянстын мучолору катары алгылыктуу иш алып барууга умуттонобуз.

      Бегайым эже озунуздордун азыктануу тармагында иш чаралар боюнча,тажрыйба-маалыматтарды маан платформасынан кутобуз.

      Рахмат!

  18. Урматтуу Тоолу агроэкосистемада тамактануу жакшыртуу платформасынын катышуучулары!

    Граждандык Альянстын "Эдвокация жана коммуникация боюнча стратегиялык пландарды иштеп чыгуу боюнча семинарга катышып Био Сервистин окулу Буажар аркылуу ушул платформага катталдым.  Коп тараптуу платформаны онуктуруу максатында  чогуу иш алып баруу аракеттерин коруп жатабыз.

     "Йоддолгон туз ондуруу боюнча ондуруучулордун ассоциациясы Кыргызстанда тамактанууну жакшыртуу боюнча бир топ жакшы иштерди алып баруудабыз.

    Бул платформада тамактанууну жакшыртуу боюнча аткарылып жаткан иштер менен тааныштым, биздин максатыбыз бир экен ошондуктан буйруса мындан ары жакшы маалыматтар менен болушуп туралы.

    1. Бактыгул эже, саламатсызбы, 

      сизге Туз ондуруучулор Ассоциациясынын Президенти катары суроомо жооп алууга умуттоном:

      биз тузду кобун эсе базардан сатып алабыз, туз кадам сайын ун, самын ж.б. чарба товарлары сатылып жаткан жерлерде жыйылып турат, суроо - тузду сактоо эрежелери кандай болушу керек, йод менен байытылган унду кандай таанысак болот. Кыргызстанда базарда сатылып аткан туздардын канча пайызы йод кошулмасы бар деп ойлойсуз, сырттан импорттолуп келген туздарга, тамак-ашка колдонууда кооптуу/коопсуз, йодлогон/йоддолгон эмес ж.б.у.с. баа берет элениз.

      Рахмат, Урматтап Гулзада

  19. Урматтуу Гульмира Кожобергенова! Тамактанууда белоктун орду жана нормалары жагымдуулугу ж.б. материалдарынар болсо берип койсонор. Ошондой эле Меринос койлору жана эти боюнча оюнарды болушолу.

  20. 2019-жылдын 3-июлунда Чүй областынын Сокулук районундагы Жаӊы-Жер айылында жайгашкан №43-кесипчилик лицейинин окуу-өндүрүштүк базасында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана регионалдык өнүктүрүү комитетинин көчмө жыйыны өткөрүлдү.

    Жыйында Республиканын аймагында органикалык айыл чарбасын өнүктүрүү жана жайылтуу, айылдарды туруктуу жана комплекстүү өнүктүрүүгө багытталган органикалык аймак модели жана  сертификаттоо, «Тоолуу агроэкосистемаларда  азыктанууну жакшыртуу» долбоору боюнча ийгиликтүү тажрыйбаларды өлкөбүздүн аймагында жайылтуу   маселелери каралды..

    Максаты: Жетишилген ийгиликтүү тажрыйбалар менен жеринде таанышуу, органикалык аймактардын өкүлдөрү жана айылдык кызмат көрсөтүүчүлөр менен баарлашуу, №43-кесипчилик лицейинин органикалык айыл чарбасын окутуу мүмкүндүгү жана материалдык-техникалык базасы  менен таанышуу,  Республиканын аймагында органикалык айыл чарбасын жайылтуу жана өнүктүрүү  максатында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана регионалдык өнүктүрүү комитетинин  чечимин кабыл алуу болду.

    Демилгечи тарап: Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана регионалдык өнүктүрүү комитети,   Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим министрлигинин алдындагы баштапкы кесипчилик билим берүү агенттиги,  Био-KG органикалык кыймыл Федерациясы, «Тоолуу агроэкосистемаларда  азыктанууну жакшыртуу» долбоору.

    Катышуучулардын курамы: Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары, эксперттери, Кыргыз Республикасынын айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министри, Кыргыз Республикасынын финансы министринин орун басары, Кыргыз Республикасынын экономика министринин орун басары, Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо министринин орун басары, Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим министринин орун басары,   Кыргыз Республикасынын айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлигинин алдындагы  органикалык айыл чарбасы департаментинин, “Кыргызмамжердолбоорлоо” институтунун, дыйканчылык институнун жетекчилери, Кыргыз Республикасынын билим берүү жана илим министрлигинин алдындагы баштапкы кесипчилик билим берүү агенттигинин директору, К,Скрябин атындагы Кыргыз Улуттук Агрардык университетинин ректору,  Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Чүй областындагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн орун басары,  Сокулук райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы-акими, Сокулук районундагы айыл өкмөт башчылары, органикалык аймактардын мобилизаторлору жана фермерлери, «Тоолуу агроэкосистемаларда азыктанууну жакшыртуу» долбоорунун айылдык кызмат көрсөтүүчүлөрү, Кристенсен Фонду, Корея Республикасынын эл аралык кызматташтык агенттиги (KOICA), Япониянын Эл аралык кызматташтык агенттиги (JICA), Бириккен улуттар уюмунун айыл чарба жана азык түлүк уюму (ФАО ООН), Азия өнүктүрүү Банкы (АБР), “Туруктуу өнүгүү үчүн” Альянсы.

  21. Урматтуу Майрамбек!

    Аграрный комитеттин чечими, аны аткаруу боюнча кандай иш аракеттер болушу керек?  Чечим жер-жерлерде кимдер тарабынан аткарылат? Иш пландар барбы? Сураныч иш пландар менен платформанын катышуучуларына тааныштырып койбойсунарбы.

  22. Республиканын аймагында органикалык айыл чарбасын өнүктүрүү жана жайылтуу, айылдарды туруктуу жана комплекстүү өнүктүрүүгө багытталган органикалык аймак модели жана  сертификаттоо, «Тоолуу агроэкосистемаларда  азыктанууну жакшыртуу» долбоору боюнча ийгиликтүү тажрыйбаларды өлкөбүздүн аймагында жайылтуу   маселелери жөнүндө   Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана регионалдык өнүктүрүү боюнча комитетинин 2019-жылдын 3-июнундагы

    ЧЕЧИМИ


    Чечимге ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө “Тоолуу агроэкосистемаларда азыктанууну жакшыртуу” долбооруна байланышкан төмөнкү маселелерди аткаруу тапшырылды:

    - Органикалык азыктардын артыкчылыгы, тамак аш коопсуздугу,  кѳп түрдүү тамактануунун ден соолукка болгон таасири тууралуу маалыматтарды, адистердин кеңештерин мамлекеттик массалык маалымат каражаттарында кеңири чагылдыруу, рекламалык-агартуучулук багытындагы видео-роликтерди кѳрсѳтүү.         

    - “Тоолуу агроэкосистемаларда азыктанууну жакшыртуу” долбоору боюнча  жетишилген ийгиликтүү тажрыйбаларды Республикабыздан аймагында кеӊири жайылтуу максатында уюштуруучулук жана финансылык колдоо көрсөтүү аркылуу областтык жана Республикалык көчмө Семинарларды өткөрүү;

     - Күнөсканаларды куруу, жашылча-жемиштерди кургатуу жана кайра иштетүү,  багбанчылыкты жана көчөт өстүрүүнү өнүктүрүү, сүт багытындагы эчкилерди багуу, тоок чарбасын жайылтуу,  көлмөлөрдө балык өндүрүү жана башка кошумча каржы булактарын алып келүүчү чакан ишкердикти өнүктүрүү максатында дыйкан-фермерлерге жана  кайра иштетүүчүлѳргө жеӊилдетилген шартта 3-5 жылдык мөөнөткө чакан кредиттерди берүүнү уюштуруу;


    Бул чечимдин аткарылышы тууралуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана регионалдык өнүктүрүү боюнча комитетине жарым жылдын жыйынтыгы менен маалымат бериши керек.


    Чечимди аткарылышын жергиликтүү бийлик органдары менен мамлекеттик органдар камсыз кылып, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү талап кылып турууга тийиш.


    2019-жылдын жыйынтыгы менен чечимдин аткарылышы  Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана регионалдык өнүктүрүү боюнча комитетинде угулат.

    1. Чечимдин аткарылышын ким козомолдоп турат ?

      Азыркы учурда айыл окмоттордо жаны жылдын бюджетин болуштуруу боюнча пландар каралат,ошондуктан ал жылдык бюджетке кирбесе биро барып кайрылбаса ал каралбай кала берет.

      Жылдык бюджетке кирбей калган иштер жыл боюу колдоо болбойт жана планга кирбейт.


  23.       В рамках обменного тура по ознакомлению с опытом сохранения традиционной культуры и агробиоразнообразия в Кыргызстане, делегация фермеров Таджикистана (в составе 10 человек, партнеры ОО «Зан ва Замин»)) посетила 26 -27 августа «органические аймаки» «Талды Булак» и «Копуре Базар» Таласской области.

            Состоялся выезд на поля растениеводческого жаамата «Ак Коргон».

             На картофельном поле их встретили глава жаамата Такиев Усеин и члены жаамата. Такиев Усеин рассказал о составе жаамата, его работе, применяемых органических технологиях по выращиванию картофеля, а также мерах против сорняков и вредителей. Гостей интересовали сорт картофеля, частота полива, урожайность. Общая площадь жаамата около 100 га. Выращиваются картофель, ячмень, пшеница, кормовые травы (эспарцет), активно применяется севооборот, а средняя урожайность в пределах 25 -30 тонн с гектара (хотя в последние годы стали часты ранние августовские заморозки как раз в период клубнесозревания, что существенно ухудшает урожай).

    Из органических удобрений используются перепревший навоз животных, компост, биогумус. Особый интерес у членов делегации был к системе органической сертификации – «системе гарантийного участия» (PGS). Такиев Усеин рассказал о этапах сертификации и механизме внутреннего взаимного контроля. Руководитель другого жаамата, Озубеков Жузур, дал дополнительную информацию рассказал о механизме формирования базы данных органических производителей «аймака» по электронной программе «AKVO FLOW».

          


    На приусадебном участке Иманалиевой Асыл (село Талды-Булак) осмотрели разновидности выращиваемых культур – топинамбур, огурцы, помидоры, морковь, салатные, капуста, лук, картофель, перец, патисоны.   Село расположено на высоте более 2000 м. Зимы холодные (свыше 35 градусов мороза), осенние заморозки приходят рано, а в последние годы стали регулярны и летние заморозки (конец июля, август).

    Но, при таком тёплом лете и отсутствии обычных летних заморозков как в этом году, хороший рост могут показать и теплолюбивые растения – помидоры, салатные, патисоны. Для них можно применить парниковые технологии для улучшения рациона питания сельчан. Рассказала Асыл и о положительном опыте  инкубирувании в мини-инкубаторах цыплят местных пород кур.

         


  24. Интересным было посещение приусадебного участка 79 летнего Стамбекова Чолпонкула, жителя село Копуро-Базар. Его участок радует глаз и разнообразием и качеством, которое можно оценить, сорвав прямо с грядки огурец или клубнику. Он сказал, что полностью поддерживает идею «органического аймака» и в меру своих сил пытается реализовать её в своей семье и хотя бы на своём участке

         

  25. Урматтуу платформага жаныдан катталган айылдык кызмат корсотуучулор!

    Платформага куш келипсиздер, органикалык аймакта аткарылып жаткан иштер, тамактанууну жакшыртууга байланышкан айыл чарбасы боюнча оз тажрыйбанардан болушуп тургула.

    Ийгилик каалайм!

  26. Урматтуу коллегалар!


    Сиздер менен Кыргыз Туусу гезитине жарыяланган Органикалык Кыймыл Федерациясынын директору Искендербек Айдаралиевдин декабрь санындагы интервьюсун болушом.

    Интервьюда жалпысынан органика сектору, Коргозмо-жарманке жыйынтыктары жана ТАЭСА долбоору тууралуу кенири баяндама кылынган. Ой пикириниздер менен болушуп койсонуздар

    1. Саламатсыздарбы коллегалар, жаны жылыныздар менен куттуктайм!!!


      Асан жакшы чыгыптыр макала. ТАЭСА долбоору жонундо да айтылыптыр. 

      Кийинкиликке: 25 АКК  30 айылда чакан долбоор аткарган. 

      Биздин ишкананын аталышы Жалал-Абад регионалдык Айылдык консультациялык кызматы коомдук фонду.

      Коргозмо-жарманке боюнча "Белес" гезитине де чыккан жуктоп койгом орусча отчетунарды...


      Рахмат


      1. Рахмат, Насипа эже!


        Эске алабыз комментарийлеринизди.

        Белес гезитинин сайты барбы? Кайсыл жерден окусак болот сиз жуктогон макаланы?


        1. Асан, рахмат комментарийлерди туура тушунгонуно,


          Ушул МААНдан Белес деген баракчадан окусанар болот, ар бир саны жуктолуп тура.

          Андан сырткары www.rasja.kg ЖА АККнын сайтынан да окууганга болот.


          Ийгилик баарыбызга...

          1. Насипа эже, номеринизди калтырып коесузбу, же 0550215511ге чалып койсонуз

  27. Асан аке,

    Бугунку маалыматтарды ,презентацияны жуктоп койсонуз жакшы болот эле,

    бизде интернет начар болуп кээбир кызыккан фермерлерибиз катыша албай калышты.

    алдын ала ыраазычылык

  28.                


    ЗАКОН КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

    от 18 мая 2019 года № 65

    Об органическом сельскохозяйственном производстве в Кыргызской Республике

    Принят Жогорку Кенешем Кыргызской Республики                                                                                                                                            10 апреля 2019 года


    Настоящий Закон определяет правовые основы производства органической сельскохозяйственной продукции, ее сертификации, регулирует отношения, возникающие между органами сертификации, производителями органической сельскохозяйственной продукции, физическими и юридическими лицами, уполномоченными органами в области производства органической сельскохозяйственной продукции, а также создает условия для развития внутреннего рынка органической сельскохозяйственной продукции в целях удовлетворения потребностей населения в ней и увеличения ее экспорта.

    Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе

    В настоящем Законе используются следующие понятия:

    1) органическое сельскохозяйственное производство - деятельность по производству, хранению и переработке органической сельскохозяйственной продукции животного и растительного происхождения в соответствии с требованиями настоящего Закона;

    2) органическая сельскохозяйственная продукция - сельскохозяйственная продукция, произведенная в соответствии с требованиями настоящего Закона без использования агрохимикатов, пестицидов, антибиотиков, гормональных препаратов, генно-модифицированных (генно-инженерных, трансгенных) организмов, не подвергнутая обработке с использованием ионизирующего излучения;

    3) органические пищевые продукты - пищевые продукты, произведенные в соответствии с настоящим Законом, содержащие в своем составе не менее 95 процентов органических пищевых ингредиентов от массы всех ингредиентов (за исключением пищевой соли и воды);

    4) корма (кормовые продукты) - натуральные продукты растительного, животного, минерального микробиологического происхождения, не оказывающие вредного воздействия на здоровье животных и человека и предназначаемые для вскармливания животных;

    5) пищевой ингредиент - пищевой продукт или вещество (включая пищевые добавки, ароматизаторы), которые в соответствии с рецептурой используются при производстве (изготовлении) пищевой продукции и являются ее составной частью;

    6) переходный период от традиционного сельскохозяйственного производства к органическому ведению сельского хозяйства - определенный промежуток времени, необходимый для перехода на производство органической сельскохозяйственной продукции;

    7) генно-модифицированные (генно-инженерные, трансгенные) организмы (далее - ГМО) - организм или несколько организмов, любое неклеточное, одноклеточное или многоклеточное образование, способные к воспроизводству или передаче наследственного генетического материала, отличные от природных организмов, полученные с применением генной инженерии и (или) содержащие генно-инженерный материал, в том числе гены, их фрагменты или комбинации генов;

    8) продукт, произведенный из ГМО, - любой продукт, полностью или частично выработанный из ГМО;

    9) продукт, произведенный с помощью ГМО, - любой продукт, полученный путем использования ГМО как последнего живого организма в процессе производства, но который не содержит генно-модифицированных организмов и не состоит из таких организмов;

    10) производитель органической сельскохозяйственной продукции - в соответствии с требованиями настоящего Закона производитель органической сельскохозяйственной продукции - физическое или юридическое лицо;

    11) государственная регистрация производителя органической сельскохозяйственной продукции - регистрация производителя органической сельскохозяйственной продукции уполномоченным органом исполнительной власти;

    12) реестр производителей органической сельскохозяйственной продукции - перечень производителей органической сельскохозяйственной продукции;

    13) уполномоченный орган в области органического сельскохозяйственного производства - государственный орган, определенный Правительством Кыргызской Республики, осуществляющий в пределах своей компетенции деятельность по регулированию процессов органического сельскохозяйственного производства;

    14) орган сертификации органической сельскохозяйственной продукции - юридическое лицо, проводящее работы по сертификации;

    15) сертификация органической сельскохозяйственной продукции - процедура подтверждения соответствия продукта требованиям, предъявляемым к органической сельскохозяйственной продукции;

    16) традиционное сельскохозяйственное производство - деятельность по производству сельскохозяйственной продукции, без разграничения на органическую и неорганическую сельскохозяйственную продукцию;

    17) аквакультура - разведение и выращивание водных организмов в естественных и искусственных водоемах.

    Статья 2. Законодательство Кыргызской Республики об органическом сельскохозяйственном производстве

    Законодательство Кыргызской Республики об органическом сельскохозяйственном производстве основывается на положениях Конституции Кыргызской Республики, состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Кыргызской Республики.

    Статья 3. Компетенция уполномоченного органа в области органического сельскохозяйственного производства

    Уполномоченный орган в области органического сельскохозяйственного производства в рамках своей компетенции:

    1) разрабатывает основные направления государственной политики в сфере органического сельскохозяйственного производства и организует их выполнение;

    2) разрабатывает и утверждает правила упаковки, маркировки, сертификации, импорта, экспорта и реализации органической сельскохозяйственной продукции;

    3) ведет реестры производителей органической сельскохозяйственной продукции, а также органической сельскохозяйственной продукции;

    4) разрабатывает нормативные правовые акты в пределах своей компетенции;

    5) осуществляет иные полномочия, предусмотренные настоящим Законом.

    Статья 4. Виды органической сельскохозяйственной продукции

    1. Настоящим Законом устанавливаются следующие виды органической сельскохозяйственной продукции:

    1) сельскохозяйственная продукция животного и растительного происхождения;

    2) продукты первичной переработки сельскохозяйственных растений, животноводства, аквакультуры, предназначенные для потребления в качестве пищевых продуктов или корма;

    3) корма (кормовые продукты);

    4) растительный посадочный и посевной материал;

    5) дрожжи, используемые в качестве пищевых продуктов или корма;

    6) объекты аквакультуры.

    1. Перечисленные в части 1 настоящей статьи виды органической продукции должны отвечать требованиям, указанным встатье 6настоящего Закона.

    Статья 5. Условия перехода к органическому ведению сельского хозяйства

    1. Условия перехода от традиционного сельскохозяйственного производства к органическому ведению сельского хозяйства устанавливаются Правительством Кыргызской Республики.
    2. При переходе к органическому ведению сельского хозяйства должны соблюдаться следующие условия:

    1) в течение переходного периода применяются все правила, установленные вступившими в установленном законом порядке в силу международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика, общепризнанными принципами, стандартами и нормами международного права, а также в порядке, установленном настоящим Законом для производства органической сельскохозяйственной продукции;

    2) при частичном ведении органического сельскохозяйственного производства и частичном нахождении в переходном к органическому сельскохозяйственному производству состоянии хранение органически произведенной продукции и продукции, произведенной в переходный период, а также содержание животных должны осуществляться раздельно;

    3) продукция, произведенная в переходный период, согласно сертификату, подтверждающему статус, реализуется и маркируется как продукция соответствующего переходного периода.

    Статья 6. Требования к производству органической сельскохозяйственной продукции

    1. При производстве органической сельскохозяйственной продукции производители должны соблюдать следующие условия:

    1) использование только здоровых животных и растений;

    2) осуществление производства без применения агрохимикатов, пестицидов, антибиотиков, гормональных препаратов;

    3) исключение применения ГМО и продукции, изготовленной из ГМО или с помощью ГМО;

    4) исключение применения методов гидропонного производства;

    5) запрещение применения ионизирующего излучения для обработки органических пищевых продуктов, кормов или сырья, используемого в органических пищевых продуктах или кормах;

    6) запрещение использования химических синтезированных добавок;

    7) сохранение и поддержание плодородия земель;

    8) минимизация использования невозобновляемых природных ресурсов и средств производства;

    9) вторичное использование отходов и побочных продуктов растительного и животного происхождения в качестве средства производства в растениеводстве и животноводстве, полученных в условиях органического производства;

    10) сохранение экологического баланса при органическом сельскохозяйственном производстве;

    11) защита растений с использованием биотехнологий (с использованием сортов растений, устойчивых к вредителям и болезням), биологических средств борьбы (энтомофагов, биопрепаратов), а также надлежаще организованного севооборота;

    12) применение механических и физических методов защиты сельскохозяйственных растений от вредителей;

    13) сохранение здоровья животных путем стимулирования естественной иммунной защиты их организма, а также путем выбора соответствующих пород и способов содержания животных;

    14) выбор породы животных с учетом возможности и степени их адаптации к местным условиям, жизнеспособности, сопротивляемости болезням;

    15) производство органической продукции животного происхождения из животных, условия содержания которых соответствуют требованиям органического производства;

    16) применение в животноводстве кормов, состоящих из сельскохозяйственных ингредиентов, полученных в результате ведения органического сельскохозяйственного производства, а также из естественных веществ несельскохозяйственного происхождения;

    17) сохранение биологического разнообразия естественных водных экологических систем, обеспечение соответствующего состояния окружающих водных и наземных естественных экологических систем при производстве продукции аквакультуры;

    18) создание буферной зоны для защиты от загрязнений через воздух и воду.

    1. При производстве органической сельскохозяйственной продукции допускается ограниченное применение добавок, если они являются:

    1) добавками, полученными при органическом производстве;

    2) природными веществами или веществами, полученными естественным путем.

    1. Согласно требованиям, установленным настоящим Законом, производство органической сельскохозяйственной продукции должно осуществляться обособленно от производства продукции, не относящейся к органической сельскохозяйственной продукции.
    2. При переработке органической продукции производители обязаны соблюдать следующие условия:

    1) ограничение применения пищевых добавок, кормовых добавок, неорганических составляющих (выполняющих технологические и сенсорные функции), а также микроэлементов и технологических добавок, использование которых допускается в случае технологической или зоотехнической необходимости или для диетических целей;

    2) выполнение всех требований производства, указанных в части 1 настоящей статьи, для обеспечения необходимого качества органической продукции;

    3) исключение химической обработки лесных растений.

    Статья 7. Сертификация органического сельскохозяйственного производства

    1. Сертификация органического сельскохозяйственного производства представляет собой процедуру добровольного подтверждения сельскохозяйственным товаропроизводителем соответствия хозяйственной деятельности требованиям производства органической сельскохозяйственной продукции, установленным настоящим Законом,ЗакономКыргызской Республики "Об основах технического регулирования в Кыргызской Республике" и вступившими в установленном законом порядке в силу международными договорами, участницей которых является Кыргызская Республика.

    Сертификации подлежат не аймаки или айыл окмоту, определенные как зоны органической продукции, а только органическая сельскохозяйственная продукция.

    1. Порядок сертификации определяется Правительством Кыргызской Республики.
    2. Работа по сертификации органического сельскохозяйственного производства осуществляется юридическими лицами (в том числе общественными организациями, ассоциациями), получившими разрешение специального аккредитационного органа.

    Статья 8. Реестр производителей органической сельскохозяйственной продукции

    1. Реестр производителей органической сельскохозяйственной продукции осуществляется в порядке, установленном Правительством Кыргызской Республики.
    2. Органы по сертификации в соответствии с результатами сертификации составляют информационную базу (база данных) и в утвержденном порядке представляют сведения государственному уполномоченному органу.
    3. Государственный уполномоченный орган в соответствии с итоговыми сведениями, представленными органом по сертификации, составляет реестр производителей органической сельскохозяйственной продукции, вносит в него соответствующие изменения.

    Статья 9. Приостановление производства органической сельскохозяйственной продукции

    Если в ходе производства, продажи органической сельскохозяйственной продукции уполномоченным государственным органом будут выявлены нарушения требований настоящего Закона, то орган, выдавший сертификат, отзывает сертификат производителя органической сельскохозяйственной продукции, а лица, осуществляющие ее оборот, обязаны незамедлительно удалить с продукции маркировку "органическая продукция".

    Статья 10. Маркировка органической сельскохозяйственной продукции

    1. Маркировка органической сельскохозяйственной продукции производится при условии соблюдения требований, указанных встатье 6настоящего Закона.
    2. Маркировка органической сельскохозяйственной продукции подтверждается этикеткой установленного образца, на которой есть маркировка "органическая продукция", адрес производителя органической сельскохозяйственной продукции, наименование органической продукции, а также наименование органа, выдавшего сертификат, или его логотип.
    3. Право использования маркировки "органическая продукция" имеют хозяйствующие субъекты, получившие соответствующий сертификат, занимающиеся производством органической сельскохозяйственной продукции.

    Статья 11. Государственная поддержка производителей органической сельскохозяйственной продукции

    Государственная поддержка производителей органической сельскохозяйственной продукции осуществляется по следующим основным направлениям:

    1) информационное, консультационное и методическое обеспечение хозяйствующих субъектов, осуществляющих органическое сельскохозяйственное производство;

    2) содействие продвижению органической продукции на мировой рынок сельскохозяйственной продукции;

    3) поддержка в проведении научно-исследовательских работ в области производства органической сельскохозяйственной продукции;

    4) обеспечение доступа к программам государственного льготного кредитования сельскохозяйственного производства;

    5) организация обучения сельских товаропроизводителей навыкам ведения органического сельскохозяйственного производства;

    6) научно-методическая разработка технологий органического сельскохозяйственного производства, адаптация международных методик, технологий применительно к условиям Кыргызской Республики;

    7) создание условий для воспроизводства почвенного плодородия и рационального использования земельных ресурсов;

    8) обеспечение устойчивого развития сельскохозяйственного производства и сельских территорий;

    9) организация получения международного сертификата для вывоза продукции производителей органической сельскохозяйственной продукции на международный рынок.

    Статья 12. Информационное обеспечение производителей органической сельскохозяйственной продукции

    1. Организацию информационного обеспечения производителей органической сельскохозяйственной продукции осуществляет уполномоченный орган в области органического сельскохозяйственного производства.
    2. К информации, подлежащей обязательному размещению на официальном сайте уполномоченного органа в области органического сельскохозяйственного производства, относятся следующие сведения:

    1) о мероприятиях государственной поддержки производителей органической сельскохозяйственной продукции;

    2) о реестре производителей органической сельскохозяйственной продукции;

    3) об участии союзов, ассоциаций сельских товаропроизводителей в развитии органического сельскохозяйственного производства.

    1. На официальном сайте уполномоченного органа в области органического сельскохозяйственного производства может размещаться следующая информация:

    1) о потребительских сельскохозяйственных кооперативах, осуществляющих поставку продукции и оказание услуг в целях производства органической сельскохозяйственной продукции;

    2) о хозяйствующих субъектах, осуществляющих специализированную торговлю органическими, в том числе пищевыми, продуктами;

    3) о земельных участках, пригодных для организации органического производства;

    4) иная информация об органическом сельскохозяйственном производстве.

    Статья 13. Ответственность за нарушение законодательства Кыргызской Республики об органическом сельскохозяйственном производстве

    За нарушение норм настоящего Закона наступает ответственность в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.

    Статья 14. Порядок введения в действие настоящего Закона

    Настоящий Закон вступает в силу по истечении шести месяцев со дня официального опубликования.

    Опубликован в газете "Эркин Тоо" от 21 мая 2019 года N 41

    Правительству Кыргызской Республики в шестимесячный срок привести свои нормативные правовые акты в соответствие с настоящим Законом.


    Президент Кыргызской Республики


    С. Жээнбеков



  29.                          


    КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

    2019-жылдын 18-майы № 65

    Кыргыз Республикасындагы органикалык айыл чарба өндүрүшү жөнүндө


    2019-жылдын 10 апрелинде

    Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши тарабынан кабыл алынган

     

    Ушул Мыйзам органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүнүн, аны сертификаттоонун укуктук негиздерин аныктайт, сертификаттоочу органдардын, органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн, жеке жана юридикалык жактардын, органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүү тармагындагы ыйгарым укуктуу органдардын ортосунда келип чыгуучу мамилелерди жөнгө салат, ошондой эле калктын органикалык айыл чарба продукциясына болгон керектөөлөрүн канааттандыруу жана анын экспортун көбөйтүү максатында органикалык айыл чарба продукциясынын ички рыногун өнүктүрүү үчүн шарттарды түзөт.

    1-берене. Ушул Мыйзамда пайдаланылуучу негизги түшүнүктөр

    Ушул Мыйзамда төмөнкү түшүнүктөр пайдаланылат:

    1) органикалык айыл чарба өндүрүшү - ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык жаныбарлардан жана өсүмдүктөрдөн алынуучу органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүү, сактоо жана кайра иштетүү боюнча иш;

    2) органикалык айыл чарба продукциясы - ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык агрохимикаттарды, пестициддерди, антибиотиктерди, гормондук препараттарды, гендик-модификацияланган (гендик-инженердик, трансгендик) организмдерди пайдаланбастан өндүрүлгөн, иондоочу нурланууну пайдалануу менен тазалоого дуушар болбогон айыл чарба продукциясы;

    3) органикалык тамак-аш азыктары - ушул Мыйзамга ылайык өндүрүлгөн, курамында органикалык тамак-аш ингредиенттерин бардык ингредиенттердин (аш тузун жана сууну кошпогондо) массасынын 95 пайызынан кем эмес камтыган тамак-аш азыктары;

    4) тоюттар (тоют азыктары) - адамдардын жана жаныбарлардын ден соолугуна зыяндуу таасир келтирбеген жана жаныбарларды тоюттандыруу үчүн арналган өсүмдүктөрдөн, жаныбарлардан, минералдык микробиологиялык заттардан алынуучу накта азыктар;

    5) тамак-аш ингредиенти - тамак-аш продукциясын жасоодо (өндүрүүдө) рецептке ылайык пайдаланылуучу жана анын курамдык бөлүгү болгон тамак-аш азыгы же зат (анын ичинде, тамак-аш кошулмалары жана ароматташтыруучулар);

    6) салттуу айыл чарба өндүрүшүнөн органикалык айыл чарбасын жүргүзүүгө өтүүчү мезгил - органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүгө өтүү үчүн зарыл убакыттын белгилүү бир аралыгы;

    7) гендик-модификацияланган (гендик-инженердик, трансгендик) организмдер (мындан ары - ГМО) - гендик инженериянын ыкмаларын колдонуу менен алынган жана (же) гендик-инженердик материалды, анын ичинде гендерди, алардын фрагменттерин же гендердин комбинацияларын камтыган, табигый организмдерден айырмалуу тукумдук генетикалык материалды жаратууга же өткөрүп берүүгө жөндөмдүү организм же бир нече организмдер, ар кандай клеткасыз, бир клеткалуу же көп клеткалуу түзүлүштөр;

    8) ГМОдон өндүрүлгөн азык - толугу менен же жарым-жартылай ГМОдон иштелип чыккан бардык азыктар;

    9) ГМОнун жардамы менен өндүрүлгөн азык - өндүрүш процессинде акыркы тирүү организм катары ГМОну колдонуу жолу менен алынган, бирок гендик-модификацияланган организмдерди камтыбаган жана мындай организмдерден турбаган бардык азыктар;

    10) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчү - ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык, органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчү жеке же юридикалык жак;

    11) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүнү мамлекеттик каттоо - аткаруу бийлигинин ыйгарым укуктуу органы тарабынан органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүнү каттоо;

    12) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн реестри - органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн тизмеги;

    13) органикалык айыл чарба өндүрүшү жаатындагы ыйгарым укуктуу орган - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган жана өз компетенциясынын чегинде органикалык айыл чарба өндүрүшүнүн процесстерин жөнгө салуу боюнча ишти жүргүзүүчү мамлекеттик орган;

    14) органикалык айыл чарба продукциясын сертификаттоочу орган - сертификаттоо боюнча иштерди жүргүзгөн юридикалык жак;

    15) органикалык айыл чарба продукциясын сертификаттоо - органикалык айыл чарба продукциясына коюлуучу талаптарга азыктын ылайыктуулугун ырастоочу жол-жобо;

    16) салттуу айыл чарба өндүрүшү - органикалык жана органикалык эмес айыл чарба продукциясына бөлбөстөн, айыл чарба продукциясын өндүрүү боюнча иш;

    17) аквакультура - сууда жашоочу организмдерди табигый жана жасалма көлмөлөрдө көбөйтүү жана өстүрүү.

    2-берене. Органикалык айыл чарба өндүрүшү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

    Органикалык айыл чарба өндүрүшү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жоболоруна негизделет, ушул Мыйзамдан жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынан турат.

    3-берене. Органикалык айыл чарба өндүрүшү жаатындагы ыйгарым укуктуу органдын компетенциясы

    Органикалык айыл чарба өндүрүшү жаатындагы ыйгарым укуктуу орган өз компетенциясынын чегинде:

    1) органикалык айыл чарба өндүрүшү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясаттын негизги багыттарын иштеп чыгат жана алардын аткарылышын уюштурат;

    2) органикалык айыл чарба продукциясын таңгактоо, маркалоо, сертификаттоо, импорттоо, экспорттоо жана сатуу эрежелерин иштеп чыгат жана бекитет;

    3) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн, ошондой эле органикалык айыл чарба продукциясынын реестрлерин жүргүзөт;

    4) өз компетенциясынын чегинде ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгат;

    5) ушул Мыйзамда каралган башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

    4-берене. Органикалык айыл чарба продукциясынын түрлөрү

    1. Ушул Мыйзам менен органикалык айыл чарба продукциясынын төмөнкүдөй түрлөрү белгиленет:

    1) жаныбарлардан жана өсүмдүктөрдөн алынуучу айыл чарба продукциясы;

    2) тамак-аш азыктары же тоют катары керектөө үчүн арналган айыл чарба өсүмдүктөрүнүн, мал чарбасынын, аквакультуранын баштапкы кайра иштетилген азыктары;

    3) тоюттар (тоют азыктары);

    4) тигилүүчү жана себилүүчү өсүмдүк материалы;

    5) тамак-аш азыктары же тоют катары пайдаланылуучу ачыткылар;

    6) аквакультуранын объекттери.

    1. Ушул берененин 1-бөлүгүндө саналган органикалык продукциянын түрлөрү ушул Мыйзамдын6-беренесиндекөрсөтүлгөн талаптарга жооп бериши керек.

    5-берене. Айыл чарбасын органикалык жүргүзүүгө өтүүнүн шарттары

    1. Салттуу айыл чарба өндүрүшүнөн органикалык айыл чарбасын жүргүзүүгө өтүүнүн шарттары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.
    2. Айыл чарбасын органикалык жүргүзүүгө өтүүдө төмөнкү шарттар сакталууга тийиш:

    1) өткөөл мезгил ичинде органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүү үчүн Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде, эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптеринде, стандарттарында жана ченемдеринде, ошондой эле ушул Мыйзамда белгиленген тартипте белгиленген бардык эрежелер колдонулат;

    2) органикалык айыл чарба өндүрүшүн жарым-жартылай жүргүзүүдө жана органикалык айыл чарба өндүрүшүнө жарым-жартылай өтүү абалында, органикалык өндүрүлгөн продукцияны жана өткөөл мезгилде өндүрүлгөн продукцияны сактоо, ошондой эле жаныбарларды кармоо бөлөк-бөлөк жүзөгө ашырылууга тийиш;

    3) өткөөл мезгилде өндүрүлгөн продукция, статусун тастыктаган сертификатка ылайык, тийиштүү өткөөл мезгилдин продукциясы катары сатылат жана маркаланат.

    6-берене. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүгө карата талаптар

    1. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүдө өндүрүүчүлөр төмөнкү шарттарды сакташы керек:

    1) оорубаган жаныбарларды жана өсүмдүктөрдү гана пайдалануу;

    2) агрохимикаттарды, пестициддерди, антибиотиктерди, гормондук препараттарды колдонбостон өндүрүштү жүзөгө ашыруу;

    3) ГМОну колдонууну жана ГМО же ГМОнун жардамы менен даярдалган продукцияны жокко чыгаруу;

    4) гидропондук өндүрүштүн ыкмаларын колдонууну жокко чыгаруу;

    5) органикалык тамак-аш азыктарында же тоюттарында пайдаланылуучу органикалык тамак-аш азыктарын, тоюттарын же чийки затын тазалоо үчүн иондоштуруучу нурланууну колдонууга тыюу салуу;

    6) химиялык синтезделген кошулмаларды пайдаланууга тыюу салуу;

    7) жердин күрдүүлүгүн сактоо жана кармоо;

    8) кайра жаралбоочу жаратылыш ресурстарын жана өндүрүш каражаттарын пайдаланууну минималдаштыруу;

    9) дыйканчылыкта жана мал чарбачылыгында өндүрүш каражаты катары органикалык өндүрүштүн шартында алынган өсүмдүктөн жана жаныбардан чыккан калдыктарды жана кошумча азыктарды экинчи ирет пайдалануу;

    10) органикалык айыл чарба өндүрүшүндө экологиялык балансты сактоо;

    11) биотехнологияларды (өсүмдүктөрдүн зыянкечтерге жана ооруларга туруктуу сортторун пайдалануу менен), күрөшүүнүн биологиялык каражаттарын (энтомофагдарды, биопрепараттарды), ошондой эле талаптагыдай уюштурулган которуштуруп айдоону пайдалануу менен өсүмдүктөрдү коргоо;

    12) айыл чарба өсүмдүктөрүн зыянкечтерден коргоонун механикалык жана физикалык ыкмаларын колдонуу;

    13) жаныбарлардын организминин табигый иммундук корголушуна түрткү берүү жолу менен, ошондой эле тиешелүү тукумдарды жана жаныбарларды багуу ыкмаларын тандоо жолу менен жаныбарлардын ден соолугун сактоо;

    14) жаныбарлардын тукумун жергиликтүү шарттарга көнүү мүмкүндүгүн жана даражасын, жашоо жөндөмдүүлүгүн, ооруларга туруктуулугун эске алуу менен тандоо;

    15) жаныбарлардан алынуучу органикалык продукцияны органикалык өндүрүштүн талаптарына ылайык келген шарттарда багылган жаныбарлардан өндүрүү;

    16) мал чарбачылыгында органикалык айыл чарба өндүрүшүн жүргүзүүнүн натыйжасында алынган айыл чарба ингредиенттеринен, ошондой эле айыл чарба тектүү эмес табигый заттардан турган тоюттарды колдонуу;

    17) табигый суу экологиялык системаларынын биологиялык ар түрдүүлүгүн сактоо, аквакультура продукциясын өндүрүүдө суу жана жер бетиндеги табигый экологиялык системалардын тиешелүү абалын камсыз кылуу;

    18) аба жана суу аркылуу булгануудан сактоо үчүн буфердик зонаны түзүү.

    1. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүдө кошулмаларды чектелген колдонууга жол берилет, эгерде алар төмөнкүлөр болуп саналса:

    1) органикалык өндүрүштө алынган кошулмалар;

    2) жаратылыш заттары же табигый жол менен алынган заттар.

    1. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүү, ушул Мыйзамда белгиленген талаптарга ылайык органикалык айыл чарба продукциясына кирбеген продукцияны өндүрүүдөн бөлөк жүзөгө ашырылуусу керек.
    2. Органикалык продукцияны кайра иштетүүдө өндүрүүчүлөр төмөнкү шарттарды сактоого милдеттүү:

    1) органикалык эместерди түзүүчү тамак-аш кошулмаларын, тоют кошулмаларын (технологиялык жана сенсордук функцияларды аткаруучу), ошондой эле технологиялык же зоотехникалык зарылдык учурунда, же диеталык максаттар үчүн пайдаланууга жол берилген микроэлементтерди жана технологиялык кошулмаларды колдонууну чектөөгө;

    2) органикалык продукциянын зарыл сапатын камсыз кылуу үчүн ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн өндүрүштүн бардык талаптарын аткарууга;

    3) токой өсүмдүктөрүн химиялык тазалоону колдонбоого.

    7-берене. Органикалык айыл чарба өндүрүшүн сертификаттоо

    1. Органикалык айыл чарба өндүрүшүн сертификаттоо чарбалык иштердин ушул Мыйзамда жана "Кыргыз Республикасындагы техникалык жөнгө салуунун негиздери жөнүндө" Кыргыз РеспубликасынынМыйзамында, Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде белгиленген органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүнүн талаптарына ылайыктуулугун айыл чарба товарларын өндүрүүчүлөр тарабынан ыктыярдуу тастыктоо жол-жобосунан турат.

    Сертификаттоодон органикалык продукциялардын зоналары катары аныкталган аймактар же айыл өкмөттөрү эмес, органикалык айыл чарба продукциялары гана өтөт.

    1. Сертификаттоо тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.
    2. Органикалык айыл чарба өндүрүшүн сертификаттоо боюнча иш атайын аккредитациялык органдын уруксатын алган юридикалык жактар (анын ичинде коомдук уюмдар, ассоциациялар) тарабынан жүзөгө ашырылат.

    8-берене. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн реестри

    1. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн реестри Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.
    2. Сертификаттоо боюнча органдар сертификаттоонун натыйжаларына ылайык маалыматтык база (маалыматтар базасын) түзөт жана бекитилген тартипте мамлекеттик ыйгарым укуктуу органга маалыматтарды берет.
    3. Мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган сертификаттоо боюнча орган тарабынан берилген жыйынтыктоочу маалыматтарга ылайык органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн реестрин түзөт, ага тийиштүү өзгөртүүлөрдү киргизет.

    9-берене. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүнү токтото туруу

    Эгерде органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүнүн, сатуунун жүрүшүндө ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан ушул Мыйзамдын талаптарын бузуулар табылса, анда сертификат берген орган органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүнүн сертификатын чакыртып алат, ал эми аны жүгүртүүнү жүзөгө ашырган жактар продукциядан "органикалык продукция" деген маркалоону токтоосуз алып салууга милдеттүү.

    10-берене. Органикалык айыл чарба продукциясын маркалоо

    1. Органикалык айыл чарба продукциясын маркалоо ушул Мыйзамдын6-беренесиндекөрсөтүлгөн талаптарды сактаган шартта жүргүзүлөт.
    2. Органикалык айыл чарба продукциясын маркалоо "органикалык продукция" деген маркалоосу, органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүнүн дареги, органикалык продукциянын аталышы, ошондой эле сертификат берген органдын аталышы же анын логотиби бар белгиленген үлгүдөгү этикетка менен тастыкталат.
    3. "Органикалык продукция" маркасын пайдалануу укугуна органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүү менен алектенген, тийиштүү сертификат алышкан чарбакер субъекттер ээ болушат.

    11-берене. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдү мамлекеттик колдоо

    Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдү мамлекеттик колдоо төмөнкү негизги багыттар боюнча жүзөгө ашырылат:

    1) органикалык айыл чарба өндүрүшүн жүзөгө ашыруучу чарбакер субъекттерди маалыматтык, консультациялык жана усулдук камсыз кылуу;

    2) органикалык продукцияны айыл чарба продукциясынын дүйнөлүк рыногуна чыгарууга көмөктөшүү;

    3) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүү жаатындагы илимий-изилдөө иштерин жүргүзүүнү колдоо;

    4) айыл чарба өндүрүшүнүн мамлекеттик жеңилдетилген насыялоо программаларына жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу;

    5) айылдык товар өндүрүүчүлөрдү органикалык айыл чарба өндүрүшүн жүргүзүүнүн көндүмдөрүнө окутууну уюштуруу;

    6) органикалык айыл чарба өндүрүшүнүн технологияларын илимий-методикалык жактан иштеп чыгуу, эл аралык методикаларды, технологияларды Кыргыз Республикасынын шарттарына карата колдонууга ылайыкташтыруу;

    7) кыртыштын күрдүүлүгүн көтөрүү жана жер ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу үчүн шарттарды түзүү;

    8) айыл чарба өндүрүшүн жана айыл аймактарын туруктуу өнүктүрүүнү камсыз кылуу;

    9) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн продукциясын эл аралык рынокко алып чыгуу үчүн эл аралык сертификат алууну уюштуруу.

    12-берене. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдү маалыматтык камсыз кылуу

    1. Органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдү маалыматтык камсыз кылууну уюштурууну органикалык айыл чарба өндүрүшү жаатындагы ыйгарым укуктуу орган жүзөгө ашырат.
    2. Органикалык айыл чарба өндүрүшү жаатындагы ыйгарым укуктуу органдын расмий сайтында милдеттүү жайгаштырууга жаткан маалыматтарга төмөнкүлөр кирет:

    1) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдү мамлекеттик колдоо иш-чаралары жөнүндө;

    2) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүүчүлөрдүн реестри жөнүндө;

    3) айылдык товар өндүрүүчүлөрдүн бирликтеринин, ассоциацияларынын органикалык айыл чарба өндүрүшүн өнүктүрүүгө катышуусу жөнүндө.

    1. Органикалык айыл чарба өндүрүшү жаатындагы ыйгарым укуктуу органдын расмий сайтында төмөнкүдөй маалыматтар жайгаштырылышы мүмкүн:

    1) органикалык айыл чарба продукциясын өндүрүү максатында продукция берүүнү жана кызмат көрсөтүүлөрдү жүзөгө ашыруучу керек-жарак айыл чарба кооперативдери жөнүндө;

    2) органикалык, анын ичинде тамак-аш азыктары менен адистешкен сооданы жүзөгө ашыруучу чарбакер субъекттер жөнүндө;

    3) органикалык өндүрүштү уюштуруу үчүн жарактуу жер участоктору жөнүндө;

    4) органикалык айыл чарба өндүрүшү жөнүндө башка маалыматтар.

    13-берене. Органикалык айыл чарба өндүрүшү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузганы үчүн жоопкерчилик

    Ушул Мыйзамдын ченемдерин бузганы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик келип чыгат.

    14-берене. Ушул Мыйзамды колдонууга киргизүү тартиби

    Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып алты ай өткөндөн кийин күчүнө кирет.

    "Эркин Тоо" газетасынын 2019-жылдын 21-майында N 41 жарыяланды

    Кыргыз Республикасынын Өкмөтү алты айлык мөөнөттө өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.


    Кыргыз Республикасынын Президенти

    С. Жээнбеков





  30. 1-тиркеме


    (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн
    2019-жылдын 27-июнундагы№ 320 токтомуна)

    2019-2023-жылдарга Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу
    ПРОГРАММАСЫ

    1. Киришүү

    Азык-түлүк коопсуздугу өлкөнүн улуттук коопсуздугун камсыздоонун башкы багыттарынын бири жана анын мамлекеттүүлүгүн жана азык-түлүк көз карандысыздыгын сактоонун фактору болуп саналат. "Азык-түлүк коопсуздугу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо жаатындагы негизги багыттарды белгилейт.

    Буга чейин азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу маселелери Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2015-жылдын 4-сентябрындагы № 618 токтому менен бекитилген 2015-2017-жылдарга Кыргыз Республикасында тамак-аш жана азык-түлүк коопсуздугунун программасында жана аны ишке ашыруу боюнча Иш-чаралар планында чагылдырылган жана алардын алкагында ишке ашырылган.

    Баалоонун жыйынтыктары боюнча аталган Программа 98,9%га аткарылган (бардыгы 177 иш-чара коюлган), ал эми калган 1,12% финансы каражаттарынын жетишсиздигинен аткарылган эмес.

    Ушуга байланыштуу жогоруда аталган Программада каралып, аткарылбай калган иш-чаралардын бөлүгү ушул Программага киргизилген.

    Азык-түлүк коопсуздугу жана тамак-аш маселелеринин жогорку артыкчылыгын эске алуу менен Кыргыз Республикасынын Азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу кеңеши тарабынан 2019-2023-жылдарга азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу программасын (мындан ары - Программа) иштеп чыгуу чечими кабыл алынган.

    Ушул Программада Кыргыз Республикасынын Президентинин 2018-жылдын 31-октябрындагы № 221 Жарлыгы менен бекитилген 2018-2040-жылдарга Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук стратегиясынын жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 2018-жылдын 20-апрелиндеги № 2377-VI(1) токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн иш программасын аткаруу боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 29-мартындагы № 141 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-2023-жылдарга планын ишке ашыруу боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылга иш-аракеттер планынын максаттары эске алынды жана азык-түлүк коопсуздугун жана сапаттуу тамак-аш азыктарын камсыздоо боюнча жоболорду аткарууга багытталды.

    Ошондой эле 2030-жылга чейин туруктуу өнүктүрүү жаатындагы күн тартибинде каралган Кыргыз Республикасында 2030-жылга чейин туруктуу өнүктүрүү максаттарына (ТӨМ) адаптациялоо, ишке ашыруу жана мониторинг жүргүзүү боюнча өзүнө алынган милдеттенмелердин жана анын 17 максатын, алардын ичинен № 2 "Ачкачылыкты жоюу, азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо, тамактанууну жакшыртуу айыл чарбаны туруктуу өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү" максатын аткаруу үчүн жоопкерчиликтин алкагында Программага ТӨМдүн тиешелүү милдеттери жана индикаторлору киргизилген.

    Ушул Программада саламаттык сактоо, билим берүү, экономикалык жана социалдык сектордун тармактарын өнүктүрүү программаларына интеграцияланууга тийиш болгон талаптар жана чектөөлөр аныкталган. Азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо боюнча тармактык программалардын ишинин натыйжалары ден соолукту жана тамактануунун сапатын камсыздоо боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан жүргүзүлүп жаткан саясаттын маанилүү бөлүгү катары каралууга тийиш.

    1.2. Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугунун жана тамактануунун учурдагы абалын баалоо

    Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугунун жана тамактануунун (мындан ары - АКжТ) абалын баалоо бүгүнкү күндө төмөндөгүлөрдү көрсөтүп жатат.

    1. Тамактануу рационунун компоненттерине жана энергетикалык камтышына болгон минималдуу талаптарды канааттандыруу даражасы. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин (мындан ары - УСК(1)) маалыматы боюнча 2017-жылы тамак-аштын орточо суткалык энергетикалык баалуулугу калктын киреше деңгээли боюнча камсыздалган эки квинтилдүү топторунда гана минималдуу ченемден жогору (2101 ккал) болгон. Калктын бешинчи квинтилдик тобунда гана белокторду жана майларды орточо керектөөнүн минималдуу ченеминен жогору болгону белгиленген. Калктын эң камсыздалган бешинчи квинтилдик тобунда (1 млн. 249 миң адам) баалоого алынган бардык үч көрсөткүч боюнча белгиленген деңгээлден жогору тамактануусу аныкталган.

    2014-жылдан тартып 2017-жылга чейинки убакытта тамактануунун орточо суткалык энергетикалык баалуулук көрсөткүчтөрү өзгөрүлгөндүгүн белгилөө зарыл.

    Региондор боюнча алганда Чүй облусунда, Бишкек шаарында жана Ош шаарында (2,2 млн. адам) кыйла жагымсыз абал түзүлгөн. Жаш курактык топтору боюнча алсак, 1-3 жаштагы балдардын (423 миң адам) тамактануусу боюнча абалы начар экени белгиленди, буларда килокалориялардын орточо деңгээли минималдуу деңгээлден 23%га, белоктуку - 45%га, майлардыкы - 40%га төмөн болгону белгиленген.

    1. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2009-жылдын 3-мартындагы № 138токтомуменен бекитилген Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугунун мониторинги жана индикаторлору жөнүндө жобого ылайык азык-түлүк коопсуздугунун деңгээлин баалоо үчүн нан жана нан азыктары, картөшкө, мөмө жана жер-жемиштер, жашылча жана бакча өсүмдүктөрү, кант, өсүмдүк майы, сүт жана сүт азыктары, эт жана эт азыктары, жумуртка базалык азыктар катары аныкталган.
    2. Адамдын рационунун камсыздалуусу керектөө ченемине карата базалык азыктарды иш жүзүндө керектөөнүн катышы менен бааланат. Бул көрсөткүч боюнча эт жана эт азыктары (62,8%), мөмөлөр жана жемиштер (27,6%), жумуртка (47,1%), кант (89,2%) менен камсыздоо деңгээли жетишсиз болуп саналат. Калган базалык азыктар (картөшкө, жер-жемиш, бакча, сүт жана сүт азыктары) боюнча жетиштүү көлөмдө камсыздалган.
    3. Стратегиялык жана оперативдик азык-түлүк запастарынын көлөмү керектөө ченемине ылайык, мамлекеттик материалдык резервдеги дандын жетиштүү запастары менен аныкталат. Сактоодогу азык-түлүктүн көлөмү жана номенклатурасы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик материалдык резервдер фонду тарабынан жөнгө салынат.
    4. Тамак-аш азыктарынын экономикалык жеткиликтүүлүгү үй чарбаларынын жалпы чыгымдарындагы тамак-ашка болгон жыйынды чыгымдарынын үлүшү катары аныкталат жана бул көрсөткүч 2017-жылы 43% түзгөн. Мында, 49%ды түзгөн анын 2012-жылдагы көрсөткүчүнө салыштырмалуу төмөндөп келе жаткан динамика байкалат. Бул көрсөткүч биринчи квинтилдик топто - 51%дан жогору, бешинчи квинтилдик топто - 37,0%га чейинки деңгээлде турат (өлкө боюнча орточо 42,9%) .
    5. Социалдык топтор боюнча тамактануу чыгымдарын дифференциялоо көрсөткүчү (бешинчи жана биринчи квинтилдик топтордун ортосундагы тамактануу наркынын катышы) 2017-жылы 2,05ти түздү. Мында бул көрсөткүч 2012-жылдан 2017-жылга чейин 1,92ден (2013-жылы) 2,08ге (2016-жылы) чейин эле өзгөрдү.

    2012-2017-жылдары Кыргыз Республикасынын экономикасында калктын тамак-аш азыктарын алуусун жакшыртуу үчүн бир катар жакшы тенденциялар байкалды: катуу жакырчылык деңгээлинен өттүк, жумушсуздук 8,4%дан 6,9%га чейин азайды; жалпы жакырчылык 38%дан 25,6%га чейин кыскарды; экономикалык өсүш жылына орточо 4%ды түздү; калктын анык акчалай кирешеси, ошондой эле алардын сатып алуу жөндөмү 20%дан жогору өстү; инфляция турукташты, мунун ичинен азык-түлүк инфляциясы турукташып, анын орточо мааниси 2,6% түздү; балалуу аз камсыз болгон үй-бүлөлөргө ар айлык жөлөкпулдун анык өлчөмү 70%га өстү.

    Азыркы учурда үй чарбаларында тамак-ашка жан башына орточо чыгым белгиленген минималдык ченемдерден төмөн. Калктын сатып алуу жөндөмүнүн төмөндүгү калктын көпчүлүк бөлүгүнүн сапаттуу тамак-ашка болгон экономикалык жеткиликтүүлүгүн камсыздай албайт.

    Балдардын, жаштардын жана аялдардын муктаждыктары талаптагыдай эске алынбай жатат.

    1. Айрым азыктар боюнча азык-түлүк коопсуздугу айрым азыктардын накталай түрдөгү импортунун көлөмү менен анын ички рыноктогу сыйымдуулугунун катышы катары аныкталат. 2017-жылы босоголук көрсөткүч (20%) нан жана нан азыктары (60,7%), өсүмдүк майы (71,7%), кант (33%), мөмө-жемиштер (35,9%) боюнча ашык болгон.
    2. Ата мекендик жана импорттук өндүрүштөгү тамак-аш азык-түлүктөрүнүн коопсуздук көрсөткүчтөрүнө шайкеш келүүсүнө баалоо жүргүзүү - Кыргыз Республикасында колдонулуп жаткан техникалык регламенттердин иш жүзүндөгү талаптарына туура келүүсү боюнча жүргүзүлөт. Продукциянын шайкештигин баалоо жана ырастоо үчүн лабораториялык потенциал болуп жаткан керектөөнү канааттандыруу үчүн жетишсиз. Өндүрүүчүлөрдүн маалымдуулугун жогорулатуу үчүн даярдалган консультанттар тарабынан опурталдарды жана контролдук критикалык чектерди анализдөө системасын (ХАССП) киргизүүгө көмөк көрсөтүү зарыл.

    2019-жылдын апрель айындагы абалга карата ЕАЭБдин Тастыктоочу (сертификация) аккредитацияланган органдарынын жана сыноочу лабораторияларынын (борборлорунун) бирдиктүү реестрине (мындан ары - ЕАЭБдин бирдиктүү реестри) өзүнө ИСО/МЭК 17065 жана ИСО/МЭК 17025 эл аралык стандарттарына ылайык аккредитациядан өткөн Кыргыз Республикасындагы 14 тастыктоочу органды жана 34 сыноо лабораториялары киргизилген жана иштеп жатат.

    Ата мекендик товарлардын сапатын ырастоо соода тармагындагы техникалык тоскоолдук болбошу үчүн өлкө улуттук сапат системасы эл аралык деңгээлде таанылуусуна жетишүүсү зарыл.

    1. Азык-түлүк жана тамак-аш коопсуздугуна жетүү чараларын жүзөгө ашырууда ведомстволор аралык координациялоонун жетишсиздиги, региондук бийлик органдары менен жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын (ЖӨБО) ролдорунун, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр менен ишти интеграциялоо, бизнес-коомчулукту, жарандык коомду ишке тартуу иштеринин начарлыгы байкалууда.
    2. Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугунун жана тамактануунун негизги талаптары жана көйгөйлөрү

    Кыргыз Республикасында тамак-аш жана азык-түлүк коопсуздугу калктын бардык топтору үчүн жетиштүү көлөмдөгү азык-түлүктүн болушу жана жеткиликтүүлүгү, азыктардын сапаты жана коопсуздугу менен камсыздалат.

    2.1. Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугунун негизги базалык продуктуларынын болушун камсыздоодогу негизги көйгөйлөр:

    1. Кыргыз Республикасынын айыл чарбасын өнүктүрүү темптерин калктын жогорку темпте өсүшүнө салыштырып караганда, жалпы экономиканын өсүү темпинен төмөн экени белгиленет. 2012-2017-жылдардагы мезгилде жалпы экономика 30,8% өсүп, ал эми айыл чарба өндүрүшүнүн өнүгүүсү 13,9% түздү (реалдуу баалар менен алганда). Өлкөнүн калкынын өсүү динамикасы негизги тамак-аш азыктарын айыл чарбада өндүрүү темпин көтөрүүнү жана өндүрүмдүүлүктү жогорулатууну талап кылат.

    Айыл чарба секторун өнүктүрүү жана айыл калкынын жашоо деңгээлин жогорулатуу бардык катышуучулар, мунун ичинен аялдар (фермерлер, ишкерлер, кызматтарды алуучулар) өз дараметтерин ишке ашырууга колдоону канчалык теңдикте алышканына жараша болот.

    1. Кыргыз Республикасында кант, кондитердик азыктар, өсүмдүк майы, мөмө жана жемиштер, нан жана нан азыктары боюнча азык-түлүк көз карандысыздыгы жетишилген жок.
    2. Жалпы эле Кыргыз Республикасы боюнча эт жана эт азыктарын, мөмө-жемиштерди, жумуртканы, кантты керектөөдө жетишсиздик бар.
    3. Майда товардык чарба жүргүзүүдөн, айылдык товар өндүрүүчүлөрдү өндүрүштүк интеграциялоонун натыйжалуу формаларынын (кооперативдер, кластерлер) жоктугунан улам болгон айыл чарба өндүрүшүнүн атаандаштыкка жарамдуулугунун жана өндүрүмдүүлүгүнүн төмөндүгү азык-түлүк коопсуздугунун негизги азыктарын жетишсиз өндүрүүнүн себептеринин бири болуп жатат.
    4. Айыл чарба өндүрүшү үчүн негизги жаратылыш ресурстарын пайдалануу иши туруктуулукту камсыздоо үчүн стабилдештирүүгө жана дайыма жакшыртып турууга муктаж. 2016-жылы жалпы айдоо аянты 1205,3 миң га түздү (бүткүл аймактын 6% аянты). 2003-2016-жылдар ичинде бир туруктуу тургун үчүн айдоо аянты 0,25 гектардан 0,2 гектарга чейин, мунун ичинен сугат жер аянты - 0,16 гектардан 0,13 гектарга чейин азайган. Жерлердин мелиорациялык абалынын кадастрынын маалыматы боюнча (2016-жылы) айдоо аянттарынын 85% жакшы абалда, 6% канааттанарлык абалда, 9%(3) канааттанарлык эмес абалда болгон.

    Республикада пайдаланылып жаткан жалпы суу ресурстарынын көлөмү жылына 10-12 млрд. куб. метр түзөт. Суу булагынан сууну керектөөчүгө жеткирүүдөгү суунун коромжулугу 1,7-2,3 млрд. куб. метрди түзөт.

    2.2. Кыргыз Республикасынын калкы үчүн тамак-аш азыктарынын жеткиликтүүлүгү боюнча негизи көйгөйлөр төмөнкүлөр:

    1. Эмгекке жарамдуу курактагы калк арасында экономикалык жактан активдүү эмес адамдардын үлүшү өсүүдө (2012-жылы - 29,1%дан 2017-жылы - 32,9%га чейин). Активдүү эмес калк студенттерден жана күндүзгү окуу формасындагы окуучулардан, пенсионерлерден жана жеке чарбасында иштеген адамдардан турат, алардын көпчүлүгү төрөт курагындагы аялдар, булар акы төлөнбөгөн үй кызматкерлери категориясындагылар.

    Айыл жериндеги аялдар көбүнчө майда масштабдагы айыл чарба продукциясын иштетүү, ошондой эле бакчаларында жемиштерди жана жашылчаларды өстүрүү менен алектенишет. Аялдардын иш менен камсыздалуусу жана өз алдынча иш жүргүзүүсүн фокустук колдоо айыл чарба өндүрүшүнүн өсүүсүнө жана алардын өздөрүн, ошондой эле башка эркектер менен аялдарды да иш орундары менен камсыздоосуна шарт түзөт.

    1. Балалуу жана кирешеси аз үй-бүлөлөр үчүн социалдык жөлөкпул берүү системасында бир катар маанилүү кемчиликтер бар, маселен, эмгек дараметтери дурус жана өздөрүн азык-түлүк менен камсыздоого мүмкүнчүлүгү бар айрым үй-бүлөлөр 10 жыл жана андан ашык убакыт жөлөкпул алып келишет.
    2. Калктын өздүк чарбаларынын эсебинен алган кирешелери 13% түзөт. Экономикалык иштин айрым түрлөрү (айыл чарбасы, саламаттык сактоо, билим берүү ж.б.) боюнча анык эмгек акылардын төмөн деңгээли, калктын контролдонбогон жана жөнгө салынбаган эмгек миграциясы, социалдык коргоо жана социалдык камсыздандыруу системаларынын жетишсиз натыйжалуулугу калктын азык-түлүктү жетиштүү алуусуна чектөөлөрдү жаратууда. Калктын калориялуулугу төмөн жана толук кандуу эмес тамактануучу биринчи квинтилдик тобунун көп бөлүгү - ден соолугунан мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар, багуучусунан айрылган үй-бүлөлөр, көп балалуу үй-бүлөлөр, айылдагы жери жок адамдар.
    3. Мектеп окуучуларына берилүүчү рациондуу тамактанууну уюштуруу, мектеп бакчаларынан жана огороддорунан алынган азык-түлүктү пайдалануунун жакшы практикаларын, коомчулуктун салымын легалдаштыруу, тамактануунун сапатына мониторинг, баалоо жүргүзүү жана жөнгө салуу, ошондой эле тамак-аштын сапатын контролдоо проблемалары чечиле элек.
    4. Заманбап кампа жана логистика инфраструктурасынын, негизги тамак-аш азыктарын алуунун чектелишине алып келе турган азык-түлүк соккусу болгон учурда иш-чараларды жүргүзүү үчүн макулдашылган механизмдердин жана так алгоритмдердин жоктугу - калктын аялуу катмарынын үлүшүнүн күтүүсүз көбөйүү опурталына шарттарды түзөт.
    5. Айыл чарба азык-түлүктөрүнүн өздүк наркынын жогорулашы, өлкөдө же дүйнө жүзү боюнча түшүмдүн төмөн болушу же экспортерлор тарабынан азык-түлүктүн импортунун токтоп калышы менен шартталган азык-түлүктөргө болгон баанын жогорку волатилдүүлүгү - калктын азыктарды алуусуна чоң кедерги болушу мүмкүн.

    2.3. Тамактануу сапатын жакшыртуудагы негизги көйгөйлөр төмөнкүлөр:

    1. Калк арасында темирдин жетишсиздик анемиясы жайылуусунун жогорку деңгээли (37,8% кош бойлуулар жана 34,2% темир жетишсиздигинен жабыркагандар (БТКА), 42,6% балдар), ички темир жетишсиздиги (41% аялдар), фолаттардын жетишсиздиги (42% боюнда жок аялдар), йод тартыштык оорулары (61,6% кош бойлуу аялдар жана 43,1% мектеп курагындагы балдар), дененин ашыкча салмагы жана семирүү (35,7% аялдар жана 9% - 5 жашка чейинки балдар), дене салмагы жетишпегендик (7,3% аялдар жана 18% 15-19 жаштагы кыздар).
    2. 5 жашка чейинки балдардын 13% өсүүсүнүн кечигүүсү байкалган (мунун ичинен 13,8% эркек балдар жана 12% кыздар, 11,8% шаардык жана 13,4% айылдык балдар).
    3. Өлкөнүн калкынын тамактануусунда трансгендүү май кислоталарынын (ТМК) көп экени байкалууда. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги менен Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун (мындан ары - ДССУ) биргелешип иргеп жасалган изилдөөсү (2016-жыл) боюнча, коомдук тамактануу тармагындагы орточо алынган тамактын бир порциясынан өлкө тургундары бир суткага сунушталган керектөө ченеминен 70,8% - 170,4% ТМК жана тузду 82,9-99,0% алышат.
    4. Тамактануу маселесине түз кийлигишүүдө кош бойлуу аялдар үчүн фолий кычкылы менен темир препараттарын, өтө арык балдарга терапиялык тамактанууну уюштуруу, 6-24 ай курагындагы балдардын үйдөгү тамагын байытуу үчүн полимикронутриент кошулмаларын сатып алуу маселелери боюнча саясий деңгээлде иш жок.
    5. Туура тамактануу принциптери, жетишсиз же ашыкча тамактануу кесепеттери, тамактын зыяндуу компоненттери жөнүндө маалыматтын жетишсиздиги тамактануу ченеминин бузулушуна маанилүү терс таасирин тийгизет. Тамактануу маселесин окутуу - медициналык эмес билим берүү мекемелеринде (мектеп, жож, аож) артыкчылыктуу болуп эсептелбейт.
    6. Кыргызстандын ЕАЭБге кирүүсүнөн кийин тамак-аш азыктарынын коопсуздугу жөнүндө (мисалы, байытылган ундун, балдардын азыктарынын, йоддолгон туздун коопсуздугу жөнүндө) көпчүлүк техникалык регламенттер (ТР) актуалдуулугун жоготуп коюшту жана 2017-жылдын 12-августунан тартып Бажы бирлигинин 021/2011 "Тамак-аш азыктарынын коопсуздугу жөнүндө"ТРкүчүнө кирди. Бирок "Нан унун байытуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында байытылбаган унду киргизүүгө тыюу салынганы ЕАЭБдин жана Дүйнөлүк соода уюмунун товарлардын эркин жүгүртүлүшү жөнүндө жоболоруна ылайык мыйзамсыз болуп эсептелет. Ошондой эле байытылган унга иштелип чыккан стандарттарды актуалдаштыруу керек.
    7. Калктуу конуштарды ичүүчү таза суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу жагындагы көйгөйлөр суу түтүктөрүндөгү суунун микробдук жана химиялык булгануусунан улам сапаттуу тамак-аш менен камсыздоодо коркунуч жаратууда.

    2.4. Тамак-аш азыктарынын коопсуздугун камсыздоодогу негизги көйгөйлөр:

    1. Кыргыз Республикасындагы тамак-аш азыктарын өндүрүүчүлөрдүн көпчүлүгү ЕАЭБдин техникалык регламенттери, анын ичинде тамак-аш азыктарынын коопсуздугу, ХАССП системасы, ИСО 22000:2005 системасы, "Алиментариус кодекси" жана башка эл аралык стандарттар жөнүндө маалыматтары начар.
    2. Азык-түлүк өндүрүүнүн жана сатуунун бардык этаптарында коопсуздукту камсыздоо принциби боюнча тамак-аш азыктарынын коопсуздугун контролдоо системасы өркүндөтүүгө муктаж.
    3. Импорттук жана ички өндүрүштүн жасалма жана мыйзамсыз продукциясын айкындоо жана утилдештирүү үчүн инструменттер жок.
    4. Тамак-аш азыктарынын коопсуздугун башкаруу боюнча эл аралык стандарттары боюнча билими бар квалификациялуу кадрлар жетишсиз.

    2.5. АКжТ маселелерин башкаруу проблемалары:

    1. АКжТ маселелерин жөнгө салуучу "Азык-түлүк коопсуздугу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамын өркүндөтүү, Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугун башкарууну жакшыртууга, мониторинг жүргүзүү жана баалоо системасынын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн азык-түлүк коопсуздугуна мониторинг жүргүзүү жана анын индикаторлору жөнүндө жобого өзгөртүүлөрдү киргизүү зарыл. Азык-түлүк коопсуздугун баалоо индикаторлорунун колдонулуудагы системасы АКжТ иш жүзүндөгү абалды толугу менен көрсөтө албайт.
    2. Азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо секторлор аралык милдет болуп саналат, аны чечүүдө ден соолук жана тамактануунун сапаты, калктын аярлуу катмарын социалдык колдоо, азык-түлүктүн жеткиликтүүлүгүн камсыздоого байланышкан маселелерди, тамак-аш азыктарынын коопсуздугун, ички рынок үчүн айыл чарба өндүрүшүнүн жетиштүүлүгүн жана туруктуулугун, ошондой эле Азык-түлүк коопсуздугу программасын өз убагында жана толук каржылоону камсыздоо маселелерин түздөн-түз же кыйыр түрдө чечүүчү улуттук жана жергиликтүү деңгээлдеги бардык бийлик органдары катышууга тийиш.
    3. АКжТ маселелерин чечүү натыйжалуу өз ара аракеттенүүнү, донордук долбоорлорду жана өнүктүрүү программаларын, жарандык коомду кошкондо, мамлекеттик бийлик органдары менен бардык кызыкдар тараптардын жергиликтүү жана региондук деңгээлдеги ишин координациялоонун жана интеграциялоонун жогорку деңгээлин талап кылат.
    4. Кыргызстандын ЕАЭБ өлкөлөрүнүн мүчөлүгүнө, эл аралык келишимдерге байланышкан милдеттенмелерин, ошондой эле ТӨМгө жетүү боюнча милдеттенмелерин эске алуу зарыл. Келечекте Кыргыз Республикасынын ЕАЭБге катышуусу азык-түлүк кризистеринин мезгилинде АКжТ үчүн тобокелдиктердин деңгээлин төмөндөтүүгө тийиш. Ошондой эле ЕАЭБде кабыл алынган ченемдик актылардын алкагында ички азык-түлүк рыногун коргоо маанилүү.
    5. Өлкөнүн калкынын бардык катмарына багытталган маалыматтык-билим берүү ишинин жетишсиздиги, Кыргыз Республикасында АКжТны камсыздоо боюнча иш-чаралардын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн зарыл болгон илимий-изилдөө иштеринин жоктугу.
    6. Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугун жана тамактанууну камсыздоо саясатынын стратегиялык максаты жана багыттары

    Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугунун жана тамактануунун стратегиялык максаты болуп тамак-аш азыктарынын болуусун, жеткиликтүүлүгүн жана анын коопсуздук талаптарын туруктуу камсыздоо аркылуу калктын тамактануусунун сапатын жакшыртуу саналат.

    Стратегиялык максатка жетүү саясатынын негизги багыттары болуп төмөнкүлөр саналат:

    1. Калктын керектөөсү үчүн азык-түлүктүн болушун жакшыртуу.
    2. Калк үчүн азык-түлүктүн жеткиликтүүлүгүн камсыздоо.
    3. Калктын тамактануу статусун жакшыртуу.
    4. Тамак-аш азыктарынын коопсуздугун жогорулатуу.
    5. АКжТ программасын башкаруунун, мониторинг жүргүзүүнүн жана баалоонун натыйжалуу системасын түзүү.

    2023-жылга карата максаттарга жетүү даражасы Программаны жүзөгө ашырууга мониторинг жүргүзүү жана баалоо индикаторлорунун матрицасында көрсөтүлгөн индикаторлордун системасы менен аныкталат.

    1. "Калктын керектөөсү үчүн азык-түлүктүн болушун жакшыртуу" багытындагы саясат жана чаралар

    Багыттын максаты. Негизги тамак-аш азыктарынын ата мекендик өндүрүшүнүн көлөмдөрүн көбөйтүү жана туруктуулугун жогорулатуу, ички рынокко азык-түлүктү жеткирүүлөрдүн туруктуулугун жогорулатуу.

    Максатка жетүү боюнча чараларды ишке ашыруу төмөнкү артыкчылыктардын алкагында жүргүзүлөт:

    - негизги тамак-аш азыктарынын ата мекендик өндүрүшүн өбөлгөлөө жана колдоо;

    - тамак-аш азыктарынын мамлекеттик резервин башкарууну жакшыртуу, тамак-аш азыктарынын ички рыногунун туруктуулугун жогорулатуу.

    4.1. Милдеттер жана чаралар.

    1-артыкчылык. Негизги тамак-аш азыктарынын ата мекендик өндүрүүчүлөрүн өбөлгөлөө жана колдоо.

    1.1-милдет. Негизги тамак-аш азыктарынын өндүрүшүн өстүрүүнү өбөлгөлөө.

    Учурдагы абалды талдоо жана негизги тамак-аш азыктарын өндүрүү боюнча зарыл болгон чараларды аныктоо үчүн жыл сайын негизги тамак-аш азыктары боюнча ички рыноктун балансынын божомолуна негизделген сунуштар иштелип чыгат, аларда негизги таасир эткен факторлор, ошондой эле Кыргызстанда боло турган түшүмгө мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо маалыматтары эске алынат.

    Айыл чарбасын каржылоонун колдонулуудагы инструменттерин, анын ичинен жеңилдетилген кредит берүүнү пайдалануу менен, ички өндүрүшү жетишсиз болгон негизги тамак-аш азыктарынын айыл чарба өндүрүшүнө (нан жана нан азыктары, мөмөлөр жана жемиштер, кумшекер, өсүмдүк майы, жумуртка) колдоо көрсөтүлөт.

    Мөмө-жемиштерди өндүрүү көлөмүн көбөйтүү үчүн бак өстүрүүчүлүктү өнүктүрүүгө шарттарды түзүүгө багытталган ведомстволук максаттуу программа иштелип чыгат жана ишке ашырылат.

    Үрөндөр менен камсыздалууну жакшыртуу, кайра иштетүүчү ишканаларды өнүктүрүү, жаңы сугат жерлерди пайдалануу азык-түлүк коопсуздугунун негизги азыктарынын ички өндүрүшүн жакшыртууга мүмкүндүк берет.

    Азык-түлүк коопсуздугунун негизги тамак-аш азыктарын аларды көп өндүргөн региондордон аз өндүргөн региондорго ооштуруу механизмдерин түзүү өлкөнүн региондорунда азык-түлүк коопсуздугунун негизги азыктары менен камсыздалууну жакшыртат.

    1.2-милдет. Айыл чарба өндүрүшүнүн натыйжалуулугун жогорулатуу.

    Жайыттарды жана суу ресурстарын пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу бул ресурстарды пайдаланууну башкаруу механизмдерин жакшыртууну жана бул ресурстарга калктын бардык тобунун, анын ичинен коомдун аялуу тобунун жеткиликтүүлүгүн жакшыртууну талап кылат.

    Мал чарбачылыгындагы жана канаттуулар чарбасындагы товардык үйүрдү асыл-тукум курамга алмаштырып жаңылоо менен өндүрүштү интенсификациялоо, фермерлердин сапаттуу үрөндөрдү пайдалануусу айыл чарбасынын туруктуулугунун өсүү фактору болуп саналат.

    Айылдык товар өндүрүүчүлөргө колдоо көрсөтүүнү аларды потенциалды өстүрүү жана экономикалык натыйжалуулук үчүн интеграциялоонун ар кандай формаларына бириктирүү чаралары менен байланыштыруу зарыл. Фермердик чарбалардын кирешелерин көбөйтүү жана үй-бүлө мүчөлөрүнүн тамактануусун жакшыртуу проблемаларын чечүү үчүн чакан фермердик чарбалардын кооперациясы колдоого алынууга тийиш.

    2-артыкчылык. Тамак-аш азыктарынын мамлекеттик резервдерин башкарууну жакшыртуу, тамак-аш азыктарынын ички рыногунун туруктуулугун жогорулатуу.

    1.3-милдет. Азык-түлүк запастарына мониторинг жүргүзүүнүн сапатын жогорулатуу.

    Мамлекеттик материалдык резервдер системасында сакталуучу тамак-аш азыктарынын номенклатурасын кеңейтүү боюнча мүмкүнчүлүктөр бааланат жана сунуштар берилет.

    1.4-милдет. Ички азык-түлүк рыногундагы тамак-аш азыктары менен узак мөөнөткө камсыздоо үчүн тышкы сооданын туруктуулугун камсыздоо.

    Тамак-аш азыктары менен тышкы сооданын баланстуулугун камсыздоо саясаты Кыргыз Республикасынын ЕАЭБге катышуу факторун жана керектүү азык-түлүктөрдү башка өлкөлөрдөн импорттоо мүмкүндүгүн эске алууга тийиш, бул түшүмдүүлүккө, экономикалык, саясий жана башка ички факторлорго карабастан, азык-түлүктүн болуусун камсыздоодогу тобокелдиктерди азайтышы керек.

    1. "Калк үчүн азык-түлүктүн жеткиликтүүлүгүн камсыздоо" багытындагы саясат жана чаралар

    Багыттын максаты. Кыргыз Республикасында белгиленген ченемдерге ылайык калктын тамак-аш азыктарына экономикалык жана физикалык туруктуу жеткиликтүүлүгүн камсыздоо үчүн социалдык-экономикалык шарттарды түзүү.

    Максатка жетүү боюнча чаралар төмөнкү артыкчылыктардын алкагында ишке ашырылат:

    - социалдык аялуу катмарга басым жасоо менен калк үчүн азык-түлүктүн жеткиликтүүлүгүн жакшыртуу;

    - азык-түлүктүк шок шарттарында калкка азык-түлүк менен жардам берүүнү камсыздоо системасын түзүү.

    5.1. Милдеттер жана чаралар.

    1-артыкчылык. Социалдык аялуу катмарга басым жасоо менен калкка азык-түлүктүн жеткиликтүүлүгүн жакшыртуу.

    2.1-милдет. Калктын аялуу катмарына тамак-аш азыктарынын кепилденген жеткиликтүүлүгүн камсыздоо.

    Милдеттерди аткарууда киреше алып келүүчү ишти жүргүзүү, тамак-аш азыктарын сатып алуу же өндүрүү мүмкүндүгү жок калктын өзгөчө муктаж болгон катмарын биринчи кезекте колдоону камсыздоого багытталган чараларды ишке ашырууга өзгөчө көңүл бөлүнөт.

    2.2-милдет. Аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдү киреше алып келүүчү иш менен алектенүүгө же тамак-аш азыктары менен өзүн өзү камсыздоого өбөлгөлөө.

    Өнүктүрүү боюнча өнөктөштөрдүн пилоттук программаларынын ишинин натыйжаларын талдоонун негизинде аз камсыз болгон үй-бүлөлөргө комплекстүү социалдык жардам көрсөтүү боюнча чаралардын системасы иштелип чыгат.

    2.3-милдет. Мектептеги тамактанууну жакшыртуу.

    Мектептеги тамактануу стандарттарын өзгөртүүнү, мамлекеттик-жеке өнөктөштүктү пайдалануу менен тамактанууну уюштуруунун формаларынын натыйжалуу механизмдерин пайдаланууну камтыган мектептеги тамактануу системасы жакшыртылат.

    2-артыкчылык. Азык-түлүктүк шок шарттарында калкка азык-түлүк менен жардам берүүнү камсыздоо системасын түзүү.

    2.4-милдет. Азык-түлүктүк шок шарттарында калкка азык-түлүк менен жардам берүүнү камсыздоонун концептуалдык механизмдерин иштеп чыгуу.

    Бул сыяктуу тобокелдиктерди жеңүү үчүн талдоолор жүргүзүлөт жана азык-түлүктүк шок мезгилде калкка азык-түлүк менен жардам берүүнү камсыздоонун концептуалдык механизмдери иштелип чыгат.

    2.5-милдет. Тамак-аш азыктарына ички бааларды мамлекеттик жөнгө салууну өркүндөтүү.

    Бааларды турукташтырууга багытталган мамлекеттик жөнгө салуунун комплекстүү чаралары иштелип чыгат, ал тамак-аш азыктарына баалардын өтө жогорулоо коркунучу келип чыккан учурда колдонулат, бул калктын азык-түлүккө болгон жеткиликтүүлүгүн сактоого мүмкүндүк берет.

    1. "Калктын тамактануу статусун жакшыртуу" багытындагы саясат жана чаралар

    Багыттын максаты. Ар бир адамдын өмүрүнүн циклинин бардык этаптарында туура тамактанууга жана туура тамактануу, тамактануу адеби (практикасы) жөнүндө билимин тереңдетүү үчүн тамактануу тууралуу илимий негизделген маалыматты алууга укугун камсыздоо.

    Максатка жетүү боюнча чаралар төмөнкү артыкчылыктардын алкагында ишке ашырылат:

    - тамактанууну жакшыртуу үчүн жагымдуу саясий шарттарды кеңейтүү жана колдоо.

    - тамактануу сапатын жогорулатуу жана тамактануу боюнча спецификалык чаралар менен камтуу.

    - кадрдык потенциалды күчтөндүрүү жана калктын сапаттуу тамак-аш азыктарына болгон туруктуу суроо-талабын калыптандыруу.

    6.1. Милдеттер жана чаралар.

    1-артыкчылык. Тамактанууну жакшыртуу үчүн жагымдуу саясий шарттарды кеңейтүү жана колдоо.

    3.1-милдет. Колдо болгон азыктардын жана туруктуу өнүктүрүүнүн негизинде туура тамактануу боюнча жетектөөчү принциптерди түзүү.

    Бардык кызыкдар тараптардын күч-аракеттерин натыйжалуу координациялоо үчүн өлкөдө иш жүзүндө жеткиликтүү болгон тамак-аш азыктарын эске алуу менен жетектөөчү принциптерди иштеп чыгуу керек.

    Үй-бүлөдө тамак-ашка жеткиликтүүлүк боюнча учурдагы абалды жана тамактанууга тең укуктуу эместиктин таасирин жакшы түшүнүү үчүн жынысы, курагы жана социалдык-экономикалык статусу үй-бүлөдөгү статусу боюнча бөлүү менен үй-бүлө мүчөлөрүнүн сапаттуу жана адекваттуу азык-түлүккө жеткиликтүүлүгүн баалоо үчүн фактылык маалыматтарды чогултууга жана жүрүм-турумун жана практикаларын изилдөөгө басым жасоо менен терең изилдөөлөрдү жүргүзүү зарыл. Мындай маалыматтар саясаттын адекваттуу чараларын иштеп чыгуу жана ар кандай типтеги программалардын же механизмдердин конкреттүү контексттерде даректүүлүгүнүн потенциалдуу натыйжалуулугун баалоо үчүн негиз болот.

    3.2-милдет. Пилоттук долбоорлорду ишке ашыруу аркылуу тамактануунун сапатын жакшыртуу.

    Бул милдеттин алкагында пилоттук иш-чаралар азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо жана тамактанууну жакшыртуу жаатында функциялык талдоо жүргүзүүгө жана АКжТ программасын ишке ашыруунун региондук планы иштелип чыгууга багытталат, анын ийгиликтүү тажрыйбалары башка региондордо кеңири пайдалануу үчүн жайылтылат.

    3.3-милдет. Сапаттуу тамак-ашты пайдалануу жаатындагы мамлекеттик жөнгө салууну өркүндөтүү.

    Кыргызстан өтө майлуу азыктардан, транс-майлардан, кумшекерден жогорку калориялуу тамак-аш азыктарына жана эне сүтүн алмаштыруу үчүн балдардын жасалма тамак-аш азыктарына тыюу салуу же жарнамалоону олуттуу чектөө боюнча ченемдик укуктук базаны (мыйзам) түзүү аркылуу тамактанууга байланышкан тигил же бул оорунун өтө жайылуусун эске алуу менен калктын кызыкчылыгын коргоого тийиш.

    3.4-милдет. Тамактануу боюнча иш-чараларды программалык каржылоо механизмдерин жана тамак-аш боюнча өзгөчө жана сезимталдуу кийлигишүүлөргө чыгымдар жөнүндө финансылык отчеттуулук системасын түзүү жана маалыматтарды жайылтуу.

    Калктын тамактануу статусун жакшыртуу үчүн тамак-аш боюнча интервенцияларды максаттуу каржылоо жана натыйжалуу пайдалануу зарыл. Бул максатта Программада төмөнкүлөр каралган:

    - тамактанууга жана азык-түлүк коопсуздугуна бөлүнүүчү бюджетке, ошондой эле тамак-аш боюнча өзгөчө жана сезимталдуу кийлигишүүлөргө чыгымдар жөнүндө отчетко талдоо жүргүзүү жана бардык деңгээлде маалыматты жайылтуу;

    - тамактануу жана азык-түлүк коопсуздугу боюнча иш-чараларга финансылык чыгымдарга (бюджеттик жана бюджеттен тышкаркы) үзгүлтүксүз мониторинг жүргүзүү.

    2-артыкчылык. Тамактануунун сапатын жогорулатуу жана ал боюнча спецификалык чараларды камтуу.

    3.5-милдет. Стандарттык медициналык кызмат көрсөтүүлөр аркылуу тамактануу боюнча иш-чараларды жакшыртуу.

    Микронутриенттик жетишсиздиктин таасирин азайтуу жана 2025-жылга карата Кыргыз Республикасында тамактануу боюнча ТӨМ индикаторлоруна жетүү үчүн 5 жашка чейинки балдардын арасында 2,5 эсеге, ал эми репродуктивдүү курактагы аялдардын арасында 7 эсеге тамактанууну жакшыртуу боюнча атайын иш-чараларды ишке ашыруу керек. Бул үчүн:

    - темир препараттары жана фолий кычкылы менен кош бойлуу аялдарды саплементациялоо иш-чараларын улантуу, эмчек эмизген энелерди жана төрөт курагындагы аялдарды, анын ичинен өспүрүм кыздарды саплементациялоону баштоо;

    - эмчек сүтүн гана эмизүүгө көмөк көрсөтүү, узак убакыт эмчек эмизүү иш-чараларын күчтөндүрүү;

    - өтө арык балдар үчүн терапевттик тамактарды сатып алуу жана коомдоштуктардын деңгээлинде тамактануусу бир аз бузулган балдарды кароо боюнча ДСУ/ЮНИСЕФтин сунуштарын киргизүү.

    3.6-милдет. Тамактанууга байланышкан жугуштуу (уулануулар, паразитардык оорулар) жана жугуштуу эмес оорулардын (ЖЭО) алдын алуу: ашыкча салмак жана семирүү, 2-типтеги кант диабети, жүрөк жана кан тамыр оорулары.

    Жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулардын жайылуусун азайтуу чаралары республиканын калктуу конуштарындагы ичүүчү суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу системаларын, санитария объектилерин курууга, реконструкциялоого жана модернизациялоого, суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу чөйрөсүндөгү кадрдык потенциалды күчтөндүрүүгө, өздүк гигиена эрежелерин, сергек жашоо мүнөзүн пропагандалоого, калктын сапатсыз тамак-ашты жана тузду колдонуусун чектөө боюнча чараларды көрүүгө, жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулардын жайылышына жана алар менен калктын оорусуна эпидемиологиялык көзөмөлдү түзүүгө багытталууга тийиш.

    3.7-милдет. Нерв түтүкчөсүнүн дефектилеринин регистрин түзүү.

    Жетишсиз тамактануудан улам аялдарда фолаттардын жетишсиздигинин жогору жайылуусу балдардын баш жана жүлүн мээсинин өрчүүсүнүн тубаса кемтиктеринин көбөйүүсүнө алып келүүдө.

    3-артыкчылык. Кадрдык потенциалды күчтөндүрүү жана калктын сапаттуу тамак-аш азыктарына туруктуу суроо-талабын калыптандыруу.

    3.8-милдет. Тамактануу жана азык-түлүк коопсуздугу маселелери боюнча кадрдык потенциалды күчтөндүрүү.

    Туура тамактануу, туура эмес тамактануунун кесепеттери жана үй чарбаларынын деңгээлинде азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо жөнүндө окутуу үчүн окутуучуларды даярдоо, адистерди кайра даярдоо жана билим берүү уюмдары (бала-бакчалары, мектептер, колледждер, университеттер) аркылуу маалыматты жайылтуу калктын маалымдуулугуна жана тамактануудагы туура эмес адаттарын өзгөртүүгө олуттуу салымын кошот.

    3.9-милдет. Калкты туура тамактануу маселелерине активдүү тартуу жана калкка тамактануу рационунун диверсификациясы, балдарды тамактандыруудагы адекваттуу практика, фортивикацияланган ун жана туз жөнүндө маалымдоо.

    Бул милдет адамдын тамактануу адеби менен ден соолугунун ортосундагы себептик-кесепеттик байланыштар жөнүндө улуттук изилдөөлөрдүн натыйжаларын кеңири талкуулоо; тамактануу адаттары жана ден соолугунун абалы жөнүндө алардын натыйжаларын кеңири талкуулоо менен коомдук пикирди сурамжылоо; жакшы тажрыйбаларды документтештирүү жана аны жайылтуу, калктын маалымдуулугун гана жогорулатпастан, анын өз ден соолугуна жана тамактануусуна болгон жоопкерчилигин да жогорулатууга мүмкүндүк берүүчү интерактивдүү берүүлөрдү ТВ жана радиодо уюштуруу аркылуу жетишилет.

    1. "Тамак-аш азыктарынын коопсуздугун жогорулатуу" багытындагы саясат жана чаралар

    Багыттын максаты: Адамдын өмүрү жана ден соолугу үчүн тобокелдиктерди жок кылууга багытталган тамак-аш чынжырчасынын бардык этаптарында тамак-аш азыктарынын коопсуздугун камсыздоо системасын түзүү.

    Максатка жетүү боюнча чаралар төмөнкү артыкчылыктардын алкагында ишке ашырылат:

    - өндүрүштүк-сатып өткөрүү азык-түлүк чынжырчасынын бардык этаптарында тамак-аш коопсуздугун камсыздоо;

    - өндүрүштүк-сатып өткөрүү чынжырчасынын бардык катышуучуларына жана калкка маалымдоо, тамак-аш коопсуздугу боюнча билим берүүнү/окутууну жана илимди өнүктүрүү.

    7.1. Милдеттер жана чаралар.

    1-артыкчылык. Өндүрүштүк-сатып өткөрүү азык-түлүк чынжырчасынын бардык этаптарында тамак-аш коопсуздугун камсыздоо.

    4.1-милдет. Тамак-аш коопсуздугун башкаруу системасын өркүндөтүү.

    Тамак-аш азыктарынын коопсуздугун контролдоону жакшыртуу үчүн мамлекеттик органдардын ортосундагы ведомстволор аралык координацияны жана өз ара байланышты камсыздоо зарыл.

    Тамак-аш азыктарынын коопсуздугун камсыздоонун улуттук системасын өркүндөтүү үчүн Техникалык регламенттердин талаптарына туура келбеген, анын ичинде жаныбарлардан алынган продукциялар жана чийки заттар бөлүгүндө, мамлекеттик ветеринардык-санитардык контролдоого таандык тамак-аш азыктарынын мониторинги; жаныбарларды, жаныбарлардан алынган продукцияларды жана чийки затты ташуу ишин (транспорттоо) контролдоо жана көзөмөлдөө боюнча ветеринардык-санитардык ченемдерге туура келбеген, тыюу салынган жана зыяндуу заттардын калдыктары аныкталган учурда тамак-аш азыктарын алып салуу жана утилдештирүү жөнүндө жобону иштеп чыгуу жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомун бекитүү болжолдонот.

    4.2-милдет. Бардык өндүрүштүк-сатып өткөрүүчүлүк чынжырчасы (талаадан табакка чейинки) боюнча тамак-аш азыктарынын коопсуздугун контролдоонун инфраструктурасын жакшыртуу.

    Тамак-аш азыктарынын коопсуздугу азык-түлүк өндүрүштүк сатып өткөрүүчүлүк чынжырчасынын ар бир этабында ЕАЭБдин Техникалык регламенттеринин (ТР) талаптарын аткаруу системасын өркүндөтүү, Азык-түлүк айыл чарба уюмдарынын (мындан ары - ФАО) стандарттарына, Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун жана Эл аралык эпизоотологиялык бюросунун (мындан ары - ЭЭБ) сунуштарына ылайык жаныбарлардан жана өсүмдүктөрдөн алынуучу продукциялардын коопсуздугун көзөмөлдөөнүн комплекстүү бирдиктүү системасынын натыйжалуулугун жогорулатуу менен камсыздалат.

    Зыяндуу, өзгөчө кооптуу зыяндуу организмдердин жана карантиндик объектилердин, жаныбарлардын өзгөчө кооптуу жугуштуу ылаңдарынын очокторун, мал көмүлгөн жайларды электрондук карталоо иши киргизилет.

    4.3-милдет. Базарларды жасалма продукциядан коргоо.

    Жасалма продукт түшүнүгүн киргизүү менен Кыргыз Республикасынын аймагында тамак-аш азыктарынын сатылышын контролдоо (көзөмөлдөө) жөнүндө жобо иштелип чыгат жана кабыл алынат.

    Ошондой эле бүткүл өндүрүштүк-сатуу чынжырчасы боюнча өндүрүүдө, сатууда жана ташууда жоопкерчиликти жогорулатуу бөлүгүндө "Керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөр киргизилет, Кыргыз Республикасынын аймагында тамак-аш азыктарынын сатылышын контролдоо (көзөмөлдөө) жөнүндө ченемдик укуктук акты кабыл алынат.

    2-артыкчылык. Өндүрүштүк-сатуу чынжырчасынын бардык катышуучуларына жана калкка маалымдоо, тамак-аш коопсуздугу боюнча билим берүүнү/окутууну жана илимди өнүктүрүү.

    4.4-милдет. Квалификациялуу адистерди даярдоо, технология, тамак-аш коопсуздугу жаатында илимий изилдөөлөрдү артыкчылыктуу өнүктүрүү.

    Тамак-аш азыктарын өндүрүү, сактоо жана сатуу жаатындагы инновациялык технологиялар, эл аралык стандарттардын негизинде тамак-аш азыктарынын коопсуздугун камсыз кылуу принциптери боюнча квалификациялуу адистерди даярдоону күчөтүү зарыл.

    Калктын тамактануусу жаатындагы илимий изилдөөлөрдүн артыкчылыктуу багыттарын күчөтүү жана айыл чарба чийки затынын, тамак-аш азыктарынын сапатын жана коопсуздугун жогорулатууга багытталган өндүрүш технологияларын иштеп чыгуу талап кылынат.

    4.5-милдет. Маалымдоо системасын өркүндөтүү.

    Өндүрүштүк-сатуу чынжырчасынын бардык катышуучуларынын, тамак-аш азыктарын керектөөчүлөрдүн тамак-аштын коопсуздугу жөнүндө маалымат алышы тамак-аш азыктарынын коопсуздугу боюнча маалыматтык кампанияларды күчөтүү аркылуу кызыкдар тараптарга сунуштарды берүү жана маалымдоо, билим берүү системасын өркүндөтүү аркылуу жетишилет.

    Программанын алкагында пландалган, калктын маалымдуулугун жогорулатуу боюнча маалымат кампаниялары, материалдар жана башка чаралар региондук жана улуттук деңгээлде үй-бүлөдө жана жамааттарда жынысына, курагына, иш менен камсыздалуусуна жана таасирдүүлүк деңгээлине жараша максаттуу аудиториянын ар кандай муктаждыктарын, кызыкчылыктарын жана артыкчылыктарын эске алууга тийиш.

    1. "Азык-түлүк коопсуздугун башкаруунун натыйжалуу системасын жана Азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу программасынын мониторингин жана баалоо системасын түзүү" багытындагы саясат жана чаралар

    5.1-милдет. Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу боюнча ченемдик укуктук базасын өркүндөтүү.

    Мыйзамдык негизди өркүндөтүү АКжТ системасын башкаруу механизмдерин күчөтөт жана конкреттештирет.

    АКжТны камсыздоо маселелери боюнча сектордук/тармактык өнүктүрүү программаларынын бардык максаттарын, милдеттерин жана индикаторлорун ушул Программага каршы келбей жана бирдикте болуусун камсыздоо пландаштырылууда. АКжТ программасын каржылоонун максаттуу мүнөзүн жогорулатууга, программалык бюджеттөө принциптерин колдонууну кеңейтүүгө жетүү маанилүү.

    Төмөнкүлөр аркылуу мониторинг жана баалоо системасы өзгөртүлөт:

    - индикаторлордун учурдагы системасын өркүндөтүү жана толуктоо аркылуу азык-түлүк коопсуздугунун негизги азыктарынын болуусуна жана тамак-аш азыктарынын жеткиликтүүлүгүнө көзөмөлдү жакшыртуу;

    - тамак-аш азыктарынын сапатын жана коопсуздугун жакшыртууга мониторинг жана баалоо жүргүзүү боюнча жаңы индикаторлорду киргизүү;

    - жынысы, курагы, иш чөйрөсү, социалдык абалы жана региону боюнча агрегацияланган сандык индикаторлорду киргизүү;

    - ТӨМ индикатору менен интеграциялоону жана синхрондоштурууну өркүндөтүү.

    5.2-милдет. Азык-түлүк коопсуздугу жана тамак-аш азыктары программасын ишке ашыруу боюнча улуттук жана региондук деңгээлде бийлик органдарынын иш-аракеттеринин майнаптуулугун жогорулатуу.

    Программаны ишке ашырууга мониторинг жана баалоо жүргүзүү учурдагы абалды ыкчам жана туура баалоого, проблемаларды жана жетишкендиктерди аныктоого, АКжТ боюнча андан аркы иш-аракеттердин натыйжалуу пландарын түзүүгө мүмкүндүк берет.

    Программанын индикаторлору АКжТга мониторинг жана баалоо жүргүзүү системасына интеграцияланат.

    Ар кандай каражаттарды пайдалануу менен Программаны ишке ашыруу боюнча чаралардын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн эл аралык уюмдарды, донорлорду, жарандык секторду кошкондо бардык кызыкдар болгон тараптар менен улуттук жана жергиликтүү деңгээлдерде бийлик органдарынын иштерин координациялоону жана интеграциялоону жакшыртуу боюнча чаралар пландаштырылууда.

    1. Ишке ашыруудагы опурталдар

    Ушул Программаны аткаруу төмөндөгү ишке ашыруу опурталдары менен коштолот:

    - Программаны аткаруу үчүн саясий-укуктук опурталдар башкаруунун институттук схемасын өзгөртүү зарылдыгы менен байланышкан, бул тиешелүү укуктук чечимдерди жана ар бир мамлекеттик орган үчүн азык-түлүк коопсуздугу маселелеринин статусун өзгөртүүдөгү оор милдеттерди чечүүнү талап кылат. Мындан тышкары институттук схеманы формалдуу өзгөртүү опурталы бар, ал болсо ушул Программанын милдеттерин чечүүдө мамлекеттик органдардын иш-аракеттерин координациялоонун жетиштүү деңгээлин камсыздай албайт.

    Институттук схеманын өтө майнапсыздыгы АКжТ программасын ишке ашырууну камсыздоо үчүн ресурстары аз жана даярдалган кадрлары жок региондордо даана көрүнөт.

    Бул опурталды жеңилдетүү үчүн ушул Программаны аткарууга мониторинг жүргүзүү сапатын жакшыртуу, АКжТны камсыз кылуу менен байланышкан маселелерди чечүүнү контролдоо бөлүгүндө Азык-түлүк жана тамак-аш коопсуздугу боюнча кеңештин ролун күчтөндүрүү чаралары ишке ашырылат:

    - Программаны аткаруу үчүн финансылык опурталдар бюджеттик ресурстар чектелүү болгон шарттарда ишке ашыруу үчүн сунушталган чаралар жана долбоорлор менен шартталган. Тышкы каржылоого болгон чоң көз карандылык донорлордун жана өнүктүрүү институттарынын Программаны каржылоосунун натыйжалуулугуна жараша шартталат. Бул опурталды жеңилдетүү үчүн донор уюмдар менен байланышта иштөөнү тереңдетүү чаралары ишке ашырылмакчы;

    - Программаны аткаруудагы дагы бир опурталдык бул - форс-мажордук жагдайлар, мындай жагдай келип чыкса, АКжТ камсыздоосунун мобилизациялык сценарийлерин ишке ашыруу керек болот. Бул жагдай айыл чарба өндүрүшү үчүн жаратылыш-климатикалык шарттардын катаал болушу, ошондой эле ар кандай зыянкечтердин жайылып кетүү ыктымалдыгы, сугат суусунун жетишсиздиги менен байланышкан. Өсүмдүктөрдүн жапырт илдетке чалдыгуу ыктымалдыгы да бар, ал илдеттердин булагы коңшу мамлекеттер болушу мүмкүн.

    1. Каржылоо көлөмдөрү жана булактары

    2019-2023-жылдарга Кыргыз Республикасында тамак-аш жана азык-түлүк коопсуздугу программасынын Иш-чаралар планындагы (мындан ары - Иш-чаралар планы) максаттарга жетүү үчүн каржылоонун бардык жеткиликтүү булактары мобилизацияланмакчы.

    "2019-2023-жылдарга Кыргыз Республикасында тамак-аш жана азык-түлүк коопсуздугу программасынын Иш-чаралар планынын бюджети" тиркемесинде (мындан ары - Иш-чаралар планынын бюджети) Планды каржылоонун керектөөлөрү жана мүмкүнчүлүктөрү жөнүндө маалыматтар келтирилген. Иш-чаралар планынын бюджетинде ошондой эле жетпеген каржылоо көлөмдөрү - "финансылык ажырым" бааланган, ал өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр менен конструктивдүү байланышта иштөө предмети болуп бере алат.

    Иш-чаралар планын ишке ашыруунун жалпы наркы 2019-2023-жылдар мезгилине (чараларды жана милдеттерди каржылоодогу керектөө) 12567,5 млн. сомду түзөт. Мүмкүнчүлүктөр жалпысынан - 11939,8 млн. сом (95%) деңгээлинде бааланууда. Каржылоого камтылбай калган бөлүгү 627,6 млн. сомду же 5%ды түзөт.

    Иш-чаралар планынын бекитилген каржылоосу (11939,8 млн. сом) төмөнкүлөрдөн түзүлөт:

    - республикалык бюджеттин каражаттарынан - 2235,9 млн. сом (ишке керектүү болгон башка күндөлүк чыгымдар жана Программанын иш-чаралар планын ишке ашырууга тартылган мамлекеттик уюмдардын кызматкерлеринин эмгек акысы. МКП долбоорлорун каржылоону эсепке албаганда);

    - жергиликтүү бюджеттин каражаттарынан - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан каралган каражаттардын чегинде;

    - азык-түлүк коопсуздугуна жетүүгө түздөн-түз тиешеси бар жана ага көмөктөшүүчү МКП долбоорлорун ишке ашырууга каралган каражаттар - 9070,2 млн. сом (2019-2021-жылдарда, республикалык бюджеттен тең каржылоону кошуу менен);

    - башка булактардан берилүүчү каражаттар, анын ичинде донордук жамааттардын каражаттары - 634,0 млн. сом (программанын иш-чаралар планын ишке ашырууга тартылган өнүктүрүү боюнча өнөктөштөрдүн каражаттары).

    Мамлекеттик бюджеттин каражаттарынан бекитилген каржылоо көлөмү Планды ишке ашырууга катыша турган ар кайсы министрликтердин жана ведомстволордун, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызматкерлеринин эмгектерине сарптоолордун баалоо наркы түрүндө болот.

    Иш-чаралар планын толук көлөмдө ишке ашыруу үчүн зарыл болгон каржылоонун жетпеген көлөмүн (627,6 млн. сом) башка булактардан, анын ичинен донордук жамааттардан издеп табуу зарыл.

    Мамлекеттик бюджеттин каражаттарынан кошумча каржылоо талап кылынбайт. Каржылоо ишке тартылган министрликтердин жана ведомстволордун бюджеттеринде каралган каражаттардын чегинде жүргүзүлөт.

    Башка булактардан каржылоонун жетпей жаткан көлөмү (627,6 млн. сом) төмөнкүлөргө керек:

    1. 5 жашка чейинки балдардын диарея оорусун дарылоо үчүн темир препараттарын жана фолий кычкылын, цинк препаратын, өтө арык балдарга терапиялык тамак-аш сатып алууга (549,5 млн. сом);
    2. АЧТММнын Борбордук жана Ош лабораторияларын толук жабдууга (31,9 млн. сом);
    3. Ар кандай окутуучу жана маалымат иш-чараларын жүргүзүүгө, эксперттерди ишке тартууга, изилдөөлөрдү жүргүзүүгө, маалыматтык-методикалык материалдарды даярдоого, көбөйтүүгө, которууга жана жайылтууга ж.б. (31,3 млн. сом);
    4. ОАжМСЭКД үчүн экспресс-анализдерди жүргүзүү максатында эки мобилдүү көчмө лабораторияларды сатып алууга (14,9 млн сом).

    Сөздүк:

    1. Тамак-аш азыктарынын коопсуздугу- колдонулуп жаткан тамак-аш азыктары зыян эместигине жана ден соолукка эч коркунуч келтирилбей турганына негиздүү ишенимдин болушу.
    2. Туура тамактануу (баланстуу, рационалдуу)- бул адамдын өсүшүнө, кадыресе өнүгүүсүнө, ден соолугун чыңдоого жана оорулардын алдын алууга өбөлгө болуучу тамактануу, мында адамдын организминин энергияга, азык-заттарга, микроэлементтерге жана витаминдерге болгон суткалык талабы канааттандырылууга тийиш, ошондой эле булардын ортосундагы оптималдуу баланс сакталышы керек.
    3. Ашыкча тамактануу- тамак-аш азыктарын ашыкча керектөө, бул патологиялык абалдын жана оорулардын жаралышына алып келет.
    4. Тамак-аш азыктарынын сапаты- азыктарды демейдегидей керектөө шарттарында адамдын тамак-ашка болгон талабын канааттандырууга жөндөмдүү тамак-аш азыктарынын мүнөздөмөсүнүн жыйындысы.
    5. Квинтилдик топ- калктын 20%ын камтыган топ.
    6. Сектор аралык кызматташуу- АКжТда жалпы максатка жетүүнү камсыздоочу иш-чараларды жүргүзүү боюнча ар кандай мамлекеттик органдардын жана башка кызыкдар тараптардын иш-аракеттерин координациялоо.
    7. Микронутриенттик жетишсиздик- адамдын организминде микроэлементтердин жана витаминдердин жетишсиз келишинен улам пайда болгон патологиялык абал.
    8. Кыска бойлуулук- узак убакыт бою азыктарды туура эмес керектөөнүн (тамактануунун өнөкөт бузулушу) же өнөкөт оорунун натыйжасында балдардын боюнун өспөй токтоп калышы.
    9. Байытылган (фортифицирленген) тамак-аш азыктары- оорулардын алдын алуу максатында киргизилген, организмге жетишпеген бир же андан көп керектүү ингредиенттер (витаминдер, минералдар, белоктор, амино же май кычкылдары) жана башка заттар кошулган тамак-аш азыгы.
    10. Тамак-аш азыктары- жаныбарлардан, өсүмдүктөрдөн алынуучу, минералдык, жасалма же биотехнологиялык жол менен алынган азыктар, ал адамдын тамакка кошуп пайдалануусу үчүн арналып, накта, иштетилген же кайра иштетилген түрдө болот.
    11. Жетиштүү тамактануу укугу- мында ар бир адам каалаган учурда жетиштүү тамак-аш азыктарын алууга табигый жана экономикалык мүмкүнчүлүгү болот.
    12. Жашоо минимумунун азык-түлүк бөлүгү- адамдын ден соолугун жана өмүрүн камсыздоо үчүн күнүнө 2100 ккал энергетикалык баалуулуктагы тамак-аш азыктарынын минималдуу топтому, жашоо минимумунун көлөмүнөн 65%ын түзөт.
    13. Азык-түлүктүк шок- өлкөнүн калкынын көбүнүн азык-түлүк алуу мүмкүндүгүн чектөөчү койгон азык-түлүктүн баасынын тез жогорулап кетүүсү.
    14. Жашоо минимуму- адамдын керектөөлөрүн минималдуу жол берилген деңгээлде канааттандыруучу жана анын жашоо-тиричилигин камсыздоочу тамак-аш азыктарынын, азык-түлүк эмес товарлардын, милдеттүү төлөмдөр жана жыйымдар боюнча кызмат көрсөтүүлөрдүн жана чыгымдардын стандарттуу топтомунун наркы.
    15. Оорулардын алдын алуу- оорулардын пайда болуу жана жайылуу ыктымалдыгынын алдын алууга же азайтууга же болбосо токтотууга, кайталанышын жана өтүшүп кетүүлөрдүн алдын алууга багытталган иш-чаралар.
    16. Санитардык-эпидемиологиялык талаптар- адамдын жашоо чөйрөсүндөгү адам үчүн коопсуздук критерийлери, ченемдик укуктук актыларда белгиленген, адамдын жашоо-тиричилигине жагымдуу шарттарды түзүү боюнча санитардык-гигиеналык жана эпидемияга каршы талаптар.
    17. Тамак-аш коопсуздугунун менеджмент системасы- керектелүүчү тамак-аштын коопсуздугун камсыздоочу өндүрүштөгү иш-чаралар комплекси.
    18. Калктын социалдык аялуу катмары- жакырчылык чегинен төмөн жашаган калк.
    19. Үй-бүлөнүн эмгектик дарамети- ар бир үй-бүлө мүчөсүнүн жаш курагына жана ден соолугуна жараша эмгектенүүгө катышуу чектерин аныктоочу үй-бүлөнүн кумулятивдүү мүнөздөмөсү.
    20. Жасалма тамак-аш азыктары- атайы касиеттери өзгөртүлгөн (жасалма) жана (же) белгисиз касиетке же сапатка ээ тамак-аш азыктары, алар жөнүндө маалыматтар көз көрүнөө толук эмес же туура эмес болот.
    21. Азык-түлүктүн табигый жеткиликтүүлүгүөлкөнүн бардык аймактарында калкты тамак-аш азыктары менен туруктуу түрдө камсыздап туруу үчүн азык-түлүктүн болушун жана азык-түлүк базарларынын туруктуу иштеген инфраструктурасын карайт (чекене жана дүң соода, азык-түлүк агымдарынын логистикасы жана башкаруусу; региондор аралык жана мамлекеттер аралык байланыштарды өнүктүрүү, мамлекеттик запастар).
    22. Азык-түлүктүн экономикалык жеткиликтүүлүгүмамлекет тарабынан белгиленген ченемден кем эмес жана балансталган тамактанууну камсыз кылуучу көлөмдөрдө жана ассортиментте тамак-аш азыктарын керектөө үчүн калкта ресурстардын болушун карайт.

    Кыскартуулар:

    ИИКА

    -

    Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Инвестициларды илгерилетүү жана коргоо боюнча агенттик

    АК БА

    -

    азык-түлүк коопсуздугун баалоо үчүн базалык азыктар

    ДССУ

    -

    Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму

    ЖОЖ

    -

    жогорку окуу жайы

    ДАП

    -

    дүйнөлүк азык-түлүк программасы

    ДСУ

    -

    дүйнөлүк соода уюму

    ЖӨБ жана
    этностор
    агенттиги

    -

    Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери жана этностор аралык мамилелер боюнча мамлекеттик агенттик

    Ветфитосанинспекция

    -

    Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Ветеринардык жана фитосанитардык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекция

    КМК

    -

    кепилденген минималдуу киреше

    ОАжМСЭКД

    -

    Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин алдындагы Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаменти

    БТКА

    -

    бала төрөө курагындагы аялдар

    ЕАЭБ

    -

    Евразия экономикалык бирлиги

    АҮАЖ

    -

    аз камсыз болгон үй-бүлөлөргө ар айлык жөлөкпул

    АСЖ

    -

    ар айлык социалдык жөлөкпул

    ИСО/МЭК

    -

    эл аралык стандарттар

    ДМЧА

    -

    ден соолугунан мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар

    ССМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги

    ТИМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги

    ЭЭБ

    -

    Эл аралык эпизоотологиялык бюро

    БИМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги

    ВЖТ

    -

    ведомстволор аралык жумушчу топ

    АЧТММ

    -

    Кыргыз Республикасынын Айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлиги

    ЭСӨМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлиги

    ФМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги

    ӨКМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги

    ЭМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Экономика министрлиги

    ЮМ

    -

    Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги

    УСИИ

    -

    Кыргыз Республикасынын Улуттук стратегиялык изилдөөлөр институту

    ЧУА

    -

    ченемдик укуктук актылар

    УСК

    -

    Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети

    ЖӨБО

    -

    жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары

    АКжТ

    -

    азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу

    КРӨ

    -

    Кыргыз Республикасынын Өкмөтү

    КРӨ
    облустардагы
    ЫУӨ

    -

    Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн блустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү

    ЖМК

    -

    жалпыга маалымдоо каражаттары

    АКжТК

    -

    Азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу боюнча кеңеш

    ООЖ

    -

    орто окуу жайы

    ТМК

    -

    трансгендик майлуу кычкылдар

    ББ ТР

    -

    Бажы бирлигинин техникалык регламенттери

    ФАО

    -

    азык-түлүк жана айыл чарба уюму

    ММРФ

    -

    Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик материалдык резервдер фонду

    ХАССП

    -

    опурталдарды жана контролдук критикалык чекиттерди анализдөө системасы

    СМБ

    -

    Кыргыз Республикасынын Экономика министрлигинин алдындагы стандартташтыруу жана метрология борбору

    ТӨ

    -

    туруктуу өнүктүрүү максаттары


    (1) Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу жана жакырчылык боюнча маалыматтык бюллетени. 2018-ж., УСК.

    (2) Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу жана жакырчылык боюнча маалыматтык бюллетени. 2014, 2016, 2018-ж., УСК.


  31. «Программы продовольственной безопасности и питания в Кыргызской Республике на 2019-2023 годы» на русском языке можно открыть по следующей ссылке: http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/14562

  32. Жалал-Абад облусунда 16-мартта Сузак районунун тургундарынан коронавирус табылганы аныкталып 18 март 2020-жылдан Сузак районуна, жакын жайгашкандыктан Жалал-Абад шаарына карантин жарыяланды. 

    Бул карантиндик шартта аз камсыз болгон уй булолор азык тулуктун жетишсиздигинен облустук штабга кайрылууга аргасыз болушууда.

    Калкка жакындан жардам корсотуу учун  2-апрель 2020-жылы мамлекеттик резервтен Жалал-Абад облусунун Сузак районунун тургундарына 250 тонна ун болунду.

    Болунгон ун атайын тузулгон комиссиянын чечими менен социалдык жактан  аз камсыз болгон катмардагы жарандарга берилет.

    Бул ундар озгочо абалдын талаптарын сактоо менен  болуштурулот. 

  33. Азыркы учурда айыл калкынын эн негизги керектоосу ун.

    Ундун баасы Жалал-Абад шаарында 2020-жылдын 15 мартында 50 кг бир кап ун 1350 сом болсо,      2020-жылдын 20-апрелинде  1625-1700 сом болду.

    Башка эн керектуу азыктар: май, кум шекер, картошка, сабиз, куруч тун баасы да бир кыйла жогорулады.

  34. Жалал-Абад облусу:

    Облус боюнча аз камсыз болгон үй-бүлөлөргө эл аралык уюмдар, демөөрчүлөр тарабынан 6442 үй-бүлөгө жалпысынан:

    • 565,86 т ун,
    • 42187 литр май,
    • 9595 кг күрүч,
    • 8136 кг макарон,
    • 975 кг пияз,
    • 100 кг сабиз,
    • 2530 кг картошка,
    • 530 кг туз,
    • 2542 кг кум шекер,
    • 96 даана чай берилди.

    Мындан сырткары, 14 027 үй-бүлөгө мамлекеттик материалдык резервдер фондунан 633 тонна ун таркатылды.

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө:

    • 6600 даана бет кап,
    • 1000 литр хлор,
    • 3 дары чачуучу аппарат,
    • 800 даана салфетка,
    • 100 миң сомдук дары дармек,
    • 370,4 миң сомдук азык-түлүк,
    • 300,0 миң сомдук акчалай жардам медицина тармагына жардам көрсөтүлдү.

    Жалал-Абад шаары боюнча:

    • “Элим барсынбы” КФ 25 үй-бүлөгө 25 миң сом,
    • “Кызыл ай коому” 60 үй-бүлөгө 50 миң сом,
    • “Слодасти Багери” ЖЧК 45 үй-бүлөгө 49,5 миң сом,
    • жеке жаран 15 үй-бүлөгө 12,7 миң сом,
    • жергиликтүү бюджеттин эсебинен 6 үй бүлөгө 15000 сом акча каражатына 257 үй бүлөгө азык түлүктөрдү таратып беришкен.

    Чаткал району боюнча: Чаткал району облустун борборунан 360 км алыс жайгашкан.

    • жергиликтүү бюджеттин эсебинен 60 т ун,
    • компаниялардан 76,45 т ун,
    • 5000 литр май,
    • 2000 кг күрүч,
    • 2011 кг кум шекер,
    • жеке ишкерлерден 85 кг макарон,
    • 66 литр май,
    • 58 кг күрүч,
    • 11 кг кум шекер 1393 аз камсыз болгон үй-бүлөлөргө таратылган.
  35. В связи с введением режима чрезвычайной ситуации в Кыргызстане и чрезвычайного положения в некоторых районах ряд граждан и организаций предоставляют гуманитарную помощь нуждающимся. Так, они помогают малоимущим семьям, людям с ОВЗ, медработникам, которые задействованы в борьбе с коронавирусом. 
    Подробнее: kg.akipress.org/news:1608182/?f=cp

  36. Коркунучтуу COVID-19 дарты жайылгандан бери бүгүнкү күн 18-майга чейин Республикабыз боюнча 1219 адамдан коронавирус жуктуруп алгандыгы аныкталды. Алардын ичинен 827 адам сакайып, илдеттен айыкса, 14 адам мурдагы илдеттери кошул-ташыл болуп, жарык дүйнѳ менен кош айтышты. Адам ѳмүрүнүн сактыгы үчүн кам кѳрүп, ѳз ден соолугун тобокелге салуу менен күрѳшүп келе жаткан дарыгер-мээрмандарыбыздын ичинен 255 адам бул коркунучтуу илдетти жуктуруп алгандыгы дайын болду.

    Кыргыз Республикасынын аймагында коронавирус инфекциясы (COVID-19) менен күрөшүү боюнча иш-чараларын каржылоо үчүн жеке жана юридикалык жактардан ыктыярдуу жардам көрсөтүү түрүндө түшкөн акча каражаттары жана аларды бөлүштүрүүгө тийиштүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратынын маалыматтына ылайык:


    2020-жылдын 12-майына карата Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министирлигинин эсебине 137 млн 288 миң 648 сом сом түшкөн. Анын ичинен 134 млн 144 миң сом медициналык кызматкерлерге кошумча төлөм үчүн багытталган.


    2020-жылдын 12-майына карата Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин эсебине 17 млн 293 миң 262 сом түшкөн, анын ичинен 16 млн 139 миң 996 сом жумшалган.


  37. Бишкек шаары.

    Коронавирус дары жайылгандан бери 18-майга чейин Бишкек шаарында 310 адам илдетти жуктуруп алгандыгы аныкталып, анын ичинен 259 адам сакайып чыкты. Тилекке каршы 6 адам аталган аты жаман оорудан каза болду. Учурда Бишкек шаарында карантиндик абал жоюлган менен ѳзгѳчѳ кырдаал күчүндѳ болуп, шаар турмушу ѳз калыбына келе элек. Айрыкча жаңы конуштарда дартты жуктуруп алгандардын саны азайбай, коркунуч жоюлбай жатат.

    Бишкек шаары боюнча муктаж 91 681 үй-бүлөгө жардам катары 827,86 тонна ун, 142,2 тонна макарон, 120 795 литр өсүмдүк майы, 176,1 тонна күрүч, 158,8 тонна кум шекер, башка азык-түлүк: 12144,5 кг чай, 86574 кг буурчак, 16 596 кг гречка, 10 543 кг китлап, 448 кг эт, 30 050 коюлтулган сүт, 8126 кг картошка, 372 даана бульон, 200 кг геркулес, 171 кг пияз, 485 даана жумуртка, 145 кг печенье, 80 кг конфет, 1447 кг туз берилди.


    Чогулган финансылык жардамдын жалпы суммасы 7 056 326,53 сом түздү.


    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 202 аралыкта текшерген термометр, 90485 бет кап, 2 925 респиратор, 1220 бет жапкыч, 40 058 кол кап, 1270 литр антисептик, 1 714 даана көз айнек, 357 даана коргоо костюмдар (көп жолу кийилет), 5 374 даана коргоо костюмдар (бир жолу кийилет), 9 105 даана буткап (бахилы) берилди.

  38. Ош шаары

    Ош шаарында коронавирус илдети катталган алгачкы күндѳн бери 18-майга чейин  124 адам  COVID-19 дартын жуктуруп алгандыгы маалым болду. Алардын ичинен 111 адам сакайып, 3 адам кайтыш болду.

    Шаар боюнча муктаж 48025 үй-бүлөгө жардам катары 342 тонна ун, 54000кг макарон, 45200 л өсүмдүк майы, 41800 кг күрүч, 41100 кг кумшекер, 800 кг эт, 45200 кг картошка берилди.

    Чогулган финансылык жардамдын жалпы суммасы 8 461,8 миң сомду түздү.

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 4,9 тонна хлор, 137 200 даана беткап, 2 700 л антисептик, 9 000 даана коргоо костюмдары, 32 500 даана кол каптар берилди.

  39. Чүй областы

    Чүй областы боюнча коркунучтуу илдет тарагандан бери 18-майга карата бардыгы 104 адамдан COVID-19 дартын жуктуруп алынгандыгы аныкталды. Анын ичинен 4 адам сакайып, 1 адам кайтыш болду. Абалдын курчуп жатышына чет элден келип жаткан миграттарыбыздан оорунун кун сайын арбын чыгып жатышы себеп болууда. Алсак, 18-майдагы алынган анализге ылайык мекенибизге кайткан 43 мигранттан ооруну жуктуруп алгандыгы далилденген. Учурда кайтып келген мекендештерибиз Бишкек шаарындагы обсервацияларда жайгашып, абалдары кѳзѳмѳлгѳ алынып жатат.

    Чүй областы боюнча муктаж 55019 үй-бүлөгө жардам катары 1134,28 тонна ун, 104389,5 кг макарон, 103538 литр өсүмдүк майы, 75806,1 кг күрүч, 311821 кг кумшекер, 4061 кг эт, 30561 кг картөшкө, пияз, сабиз мындан тышкары, 6935 кг буурчак, 10005 пачка чай таркатылды.

    Финансылык жардамдардын жалпы суммасы 366 000 (үч жүз алтымыш алты миң) сомду түздү.

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 38231,0 кг хлор, 157828 даана маска жана распираторлор, 3719 даана коргоо костюмдары, 69477 даана кол кап, 943 даана атайын көз айнек, 8108 литр антисептиктер, 101 даана тепловизор/термометр жана 16663 даана башка медициналык каражаттар таратылды.

  40. Ош областы

    Ош областы боюнча 2020-жылдын мартынан 18-майына карата 189 адам коронавирус илдетине чалдыгып, анын ичинен 163 адам сакайып чыккан.  3 адам ооруну кѳтѳрѳ албай кайтыш болду. Областтын аймагында оорунун жайылышы боюнча Ноокат, Кара-Суу, Араван, Ѳзгѳн райондорунда абдан кѳп катталып, коркунучтуу кырдаалды жаратты.

    Область боюнча муктаж 101777 үй-бүлөгө жардам катары 3026 тонна 940 кг ун берилсе, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Мамлекетттик материалдык резервдер фондунан 1325,05 тонна ун, 59тонна 492 кг макарон, 134 тонна 748 литр өсүмдүк майы, 62 тонна 537 кг күрүч, 37 тонна 808 кг кумшекер, 8 тонна 641 кг эт, 26 тонна 285 кг картошка берилди.

    Анын ичинен жеке тараптардан 51 238 үй- бүлөгө, материалдык резерв фондунан 36 727 үй-бүлөгө, жергиликтүү бюджеттен 1947 үй-бүлөгө гуманитардык жардам берилди.

    Республикалык бюджеттен Кара-Суу, Ноокат, Өзгөн районундагы жардамга муктаж 10 615 үй-бүлөгө 8 млн 492 миң сом бөлүнүп, Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин атайын эсебинен 1 000 000 (бир миллион) сом бөлүнүп, 1250 үй-бүлөгө азык-түлүк баштыгы жасалып, жалпысысынан 11 865 үй-бүлөгө таркатылды.

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 12 тонна 360 кг хлор, 235 898 даана беткап, 3 245 литр антисептик, 4586 даана коргоо костюму, 380 080 даана кол кап, 8 тепловизор, 1 концентратор, 15 дезинфекциялоочу аппарат берилди.

  41. Жалал-Абад областы боюнча

    Жалал-Абад областы боюнча 2020-жылдын мартынан 18-майына карата 154 адам коронавирус илдетине чалдыгып, анын ичинен 122 адам сакайып чыккан. Областтын аймагында оорунун жайылышы боюнча Сузак, Чаткал райондорунда абдан кѳп катталып, коркунучтуу кырдаалды жаратты.  

    Область боюнча жардамга муктаж 85947 үй-бүлөгө жардам катары 3033,155 тонна ун, 102365 кг макарон, 132112,5 литр өсүмдүк майы, 93258 кг күрүч, 35876 кг кумшекер, 3903,8 кг эт, 82378 кг картошка берилди.

    Областта чогулган финансылык жардамдын жалпы суммасы 16899438 сомду түздү.   

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 35 тонна 632 кг хлор, 348096 даана беткап, 9148 литр антисептик, 5213 даана коргоо костюмдары, 52530 даана кол каптар, 1030 даана термометр берилди.

    Мындан сырткары, область боюнча Сузак районундагы, Жалал-Абад, Кара-Көл, Таш-Көмүр, Майлуу-Суу шаарларындагы 22973 жардамга муктаж үй-бүлөгө республикалык бюджеттен бөлүнгөн 18378400 сом акча каражатына азык-түлүк пакеттери даярдалып, таркатылды.

    Ошондой эле, Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин атайын эсебинен Сузак районундагы 2500, Жалал-Абад шаарындагы 1250 жардамга муктаж үй-бүлөлөргө азык-түлүк пакеттери жасалып, таркатылды. Областтын аймагындагы жардамга муктаж 8813 үй-бүлөгө жергиликтүү бюджеттен 9749745 сом акча каражаты сарпталды.

  42. Баткен областы

    Баткен областында COVID-19 дарты Республикабызда алгачкы жолу катталгандан бери 18-майга чейин 25 адам жуктуруп алган, алардын ичинен 15 адам сакайып чыгып, калганы врачтардын кѳзѳмѳлдүгүндѳ дарыланып жатышат.

    Область боюнча муктаж 21584 үй-бүлөгө жардам катары 1308,6 тонна ун, 36564 кг макарон, 45277 л өсүмдүк майы, 19720 кг күрүч, 14163 кг кумшекер, 1493 кг эт, 2855 кг картошка берилди.

    Областта финансылык жардамдын жалпы суммасы 6 млн сомду түздү.  

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 6,5 тонна хлор, 93537 даана беткап, 1885,5 л антисептик, 1855 даана коргоо костюмдары, 12276 даана кол кап берилди.

  43. Нарын областы

    Нарын областында COVID-19 дарты Республикабызда алгачкы жолу катталгандан бери 18-майга чейин 183 адам жуктуруп алгандыгы аныкталды.  Алардын ичинен 100 адам сакайып, 1 адам кайтыш болду. Учурда эң кооптуу жагдай Ат-Башы районунда болуп, 77 адамдан аныкталган. Ошондой эле Нарын шаарынын ѳзүндѳ 75 учур катталып, бул жерде оорунун жайылышы токтобой, тескерисинче кѳбѳйүп бара жатат. Аталган коркунучтуу илдеттин жайылуусун токтотуу максатында Кочкор районунун, Нарын шаарынын, Ат-Башы районунун кире беришине атайын карантиндик посттор коюлган. Алар кирип-чыккандарды чектеп, так эсебин алып турушат. Ошондой эле ар бир айыл аймагынын кире беришинде посттор уюшулуп, айыл ѳкмѳттѳрүнүн кѳзѳмѳлдүгүнѳ алынган.

    Область боюнча муктаж 24 567 үй-бүлөгө жардам катары 790 тонна 600 кг ун, 40 тонна 843 кг макарон, 32 861 литр өсүмдүк майы, 18 тонна 248 кг күрүч, 25 тонна 60 кг кумшекер, 3 тонна 115 кг эт, 1 226,8 кг чай жана 276 500 сом акчалай берилди.

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 8тонна 035,5 кг хлор, 119 977 даана беткап, 3 куб 383,3 л антисептик, 19 290 даана кол каптар берилди.

  44. Ысык-Кѳл областы

    Ысык-Кѳл областы боюнча коронвирус илдети жайылып башталгандан бери 18-майга чейин 13 адамдан аталган илдетти жуктуруп алгандыгы аныкталып, алардын ичинен 10 адам сакайып чыккан. Учурда 3 адам врачтардын кѳзѳмѳлдүгүндѳ дарыланып жатышат. Оорунун жайылышынын алдын алуу максатында Балыкчы шаарында пост коюлуп, кирип-чыккандар текшерилип, кѳзѳмѳлдүккѳ алынууда.  

    Аймактагы муктаж 31 мин 999 үй-бүлөгө жардам катары 646 тонна 830 кг ун, 98 тонна 990 кг макарон, 85 тонна 604 литр өсүмдүк майы, 31т 883 кг күрүч, 38 тонна 360 кг кумшекер, 1692,5 кг эт, 12 тонна 813 кг картошка берилди.

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 12716 кг, хлор 118239 даана беткап, 6878 л антисептик, 4149 даана коргоо костюмдары, 210293 даана кол кап берилди.

  45. Талас областы

    Талас областында аталган илдетти киргизбей, токтото алышты. Бул багытта Талас областынын кире бериш жайларында посттор уюштурулуп, алардын катуу кѳзѳмѳлдүктѳ иштешине жетишишти. Таласка атайын бир уруксат кагаздары менен кире аласын. Бирок кире бериште уюштурулган посттон ПЦР тест тапшырып, анализиң туура чыкса, анан киргизет. Ар бир айыл аймагында ѳз посттору болуп, ѳз тургундарынан башка жѳн-жай барган адамдар кире алышпайт. Бул багытта областтык-райондук штабдары катуу  иштеп жатышат.  

    Область боюнча муктаж 11 708 үй-бүлөгө жардам катары 534,15 тонна ун, 5229 кг макарон, 4768 л өсүмдүк майы, 5564 кг күрүч, 1586 кг кумшекер, 998 кг эт, 100 пачка чай берилди.

    Областта чогулган финансылык жардамдын жалпы суммасы 7 млн 097,8 миң сомду түздү.  

    Гуманитардык жардамдар медициналык каражат түрүндө 7,8 тонна хлор 83800 даана беткап, 1643 литр антисептик, 820 даана коргоо костюмдары, 5322 даана кол кап берилди.

  46. Информация МСХППиМ КР по стабилизации обстановки в аграрной отрасли.

    Пандемия коронавируса ставит перед Правительством первоочередной вопрос обеспечения продовольственной безопасности страны. Режим чрезвычайного положения, введенный в различных регионах в самый пик проведения весенне-полевых работ на начальном этапе, создал затруднения для наших крестьян и фермеров, в части передвижения сельхозтехники и работы точек продажи семян, удобрений и запчастей.

    Антикризисные меры, предпринимаемые Правительством республики, в части стабилизации обстановки в аграрной отрасли включают меры как оперативного, так и среднесрочного планирования. Предпринимаются шаги по максимальному содействию сельским товаропроизводителям для своевременного проведения посевной кампании, обеспечению посевным и посадочным материалом, ГСМ, запчастями к сельхозтехнике, удобрениями и средствами защиты растений.

    В кризисных условиях для Кыргызстана на первое место вышло решение задачи обеспечения хлебной продовольственной безопасности. Кыргызстан располагает ограниченными площадями сельхозугодий для возделывания сельхозкультур. Поэтому для решения этой задачи проводятся следующие мероприятия:

    Во-первых, это пересмотр структуры посевных площадей для того, чтобы добиться расширения площади под пшеницей до 300,0 тыс. га, в основном за счет озимой пшеницы. Такой целевой показатель закреплен в Антикризисном плане Правительства Кыргызской Республики. Для достижения этого показателя оптимальным вариантом является увеличение площади именно под озимой пшеницей, которая обладает более высокой урожайностью и качеством получаемого зерна по сравнению с яровой пшеницей. При этом на озимый сев текущего года мы планируем расширение посевной площади до 220,0 тыс. га, что с учетом ярового сева будущего года позволит нам достичь площади в 300,0 тыс. га;

    В дополнение к количественному росту проводятся мероприятия и по качественному сдвигу. Речь идет о стимулировании отечественных сельских товаропроизводителей к использованию на посев сертифицированных семян для увеличения урожайности и повышения качества получаемой сельхозпродукции. Для этого была введена система государственного дотирования в семеноводстве, где часть стоимости семян оплачивается за счет средств республиканского бюджета. Это делает семена доступными для сельских товаропроизводителей и увеличивает площади, засеянные сортовыми высококачественными семенами. Система дотирования создает возможности для внедрения в растениеводство новых высокоурожайных сортов сельхозкультур. Постепенно данная система должна стать гибким инструментом аграрной политики государства, позволяющим реагировать на изменяющиеся условия и нужды сельскохозяйственной отрасли. Кроме того, эта мера позволяет поддержать отечественные семеноводческие хозяйства путем обеспечения гарантированного сбыта произведенных объемов семян, расширения сети продаж и увеличения выручки для проведения обновления материально-технической базы. Модернизации семеноводства нами уделяется большое внимание, так как семеноводство – это основа для достижения высокого уровня продовольственной безопасности.

            Еще одной мерой является развитие централизованной системы передачи знаний и навыков сельским товаропроизводителям для внедрения в сельхозпроизводство новых агротехнологий. Современное аграрное производство радикально изменилось и включает в себя наряду с традиционными элементами еще и информацию и знания, необходимые для принятия своевременных и эффективных решений по управлению сельхозпроизводством. В число главных целей системы передачи знаний фермерам входит консолидация и упорядочение существующих обучающих инициатив, осуществляемых различными организациями. Как известно в Кыргызстане работают многочисленные донорские организации, финансирующие проектные инициативы в области сельского хозяйства. Мы благодарны нашим зарубежным партнерам за оказываемую поддержку. Долгие годы они заполняют информационный вакуум в сфере обучения и распространения агротехнологий. Но пришло время, когда роль государства в этом вопросе должна возрасти. Уже определена специализация регионов по различным видам выращиваемой сельхозпродукции. Растет число обучающих мероприятий и их охват по регионам. Все больше ощущается потребность в получении нужной и своевременной информации.

     Поэтому пришло время сделать качественный скачок в сфере обеспечения сельских товаропроизводителей не только семенами и удобрениями, запчастями и ГСМ, но и полезной информацией и навыками

             По результатам работы с нашими партнерами мы рассчитываем сформировать единый подход, политику и нормативную правовую базу в сфере передачи знаний сельским товаропроизводителям и предоставлять информацию фермерам целевым образом на основе аграрной специализации конкретного района.

            По всем вышеперечисленным направлениям Министерством ведется активная работа. Успешное решение этих задач создаст прочный фундамент не только для обеспечения продовольственной безопасности, но и для внедрения инноваций в аграрную отрасль.

    1. Майрамбек, улуттук денгээлдеги жакшы маалыматтар менен болушуп атканынызга рахмат. Эгиндер айдалып бутуп калды, кузгу буудайды себуудо EC SDC тарабынан каржыланып GIZ IRDP программасы ишке ашырылуусу да чон салым кошууда.Сертифкаты менен айыл чарба урондору, Окмот тарабынан дотацияланат деген статьядагы корсотмо ишке ашырылышын кандайча козомолго алсак болот? 

  47. 2020-жылдын 10-майына карата Саламаттык сактоо министрлигинин линиясы боюнча келип түшкөн гуманитардык жардамдар тууралуу маалымат

    Бүгүнкү күндө Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин линиясы боюнча чет элдик жана атамекендик уюмдардан медициналык каражаттар түрүндө гуманитардык жардамдар келип түшүүдө. 

    Саламаттык сактоо министрлигинин разнарядкасына ылайык, ар кыл каналдардан келип түшкөн гуманитардык жардам күн сайын аймактардын муктаждыктарына карата республика боюнча бөлүнүп турат. Негизги басым COVID-19 дартына көбүрөөк чалдыккан аймактарга жасалууда.

    Комплекттер коргоочу костюмдардан, медициналык беткаптардан, жасалма дем алдыруучу аппараттардан (ИВЛ), экспресс-тесттерден жана COVID-19 вирусуна каршы күрөшүүдө зарыл болгон башка медициналык каражаттардан турат.

    Маалыматка ылайык, 2020-жылдын 27-апрелине карата гуманитардык жардам катары 85 000 медициналык беткап келип түшсө, бүгүнкү күндө алар толугу менен таркатылып берилген. Мындан тышкары, 170 коргоочу костюм келип түшүп, алар дагы өлкөнүн медициналык мекемелерине берилген.

    Ошондой эле 20 000 даана колкаптар таркатылган. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу Оорулардын алдын  алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаментине жана Бишкек шаардык Мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборуна өлкөдөгү вирусологиялык лабораторияларды камсыздоо үчүн 20 000 даана экспресс-тесттер берилген.

    Келип түшкөн гуманитардык жардамдар блок-постторго, обсервацияларга, клиникалык жугуштуу оорулар ооруканаларына, ошондой эле медициналык каражаттар базасында жугуштуу оорулуулар үчүн жаңы орундар ачылып жаткан мекемелерге да бөлүштүрүлүүдө. Келген гуманитардык жардамдар жана алардын бөлүштүрүлүшү тууралуу маалымат менен төмөнкү шилтеме аркылуу кирип, кенен маалымат алсаңыз болот: http://med.kg/ru/gumanitarnaya-pomoshch.html


  48. Министерством сельского хозяйства, пищевой промышленности и мелиорации Кыргызской Республики при поддержке проекта “Улучшение сельскохозяйственной производительности и питания”, 14 мая 2019 года в г. Бишкек проведен форум на тему: “Продовольственная безопасность и питание в Кыргызской Республике”.

    В работе данного мероприятия приняли участие Боронов Кубатбек Айылчиевич, Первый вице-премьер-министр Кыргызской Республики – Председатель Совета по продовольственной безопасности и питанию Кыргызской Республики, депутаты Жогорку Кенеша Кыргызской Республики: Сурабалдиева Эльвира Жыргалбековна, Жоробеков Тариель Улукбекович, Турусбеков Бактыбек Сагындыкович, заведующий отделом агропромышленного комплекса и экологии аппарата Правительства КР – Жээналиев Алмаз Жээналиевич и представители министерств и ведомств, деятельность которых связана с достижением продовольственной безопасности и улучшения качества питания. Принимали участие и представители донорских и международных организаций, бизнес-ассоциаций, гражданского общества и научных кругов.

    Участники форума в ходе работы тематических блоков и панельных дискуссий обсудили следующие вопросы:

    1. недоедание, несбалансированное питание, отрицательно влияющее на здоровье человека, на его трудоспособность, а следовательно и на уровень жизни;
    2. уделение должного внимания производителям сельскохозяйственной продукции;
    3. создание условий для производства качественных продуктов питания в необходимых объемах по доступной для населения цене;
    4. обеспечение доступности продовольствия для населения и в особенности социально уязвимым слоям;
    5. внедрение пищевой безопсаности по принципу “от поля до ложки”;
    6. внесение изменений в основные законодательные акты по продовольственной безопасности и питанию.

    Кроме того, обсужден проект программы продовольственной безопасности и питания на 2019-2023 год. Отмечено, что данная программа направлена на улучшение качества питания населения через обеспечение наличия, доступности и безопасности продуктов питания. Решение вопроса требует комплексного подхода и совместных действий всех сторон участвующих в достижении продовольственной безопасности и улучшении качества питания, включая координацию государственных органов между собой и интеграцию с деятельностью международных организаций с учетом интересов и вовлечением бизнес-сообществ и неправительственных организаций как активных представителей гражданского общества.

    Обсуждены возможности активного сотрудничества с Евразийским центром по продовольственной безопасности Московского государственного университета имени М. В. Ломоносова.

    Отмечены ожидания бизнес-сообществ для повышения эффективности производства сельскохозяйственной продукции и продуктов питания, роль гражданского общества в управлении и мониторинге достижения продовольственной безопасности, необходимость вовлечения научных кругов в разработку новых технологий и проведение исследований, развитие образования в сфере продовольственной безопасности и питания.

    По итогам работы принята резолюция форума.

    1. Форумда кабыл алынган резолюция кагаз жузундо калбай, турмушка ашырылса деп умуттоном

  49. 2020-жылдын 5-февралында өткөрүлгөн Кыргыз Республикасынын айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлигинин жыйындар залында Органикалык айыл чарба департаменти менен BIO-KG органикалык кыймыл Федерациясы Республикабызда органикалык айыл чарбасын жайылтуу жана өнүктүрүү максатында биргелешип иш алып баруу үчүн «Өз ара кызматташуу Меморандумуна» кол коюшту.

    Аталган Меморандумга ылайык тараптар – өлкөбүздө #органикалыкайылчарбасынынөнүгүшү үчүн керектүү укуктук базаны түзүү, өнүктүрүү боюнча Мамлекеттик программаларды жана долбоорлорду тыгыз өнөктөштүктө аткаруу, өндүрүүчүлөрдү окутуу, кеӊеш берүү жана колдоо, сертификаттоо иштерин уюштуруу, Органикалык сектордун долбоорлорун ишке ашырууга инновацияны, инвестицияларды тартуу, Органикалык айыл чарба өндүрүшүнүн талаптарына шайкеш келген органикалык аймактарды түзүү, өндүрүлгөн органикалык жана экологиялык таза продукцияны сатууну уюштуруу, өндүрүүчүлөрдү жана керектөөчүлөрдү маалыматтык камсыздоо багыттарында тыгыз өнөктөштүктө кызматташат.

    Бул иш-чаранын жүрүшүнө Кыргыз Республикасынын айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министри Э. Чодуев баштаган аппараттын кызматкерлери, министрликке караштуу департаменттердин, институттардын жана ишканалардын жетекчилери катышты.


    1. Окмот тарабынан органикалык ондурушко  кызыгуу чон  болгону менен. органикалык чарбанын озгочолугун оздоштуруп кете алган адистер жетишсиз. Анткен менен коопсуз, таза азыктарды пайдалануу учурдун талабы, демек ондурушту, кайра-иштетуу, логистикалык борбор, сатуу чынжырчасы ж.б.у.с. тармактар окмот тарабынан колдоого муктаж.

      1. Туура айтасын Гулзада, Органиканы жылдыруу учун Окмоттун алдына  коп маселени коюп турууга тийишпиз. Эн идеалдуу вариант, эгерде Жобого ылайык уюштуруп, отуп турса, Органикалык айыл чарбасын онуктуруу боюнча Координацилык Кенеш башкы ролду ойноого тийиш. Ал кенештин курамында озун, Нурбек Канназаров, Искендер Айдаралиев, Гулмира Кожобергенова бар. Чогуу макулдашып, органикалык айыл чарбасын жылдыруу боюнча ушундай маселелерди биринчи вице-премьер-министр К. Бороновдун алдына коюп турсанар, чон жылыш болот деп ойлоймун.

  50. 2020-жылдын 12-мартында Кыргыз Республикасынын биринчи вице-премьер-министри К. Бороновдун тѳрагалыгы алдында Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу боюнча Кеңешинин жыйыны болуп ѳттү.

    Жыйында Кыргыз Республикасынын айыл чарба, тамак-аш ѳнѳр жайы жана мелиорация министри Э. Чодуев "Республикада азык-түлүк коопсуздугун камсыздоо боюнча учурдагы абал жана аны жакшыртуу маселелери жѳнүндѳ" маалыматы угулду.

    Ошондой эле Граждандык Альянстын аткаруучу комитетинин тѳрайымы Г. Кожобергенова "Азык-түлүк коопсуздугу жана тамактануу боюнча кызыкдар тараптарды координациялоо жѳнүндѳ презентация кылды. Жалпы катышуучулардын оюн угуп, талкуулап чыккандан кийин Кенеш протоколдук чечим кабыл алды.

    Протокол тѳмѳндѳ тиркелди.

    Приложение 2_Решение Совета по продбез_12_03_2020.pdf

  51. Эксперты выступают против ввоза необогащенной муки в страну


    13 мая 2020 14:41

    Гражданский альянс "SUN Кыргызстан" выражает свою озабоченность по поводу попыток Министерства сельского хозяйства, пищевой промышленности и мелиорации КР внести поправки в Закон КР "Об обогащении муки хлебопекарной" в части ввоза необогащенной муки высшего и первого сортов при кризисных ситуациях до 1 мая 2021 года.

    29 апреля на сайте правительства КР размещен проект закона Кыргызской Республики "О внесении изменений в некоторые законодательные акты Кыргызской Республики (в Законы Кыргызской Республики "О продовольственной безопасности Кыргызской Республики", "Об обогащении муки хлебопекарной")".

    Отмечаем, что, согласно ст. 10 Закона КР "Об обогащении муки хлебопекарной", мукомольные предприятия для обогащения муки должны использовать витаминно-минеральные или минеральные добавки, разрешенные уполномоченным государственным органом в области здравоохранения к применению в Кыргызской Республике.

    Обязательному обогащению подлежит мука хлебопекарная высшего и первого сортов.

    Гражданский альянс "SUN Кыргызстан" считает, что принятие закона повлечет за собой негативные последствия, особенно в условиях чрезвычайной ситуации. Именно сегодня как никогда важно обеспечить население обогащенной мукой, так как доступ к другим источникам витаминов и микроэлементов ограничен из-за последствий COVID-19. Тем самым существует реальная угроза повышения уровня анемии и дефицита фолиевой кислоты среди женщин и детей Кыргызской Республики.

    подробнее ниже в ссылке: 

    https://kaktus.media/doc/412937_eksperty_vystypaut_protiv_vvoza_neobogashennoy_myki_v_strany.html 


  52. Комитет Жогорку Кенеша по социальным вопросам проводит парламентские слушания

     22-05-2020 10:08


    Комитет Жогорку Кенеша по социальным вопросам, образованию, науке, культуре и здравоохранению 22 мая в 10:00 часов проводит парламентские слушания по проекту закона Кыргызской Республики «О внесении изменений в некоторые законодательные акты КР (Законы КР «О некоммерческих организациях», «О государственной регистрации юридических лиц, филиалов (представительств)»)».

    Место проведения: зал заседаний Жогорку Кенеша КР (3-й этаж) 

    По всем вопросам обращаться по телефону: 0312 63-89-59

    Пресс-служба ЖК КР


    попытки от Гражданского Альянса по Улучшению питания и ПБ

    Добрый день, уважаемые коллеги!

    Информируем Вас о том, что на сайте Жогорку Кенеша КР вывешена информация о том, что Комитет Жогорку Кенеша по социальным вопросам, образованию, науке, культуре и здравоохранению 22 мая в 10:00 часов проводит парламентские слушания по проекту закона Кыргызской Республики «О внесении изменений в некоторые законодательные акты КР (Законы КР «О некоммерческих организациях», «О государственной регистрации юридических лиц, филиалов (представительств)». Мероприятие состоится в Жогорку Кенеше КР.
    Ссылка на объявление: http://kenesh.kg/ru/news/show/10074/komitet-zhogorku-kenesha-po-sotsialynim-voprosam-provodit-parlamentskie-slushaniya

    Просим коллег из Бишкека принять активное участие в парламентских слушаниях и записаться заранее. На сайте ЖК КР указано, что по всем вопросам можно обращаться по телефону: 0312 63-89-59.

    Напоминаем, что законопроект предлагает введение нового ежегодного отчета для НКО о доходах и расходах. Все усилия НКО по разъяснению инициаторам и поддерживающим их сторонникам бесполезности этого законопроекта как для государства, так и для общества не имели успеха – нас просто не слышат. Более того, этот законопроект подрывает имидж Кыргызстана, как страны, которая строго соблюдает взятые на себя обязательства – наша страна присоединилась к ряду международных договоров и законопроект нарушает некоторые их положения.

    Так же хотим отметить, что и на этот раз инициаторы вновь допускают дискриминацию, так как в условиях карантина на парламентских слушаниях смогут принять участие только представители НКО из Бишкека, а представители из регионов просто не смогут принять участие из-за ситуации в стране, что тоже является проявлением дискриминации по отношению к коллегам из регионов. Призываем вас написать депутату Б. Раимкулову, что проведение парламентских слушаний в условиях карантина и ограничений в передвижении неприемлемо и ограничивает доступ региональных ОГО к общественным дискуссиям.


    Best regards,

    Aida Kurbanova

    Civic Participation Fund (CPF)

    tel: 0557 509 121
    e-mail: ak.civicfund@gmail.com
    skype: aida.kurbanova2

  53. Био-KG органикалык кыймыл Федерациясы 2019-жылдын 3-июнунда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеӊешинин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана регионалдык өнүктүрүү боюнча комитетинин төрагасы Н. Алимбеков баш болгон депутаттардын жана Кыргыз Республикасынын айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министри Э. Чодуевдин катышуусунда Жаңы-Жер органикалык аймагындагы №43-кесипчилик лицейинин базасында семинар ѳткѳрүп, ийгиликтүү тажрыйбалар, органикалык айыл чарбасына өтүү ыкмалары практикалык негизде көрсөтүлүп берилген. Ошондой эле “Органикалык аймак” моделин колдонуу аркылуу Республикада органикалык айыл чарбасын жайылтуу, Тоолуу аймактарда азыктанууну жакшыртуу долбоору боюнча жакшы саамалыктарды кеңири презентация кылынган.  

    Натыйжада Жогорку Кеӊештин Агрардык саясат Комитети “Дыйкан-фермерлерди жер-жерлерде органикалык айыл чарбасына окутуп-үйрөтүү максатында  ар бир областтын аймагында бирден кесипчилик-окуу жайларын даярдап, материалдык-техникалык базасын түзүп, атайын курстарды өткөрүү үчүн тийиштүү финансылык каражаттарды бөлүп берүү” жана “Тоолуу агроэкосистемаларда азыктанууну жакшыртуу долбоору боюнча  жетишилген ийгиликтүү тажрыйбаларды Республикабыздын аймагында кеӊири жайылтуу” тууралуу атайын токтом кабыл алган.

    Учурда аталган токтомду аткаруу максатында кесиптик билим берүү агенттиги тарабынан ар бир областтан бирден кесипчилик окуу жайлары тандалып алынды. Алсак:

    • Жалал-Абад областынынын Ак-Коргон айылындагы №21-кесипчилик лицейи;
    • Ош областынын Кѳтѳрмѳ айылындагы №54-кесипчилик лицейи;
    • Чүй областынын Жаңы-Жер айылындагы №43-кесипчилик лицейи;
    • Талас областынын Манас айылындагы №110-кесипчилик лицейи;
    • Баткен областынын Марказ айылындагы №33-кесипчилик лицейи;
    • Нарын областынын Кочкор айылындагы №15-кесипчилик лицейи;
    • Ысык-Кѳл областынын Каракол шаарындагы №2-кесипчилик лицейи.

    2019-жылдын 23-24-сентябрында аталган окуу жайлардын жетекчилеринин катышуусунда алгачкы киришүү тренингдери ѳткѳрүлгѳн. 2020-жылдын апрель-май айларында тийиштүү мастер-окутуучуларын органикалык айыл чарбасына окутуп-даярдоо пландаштырылган.

    Тѳмѳндѳ башталгыч кесиптик билим берүү агенттигинин приказы тиркелет.

    Приказ АНПО орг.лицей.PDF

  54. Кыргыз Республикасынын Ѳкмѳтүнүн алдында ѳлкѳбүздүн аймагында органикалык айыл чарбасын жайылтуу жана ѳнүктүрүү үчүн мамлекеттик бийлик органдарын, донордук уюмдарды, органикалык кыймылды колдогон коомдук уюмдарды жана чарба жургузуучу фермерлер менен кайра иштетүүчүлѳрдү бириктирип, жалпы иш-аракетин координация кыла турган уюмду түзүү тууралуу бир нече жылдан бери маселе кѳтѳрүп, ар бир инстанцияга барып, сүйлѳшүүлѳрдү жүргүзүп, зарылдыгын далилдеп келе жаткан Био-KG органикалык кыймыл Федерациясынын аракети, үмүт-тилеги ишке ашып орундалып отурат. Бул багытта Координациялык Кеңештин иштѳѳ Жобосун иштеп чыгып, анын курамын кошо сунуштап маселе коюп келдик.

    Натыйжада Кыргыз Республикасынын Ѳкмѳтүнүн 2019-жылдын 2-августунда “Кыргыз Республикасынын Ѳкмѳтүнѳ караштуу органикалык айыл чарба ѳндүрүшүн ѳнүктүрүү боюнча Координациялык Кеңеш жѳнүндѳ” №398-токтому кабыл алынып, курамы жана иштѳѳ Жобосу бекитилди.

    Аталган токтомго ылайык Координациялык Кеңешке Кыргыз Республикасынын биринчи вице-премьер-министри тѳрагалык кылат.

    Кеңештин  курамына Био-KG органикалык кыймыл Федерациясынын директору Искендербек Айдаралиев, Био-Сервис коомдук фондусунун директору Гүлзада Кудайбердиева, Био-Фермер айыл чарба кооперативинин жетекчиси Нурбек Канназаров, Граждандык Альянстын аткаруу комитетинин тѳрайымы Гулмира Кожобергеновалар киришкен. Органикалык айыл чарбасын жылдыруу жана туура тамактанууну уюштуруу багытында иштерди аткарып жүргѳн жогорудагы ѳкүлдѳрүбүздүн органикалык айыл чарбасын ѳнүктүрүү багытында зор маселелерди Кеңештин кароосуна киргизип, келечекке пайдалуу чечимдерди кабыл алдырат деп ишенебиз.

    Токтом Координациялык Кенеш.pdf


  55. Кыргыз Республикасынын айыл чарба субъектерин техника менен камсыз кылуу максатында айыл чарба министрлиги тарабынан демилгеленип, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан кабыл алынган токтомдордун жана буйруктардын негизинде «Айыл Банк» аркылуу 6 кредиттик лизингдик долбоорлор дыйкандарга кызмат көрсөтүп жатат. Бүгүнкү күнгө карата бардыгы болуп 4331,5  млн. сомго 3058 даана техника лизинг жолу аркылуу дыйкандарга берилди, анын ичинен 2165 даанасы тракторлорду, 126 даанасы комбайндарды, 15 даана кайра иштетүү өнөр жайында колдонулуучу жабдууларды, 86 даанасы атайы техникаларды жана 594 даанасы чиркеме айыл чарба шаймандарын түздү.

    2020-жылдын 11-майына карата үстүбүздѳгү жылдын эсебинен фермерлерге 345,2 млн. сомго 120 даана айыл чарба техникасы лизингке берилди.


      

    1. Лизинге берилген техникалар кайсы региондорго кандай болуштурулгон?

  56. Кедей калктын саны (адам)


    Көрсөткүчтөрдүн аталыштары

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018








    Кыргыз Республикасы

    2134940

    1801193

    1931067

    1557008

    1600769

    1429621

    Баткен облусу

    252942

    195734

    202734

    186551

    208102

    177355

    Жалал-Абад облусу

    510163

    521190

    516993

    376885

    388570

    391232

    Ысык-Көл облусу

    181016

    120679

    135821

    117972

    116739

    105444

    Нарын облусу

    117305

    83903

    105528

    106229

    82945

    87826

    Ош облусу

    520881

    389879

    364601

    283573

    187480

    198309

    Талас облусу

    56104

    47093

    53979

    46223

    53556

    58181

    Чүй облусу

    201611

    187781

    220217

    274329

    308212

    146534

    Бишкек ш.

    186560

    164598

    225639

    95894

    158443

    158523

    Ош ш.

    108358

    90336

    105555

    69352

    96722

    106217








    Справочно: Общая черта бедности, сомов в год на душу населения

    27768,5

    29825,1

    31573,1

    31150,6

    32093,2

    32679,5

  57. Өтө кедей калктын саны (адам)

    Көрсөткүчтөрдүн аталыштары

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018








    Кыргыз Республикасы

    158882

    71009

    75019

    49091

    47005

    35580

    Баткен облусу

    37536

    12726

    19738

    1617

    17432

    4584

    Жалал-Абад облусу

    15588

    11920

    5473

    1298

    0

    12286

    Ысык-Көл облусу

    8739

    0

    1934

    0

    5008

    4370

    Нарын облусу

    13031

    4990

    5716

    7213

    5546

    6253

    Ош облусу

    48133

    5201

    14963

    10664

    0

    0

    Талас облусу

    0

    0

    0

    0

    0

    0

    Чүй облусу

    17767

    27787

    14987

    28299

    15607

    3051

    Бишкек ш.

    8791

    0

    7518

    0

    0

    3371

    Ош ш.

    9297

    8385

    4690

    0

    3412

    1665








    Справочно: Крайняя черта бедности, сомов в год на  душу населения

    16249,1

    17588

    18233,5

    17052,0

    17471,5

    17471,5

  58. Кедейчиликтин деңгээли (пайыз менен)


    Көрсөткүчтөрдүн аталыштары

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018









    Кыргыз Республикасы

    38,0

    37,0

    30,6

    32,1

    25,4

    25,6

    22,4

    Баткен облусу

    34,2

    53,9

    40,7

    41,2

    37,0

    40,5

    33,8

    Жалал-Абад облусу

    55,7

    46,4

    46,4

    45,1

    32,2

    32,6

    32,2

    Ысык-Көл облусу

    28,1

    39,5

    26,0

    28,9

    24,7

    24,2

    21,5

    Нарын облусу

    39,9

    43,8

    30,6

    38,0

    37,8

    29,2

    30,6

    Ош облусу

    51,4

    43,4

    31,7

    28,9

    22,0

    14,3

    14,8

    Талас облусу

    39,6

    23,1

    19,0

    21,5

    18,1

    20,7

    22,1

    Чүй облусу

    16,6

    23,6

    21,6

    24,8

    30,3

    33,3

    15,6

    Бишкек ш.

    21,4

    20,4

    17,6

    23,5

    9,8

    15,9

    15,4

    Ош ш.

    -

    40,9

    33,4

    38,3

    24,6

    33,5

    35,5

  59. Пенсионерлердин саны

    Сведения  о количестве пенсионеров и размерах пенсии на 01.01.2020 года по данным Статистического отчета 94-СОЦ 

    Регионы

    ВСЕГО кол-во пенсио-неров, чел.

    Средний размер пенсии, сом*

    по возрасту

    по инвалидности

    по СПК

    военнослужащие через СФ

    средний размер компен-сации за эл.энер-гию, сом

    кол-во пенсио-неров, чел.

    средний размер пенсии, сом*

    кол-во пенсио-неров, чел.

    средний размер пенсии, сом*

    кол-во пенсио-неров, чел.

    средний размер пенсии, сом*

    кол-во пенсио-неров, чел.

    средний размер пенсии, сом

    1

    2


    4


    6


    8


    10

    11

    12

    Всего по республике

    670 435

    5 786

    511 577

    6 168

    119 776

    4 770

    37 692

    3 791

    1 390

    6 461

    233

    г. Бишкек

    83 833

    7 657

    70 043

    8 150

    10 109

    5 363

    3 430

    3 977

    251

    13 088

    194

    Чуйская обл.

    103 884

    5 743

    80 525

    6 082

    17 870

    4 875

    5 224

    3 521

    265

    5 314

    231

    Аламудунский

    17 037

    6 074

    14 129

    6 451

    2 076

    4 447

    803

    3 571

    29

    7 847

    219

    Жайылский

    14 508

    6 031

    9 928

    6 487

    3 967

    5 242

    588

    3 620

    25

    6 597

    231

    Ысык-Атинский

    16 251

    5 721

    13 313

    6 012

    2 163

    4 697

    730

    3 487

    45

    4 741

    225

    Кеминский

    7 946

    5 767

    6 314

    6 133

    1 027

    4 800

    576

    3 520

    29

    4 705

    233

    Московский

    11 023

    5 373

    8 105

    5 672

    2 337

    4 766

    534

    3 468

    47

    5 416

    238

    Панфиловский

    5 714

    5 512

    3 880

    5 820

    1 610

    5 037

    208

    3 476

    16

    4 993

    243

    Сокулукский

    18 298

    5 625

    14 744

    5 909

    2 591

    4 767

    932

    3 533

    31

    4 957

    230

    Чуй-Токмокский

    13 107

    5 590

    10 112

    5 904

    2 099

    4 961

    853

    3 471

    43

    4 135

    242

    Иссык-Кульская обл.

    63 298

    5 535

    47 302

    5 905

    11 230

    4 700

    4 631

    3 802

    135

    4 726

    239

    г. Каракол

    8 049

    6 196

    5 982

    6 673

    1 546

    5 090

    503

    3 956

    18

    5 038

    222

    г. Балыкчы

    5 812

    5 619

    4 125

    5 984

    1 310

    4 998

    360

    3 714

    17

    5 354

    229

    Ак-Суйский

    9 310

    5 430

    6 866

    5 815

    1 652

    4 562

    766

    3 840

    26

    5 522

    241

    Джеты-Огузский

    11 675

    5 528

    8 554

    5 911

    2 206

    4 628

    888

    4 106

    27

    4 366

    243

    Иссык-Кульский

    11 599

    5 360

    8 939

    5 702

    1 736

    4 569

    909

    3 538

    15

    3 654

    241

    Тонский

    8 628

    5 487

    6 676

    5 862

    1 246

    4 458

    695

    3 755

    11

    3 606

    243

    Тюпский

    8 225

    5 257

    6 160

    5 543

    1 534

    4 643

    510

    3 660

    21

    4 780

    246

    Нарынская обл.

    50 851

    6 146

    40 693

    6 522

    6 477

    4 894

    3 607

    4 141

    74

    7 585

    230

    Ак-Талинский

    5 410

    6 022

    4 426

    6 380

    558

    4 657

    415

    4 084

    11

    3 999

    222

    Ат-Башинский

    10 802

    6 252

    8 720

    6 620

    1 357

    4 862

    702

    4 195

    23

    11 201

    229

    Жумгальский

    7 692

    5 803

    6 064

    6 199

    1 014

    4 645

    599

    3 767

    15

    4 956

    238

    Кочкорский

    10 258

    5 816

    7 926

    6 164

    1 599

    4 900

    719

    4 034

    14

    4 237

    240

    Нарынский

    16 689

    6 482

    13 557

    6 856

    1 949

    5 110

    1 172

    4 385

    11

    11 458

    222

    Таласская обл.

    30 192

    5 323

    21 974

    5 748

    6 101

    4 377

    2 051

    3 645

    66

    3 929

    242

    Таласский

    12 494

    5 468

    9 274

    5 879

    2 376

    4 486

    823

    3 690

    21

    4 010

    241

    Бакай-Атинский

    6 625

    5 316

    4 564

    5 828

    1 504

    4 358

    535

    3 667

    22

    4 318

    239

    Кара-Буринский

    7 432

    5 158

    5 512

    5 548

    1 435

    4 179

    470

    3 622

    15

    3 443

    244

    Манасский

    3 641

    5 184

    2 624

    5 558

    786

    4 437

    223

    3 468

    8

    3 555

    241

    Ошская обл.

    132 683

    5 365

    100 871

    5 664

    24 251

    4 665

    7 360

    3 610

    201

    4 336

    246

    Алайский

    11 117

    5 698

    9 149

    5 973

    1 311

    4 612

    648

    4 020

    9

    4 978

    240

    Араванский

    14 202

    5 242

    11 005

    5 507

    2 559

    4 594

    616

    3 193

    22

    5 261

    246

    Кара-Кульджинский

    11 586

    5 626

    8 414

    5 880

    2 343

    5 284

    808

    3 976

    21

    4 794

    247

    Кара-Суйский

    38 683

    5 143

    28 831

    5 436

    7 861

    4 503

    1 918

    3 374

    73

    4 433

    245

    Ноокатский

    26 918

    5 593

    20 964

    5 940

    4 529

    4 606

    1 379

    3 593

    46

    3 787

    247

    Узгенский

    25 501

    5 151

    18 660

    5 424

    5 076

    4 695

    1 736

    3 558

    29

    3 751

    250

    Чон-Алайский

    4 676

    6 010

    3 848

    6 251

    572

    5 007

    255

    4 625

    1

    3 625

    228

    г. Ош

    24 513

    5 618

    19 436

    5 807

    4 060

    5 057

    968

    4 155

    49

    5 728

    232

    Баткенская обл.

    58 506

    5 304

    41 511

    5 621

    13 659

    4 685

    3 213

    3 856

    123

    4 574

    245

    Баткенский

    12 847

    5 243

    9 127

    5 490

    2 787

    4 851

    915

    3 990

    18

    4 192

    246

    Кадамжайский

    21 182

    5 455

    15 276

    5 845

    4 918

    4 585

    929

    3 705

    59

    4 210

    245

    г. Кызыл-Кия

    6 209

    5 382

    4 187

    5 761

    1 713

    4 706

    296

    3 846

    13

    7 410

    240

    Лейлекский

    15 774

    5 080

    11 326

    5 328

    3 525

    4 613

    890

    3 800

    33

    4 314

    247

    г. Сулюкта

    2 494

    5 564

    1 595

    5 959

    716

    5 025

    183

    4 232

    0

    #ДЕЛ/0!

    238

    Жалалабатская обл.

    122 675

    5 353

    89 222

    5 674

    26 019

    4 670

    7 208

    3 875

    226

    4 927

    240

    г. Джалал-Абад

    8 200

    5 676

    5 973

    5 963

    1 892

    5 040

    310

    3 897

    25

    6 917

    234

    г. Кара-Куль

    2 828

    6 314

    2 007

    6 997

    583

    4 853

    224

    3 907

    14

    7 387

    201

    г. Таш-Кумыр

    4 184

    5 512

    3 077

    5 821

    808

    4 917

    289

    3 811

    10

    7 549

    227

    г.Майлуу-Суу

    3 096

    5 750

    2 295

    6 144

    619

    5 127

    175

    2 729

    7

    6 558

    207

    Ала-Букинский

    11 675

    5 112

    8 400

    5 362

    2 589

    5 362

    656

    3 411

    30

    4 441

    249

    Аксыйский

    15 226

    5 318

    10 889

    5 545

    3 243

    4 639

    1 074

    5 112

    20

    2 896

    252

    Базар-Коргонский

    15 594

    5 180

    11 992

    5 455

    2 805

    4 461

    783

    3 559

    14

    4 268

    247

    Ноокенский

    14 339

    5 258

    10 685

    5 522

    2 865

    4 688

    759

    3 695

    30

    4 596

    238

    Токтогульский

    11 992

    5 205

    8 398

    5 599

    2 540

    4 467

    1 027

    3 813

    27

    5 071

    245

    Сузакский

    29 068

    5 347

    21 076

    5 709

    6 539

    4 556

    1 405

    3 648

    48

    3 893

    239

    Чаткальский

    3 107

    5 839

    2 199

    6 307

    640

    5 226

    267

    3 463

    1

    3 195

    238

    Тогуз-Тороузский

    3 366

    5 572

    2 231

    6 049

    896

    4 768

    239

    4 131

    0

    #ДЕЛ/0!

    217

    *средний размер пенсии с учетом компенсации за электроэнергию

  60. Калктын жан башына эсептелген орточо жашоо минимуму (айына сом менен)


    Көрсөткүчтөрдүн аталыштары

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018

    2019








    Кыргыз Республикасы

    4981,51

    5182,99

    4794,34

    4900,79

    4792,54

    4806,32

    Баткен облусу

    4930,35

    5137,84

    4786,90

    4728,77

    4571,40

    4498,55

    Жалал-Абад облусу

    4915,17

    5281,98

    4991,15

    5222,10

    5171,46

    5175,99

    Ысык-Көл облусу

    4520,54

    4601,59

    4217,73

    4423,98

    4376,31

    4362,51

    Нарын облусу

    4625,44

    5038,35

    4712,86

    4805,91

    4714,97

    4686,84

    Ош облусу

    5191,94

    5503,12

    4994,33

    4984,22

    5122,63

    5002,62

    Талас облусу

    4631,65

    4724,32

    4274,53

    4543,93

    4428,28

    4310,09

    Чүй облусу

    4707,00

    4857,21

    4562,17

    4849,43

    4699,11

    4599,22

    Бишкек ш.

    5043,95

    5212,95

    4816,76

    4901,75

    4751,43

    4833,81

    Ош ш.




    5101,81

    5056,55

    4917,27

  61. Калктын курактык топтору боюнча минималдуу керектөө бюджети, (калктын адам башына алганда орточо эсеп менен, айына сом менен)

    Көрсөткүчтөрдүн аталышы

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018

    2019










    Кыргыз Республикасы


















    Калктын адам башына

    4341,15

    4599,21

    4981,51

    5182,99

    4794,34

    4900,79

    4792,54

    4806,32

    Эмгекке жөндөмдүү улуу курактагы калкка

    4850,32

    5139,72

    5563,16

    5799,84

    5352,00

    5479,05

    5357,92

    5368,64

    Пенсия жашындагы улуу курактагы  калкка

    3858,28

    4096,99

    4434,36

    4637,23

    4303,69

    4392,88

    4282,99

    4286,71

    Балдарга

    3697,79

    3912,33

    4244,30

    4393,47

    4078,78

    4158,42

    4070,82

    4091,05

    1-3 жаш

    4-6 жаш (0-7 жаш) 2009ж. баштап

    3292,28

    3475,35

    3764,55

    3891,54

    3625,17

    3685,83

    3616,22

    3642,03

        7-13 жаш  (7-14 жаш) 2009 ж.баштап

    3844,39

    4068,81

    4412,12

    4578,62

    4242,61

    4325,88

    4227,77

    4245,56

        14-17 жаш

    4156,62

    4412,98

    4804,49

    4966,38

    4598,63

    4710,55

    4604,54

    4616,83

  62. Ишинин статусу  боюнча иштеген калк


    Көрсөткүчтөрдүн аталышы

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    2018

    Бардыгы

    2286,4

    2263,0

    2302,7

    2352,1

    2363,7

    2351,2

    2382,5

    жалданып иштегендер-бардыгы

    1308,7

    1192,3

    1216,9

    1301,3

    1358,4

    1430,6

    1510,2

    ишканаларда, мекемелерде, уюумдарда

    712,9

    655,3

    673,7

    689,5

    706,1

    708,0

    696,8

    жеке жактарда

    595,8

    536,9

    543,2

    611,8

    652,3

    722,6

    813,4

    жалданма эмес жумушта иштегендер-бардыгы

    977,7

    1070,7

    1085,8

    1050,8

    1005,3

    920,6

    872,3

    жумуш берүүчүлөр

    18,3

    30,5

    33,1

    42,1

    58,7

    37,0

    31,8

    өз алдынча иштегендер

    594,2

    654,9

    649,7

    645,9

    614,8

    628,0

    620,4

    өндүрүштүк кооперативдин мүчөлөрү

    13,7

    7,3

    8,1

    6,2

    9,0

    8,4

    1,8

    акы төлөнбөгөн үй-бүлө жумушчулары

    213,4

    286,8

    282,3

    228,5

    205,4

    160,0

    162,9

    жеке көмөкчү чарбада иштегендер

    138,2

    91,2

    112,6

    128,1

    117,4

    87,1

    55,4









  63. Саламатсыздарбы

  64. За последние сутки на 30.05.2020г. в Кыргызстане проведено 2495 анализов, в результате которых выявлено 60 новых случаев заражения COVID-19. Об этом сообщает Республиканский штаб по борьбе с коронавирусом.

    32 из них выявлено в Нарынской области, 25- в Бишкеке, 3 - в Чуйской области.

    Общее число всего выявленных случаев заражения коронавирусом в Кыргызстане достигло 1722, из которых 1113 человек уже выписаны из больниц после лечения, 16 скончались. Число лечащихся пациентов с COVID-19 на 30 мая составляет 593 - это самый высокий показатель активных случаев с момента начала вспышки коронавируса в стране.

    Статистика выявленных случаев в разрезе регионов выглядит следующим образом:

    • город Бишкек – 509;
    • город Ош – 179;
    • Ошская область – 217;
    • Баткенская область – 29;
    • Джалал-Абадская область – 162;
    • Чуйская область – 266;
    • Иссык-Кульская область – 14;
    • Нарынская область – 346;
    • Таласская область - 0.
  65. Техническая/гуманитарная и иная помощь, ОКАЗАННАЯ Кыргызской Республике, в период борьбы с COVID-19 (по состоянию на 20.04.2020г.)


    Страна/организация

    Вид оказанной помощи

    Объем /Сумма

    ПО ЛИНИИ 1ПД

    РФ

    Тест-систем: 600 шт (03.02.), 2000 шт (15.02.), 5000шт (нач марта) + 100 шт (22.03) + 6 000 шт (25.03) = итого 13 700 тест-систем

    Реагенты: 60 упаковок (24.03) + 50 упаковок (06.04) = 110 упаковок


    14 апреля т.г. Посольством КР в РФ от Роспотребнадзора получены 200 наборов тест-систем и реагентов к ним, которая передана в КР в тот же день рейсом компании «Авиатраффик» AVG4286

     

    13900 тест систем и 310 упаковок реагентов к ним

     

    Получено по состоянию на 14.04. и передано в распоряжение МЗ КР




    РУз

    1-партия: гумпомощь в виде маски - 16000 шт, 900 защитных комбинезонов, 4800 шт тест-системы и реагенты к ним



    2-партия: мука - 1000 тонн, защитные комбинезоны - 7000 комплектов, перчатки – 20000 шт., респираторы №95 - 2000 шт., защитные очки - 500 шт., пирометры -200 шт.


    Получено. 29.03.2020 и груз был принят замполпредом Правительства в Ошской обл.

     

    Груз прибыл и передача осуществлена Полпреду Правительства в Ошской облУ.Жылкыбаеву02.04.2020


    РК

    (KAZMineralsBozymchak)

     

    Перечисление на спец. Счет. МЗ КР

    5 млн. сомов

     

    ПО ЛИНИИ 2ПД

    Корея

    медицинские перчатки – 1000 штук (500 пар);
    антисептик для рук – 10 шт. по 1 л. каждый (всего 10 л.);
    спрей-антисептик для поверхностей – 5 шт. по 1 л. каждый (всего 5 л.).
    В адрес граждан КР в Корее была оказана помощь:одноразовые маски – 800 шт. и антисептики - 500 шт (500 мл.)

    Медицинские перчатки = 18 000 сом,антисептик для рук = 4500 сом, спрей-антисептик для поверхностей = 2250, Маски = 8000 сом, Антисептик 500 мл = 175000 сом Общая сумаа=2500 долларов США

    KOICA (Республика Корея)

     

    Перечислены деньги на счет МФ КР

    50000 долл.США

    Получено 06.04.2020


    Союз бизнесменов Кыргызстана в г.Инчхон, предприниматель ЭмилбекКалилов

     

    перечисление на счет (ЦК МФ КР) по борьбе с коронавирусом

    6700 долл. США

    Япония (Национальный институт инфекционных заболеваний Японии)

    экспресс тесты (PrimersandProbes и PositiveControl) в количестве 2000 штук.

    Получено.

    17.03.2020 в КР доставлены 2000шт тестов для выявления коронавируса, предоставлены Японским Институтом на безвозмездной основе, в тот же день тесты переданы в МЗ КР.

    (Ориентировочная стоимость 8 825 долл США)

    Правительство КНР (посредством Посольства КНР в КР)

     

    Экспресс-тесты SARS CoV-2 Antibody test - 21000 шт.

    Получено.

    31 марта тггумпомощь передана на КПП «Торугарт»

    02.04 планировалось проведение торжественной передачи груз в МЗ КР


    СУАР КНР

    одноразовые маски - 100 000 шт., респираторные маски KN№94 - 10 000 шт., защитные медицинские костюмы – 1 000 шт., медицинские маски – 10 000шт.

    Получено

    25.03.20 передано на КПП «Торугарт». От КР-стороны принял участие губернатор Нарынской обл Э.Алымкулов, от СУАР КНР – зам народного правительства ККАО СУАР КНР.(Ориентировочная сумма

    всего = 136 530$)

    Мэрия г.Фошань (КНР)

    медицинские маски - 30 000 шт., защитные костюмы - 100 комплектов, термометры - 100 шт.

    Получено

    Дата получения – 8 апреля, город побратим – Ош.

    Компания «ZIJIN» и ее дочерняя компания «Алтынкен» в КР

    СИЗ: медицинские маски – 180000 шт., защитные костюмы – 10000 шт., одноразовые перчатки – 25000 шт. защитные очки – 5000 шт., портативный термометр - 100 шт., тепловизор - 50 шт.


    Груз прибыл 09.04.2020 на КПП «Иркештам»

    Торжественная передача была 12.04.20 в МЗ КР с участием Алтынкена и Посольства КНР в КР


    Корпорация «Алибаба» и Фонд «Джек Ма»


    Медицинские защитные маски – 20160 шт.; одноразовые маски - 180 000 шт.; медицинские специальные маски - 5000 шт.;
    Защитные костюмы – 5010 шт.;
    Термометры для лба – 100 шт. (см примечание)

    Получено. 10.04.2020

    Общая сумма помощи составляет: 1 716 910 юаней. Фонд также оплатил расходы по авиадоставке (груз весит 2 тонны 150 кг: маски – 205 160 шт, защитные костюмы – 5010 шт, термометры – 100 шт.).

    Примечание: экспресс-тесты – 10000 шти аппараты ИВЛ – 10 шт - будут направлены позже, так как есть запрет на экспорт и др ограничения;

    Компания "Хуавэй"

    медицинские маски - 12500, маски №95 - 1150 шт., защитные очки - 420 шт., защитные костюмы - 125 шт.

    Часть груза (маски) прибыла в КР 08.04.2020. Остальной груз будет направлен дополнительно (дата уточняется).

    ОсОО «Фарвартер» (по письму МЗ КР)

    Защитные очки – 10 000 шт.

    Защитные лицевые щитки – 12 000 шт.

    Респираторы KN95 – 40 000шт.

    Термометры бесконтактные – 1000 шт.

    Защитные комбинезоны – 50000 шт.

    Получено

    Письмо МЗ КР поступил 6 апреля т.г. оказать содействие в транспортировке гуманитарного груза от ОсОО «Фарвартер». 7 апреля т.г. было поручено Посольству КР в КНР проработать данный вопрос.

    11 апреля т.г.  прибыл данный груз рейсом YG9083 по маршруту «Шицзячжуан-Бишкек»

     

    Правительство КНР

    Экспресс-тесты (реагенты) – 2000 шт;
    Медицинские халаты – 1000 шт.;
    Тепловые термометры для лба – 500 шт.;
    Медицинские защитные очки – 1000 шт.;
    Медицинские перчатки (одноразовые) – 1000 шт.; бахилы (одноразовые) –  1000 шт.,                                                                   

    Груз прибыл 10.04.2020 (Ориентировочнообщая сумма = $23 951)

    Компания «Джунда»

    Медицинские маски – 50000 шт,
    защитные костюмы – 2000 шт.

    Груз передан кыргызской стороне на КПП “Торугарт.

    Корпорация «Yiyang»

    Медицинские маски N95 – 1000 шт.

    Груз передан кыргызской стороне через КПП “Торугарт”

    Кызылсу-Кыргызский автономный округ

     

    Наименование технической помощи уточняется, но груз адресован Нарынской области

    Груз передан кыргызской стороне через КПП “Торугарт” 17.04.2020г.

    СУАР КНР, Мэрия г.Урумчи

     

    Направление 10 врачей специалистов на 7-10 дней

    Прибытие 20 апреля 2020

    ПО ЛИНИИ 3ПД

    Турция

    тест-системы - 200 упаковок;
    одноразовые маски - 5000 шт;
    защитные костюмы - 200 шт;
    маски с защитным фильтром - 100 шт;
    защитные очки - 12 шт;


    Университет Манас определил свое общежитие 250 коек мест как карантинный центр.

    Ориентировочно общая сумма = 4723$                          


    )

    Кыргызско-Турецкая больница была передана МЗ КР в карантинных целях. Данная больница включает 2 операционные комнаты, 21 отделений интенсивной терапии и 51 обычных коек мест и 22 аппаратов вентиляции. МЗ КР решает вопрос о принятии Больницы в свое распоряжение.

    Стоимость строительства Больницы 7 309 500 долл.США.


    Общая стоимость медицинского оборудования и материалов: 4 576 000 долл США

    -По инициативе Посольства Турции в КР мобилизована гумпомощь от турецких компаний, работающих в КР:

    ·         Ежедневно раздаётся питание на обед для 500 сотрудников здравоохранения и 500 сотрудников правоохранительных органов Кыргызстана (2 турецкие кафе готовят еду, напитки предоставляются фирмой «Кока-Кола/Анадолу Холдинг» - общая сумма 1,4 млн.сом)

    ·         Фирма «Кока-Кола/Анадолу Холдинг» также оказывает гумпомощь в виде напитков + через Общество «Красного Полумесяца» раздачу продуктов питания для 5700 семей на общую сумму 100 тысдолл США

    ·         «Демирбанк» через Мэрию г.Бишкек + через органы местной власти (Ош, Жалал-Абад, Кызылкия, Нарын, ИК и др) собрали гумпомощь в виде продуктов питаниядля 2.050 семей – на общую сумму 23 тысдолл.США

    ·         Фирма «Борусан/Caterpillar» оказала поддержку Министерству Здравоохранения в виде компьютеров/принтеров на сумму 10 тысдолл.США.

    ·         Представительство Фармацевтической компании «Nobel» в КР оказало гумпомощь(СИЗ и антисептики) на сумму 12050 долл США (1 млн сом) больницам Бишкека и Оша

    ·         Горнодобывающая компания «Эти БакырТерексай» перечислила 50 тысдолл США (4 млн сом) на спец счет МЗ КР (дата перечисления 09.04.20) + рассматривает вопрос приобретения 1500 тестов для МЗ КР

    Ориентировочно общая сумма собранной гумпомощи составляет около 211,6тысдолл США


    Работа в этом направлении продолжается

    ТИКА (Турция)

    Больница для инфекционных болезней в Баткене была полностью отремонтирована в конце 2019 года для борьбы с Covid-19 в Баткене

    Правительство Турции утвердило выделение по линии ТИКА гуманитарной помощи на приобретение след товаров: медицинские маски – 4500 шт., защитные перчатки – 4500 шт., комбинезоны – 600 шт., медицинские очки – 500 шт., 1100 шт. антисептиков.


    ТИКА закупает и передает их Минздраву КР, Минтрудасоцразвития КР


    ТИКА также посредством Кыргызского офиса Красного Полумесяца передала нуждающимся 500 семьям коробки с гумпомощью в виде продуктов питания.



    110 376 долл. США





    19 500 долл США

    США (ЮСАИД)

    11 марта т.г. МЗ КР были переданы специальные средства от USAID в г.Бишкек:

    операционные маски - 10 000 шт.
    специальные маски «N95» - 200 шт.
    экзаменационные перчатки - 10 000 шт.
    защитные костюмы - 1400 шт.
    защитные очки - 200 шт.
    средства для дезинфекции (100 мл.) - 140 бутылок

    Гумпомощь получена 11.03.2020

    ФРГ

    проект GIZ «Содействие развитию перинатального здоровья в Кыргызстане»


    В рамках проекта GIZ «Содействие развитию перинатального здоровья в Кыргызстане» медицинским работникам в Оше были переданы санитайзеры, дезинфицирующие средства, хирургические масти, 2 вида комплекта костюмов индивидуальной защиты и респираторы на сумму 215 тысяч сомов.

    Сотрудники и эксперты проекта оказали помощь Ошскому областному медицинскому штабу COVID-19 и разработали информационные материалы, проводят обучение врачей.


    2. Германская сторона выразила согласие на досрочное открытие Отделения экстренной помощи Жалал-Абадской областной клинической больницы, которое было финансировано Правительством ФРГ, для использования в лечении больных COVID-19.


    500 000 евро

     

     

    Правительство ФРГ предоставило пакет финансовой помощи в размере 500 000 евро. Помощь будет реализована по линии Германского общества международного сотрудничества (GIZ) и ВОЗ. В настоящее время прорабатывается вопрос подписания соответствующего договора между GIZ и ВОЗ. В рамках данной помощи особое внимание будет уделено лабораторной диагностике и тестированию, а также развитию потенциала медицинских работников и повышению осведомленности населения в Оше в целях профилактики пандемии.

     

    Швейцария

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Проект "Эффективное управление и профилактика неинфекционных заболеваний в Кыргызстане". Мобильным группам из Чуйской области и г.Бишкек предоставлены средства индивидуальной защиты "(противоэпидемический защитный костюм - 2 020 штук; одноразовый медицинский халат (комбинезон) - 1 335 штук; одноразовая медицинская маска - 6 000 штук; защитные очки - 400 штук; респиратор для защиты от взвешенных частиц - 99 штук; фильтры для респираторов - 490 штук; смотровые перчатки - 9 700 штук; одноразовый шпатель - 24 100 штук; антисептики для обработки рук на спиртовой основе (65 мл) - 2 980 штук; антисептики для обработки рук на спиртовой основе (900 мл) - 100 штук; мешок для биологически опасных отходов - 2 900 штук; пульсоксиметр - 30 штук.)


    3 млн. сомов











    ЧааратЗаав (разработчик золоторудного месторождения в Чаткале)

     

    5 тыс. тестов + Перечисление в районный фонд чрезвычайной помощи Чаткальского района для закупки хлоросодержаших средств дезинфекции


    200 000 сомов

    Кандидат в Почетные консулы Кыргызстана в Молдове И.Ганя

     

    экспресс тесты 500 шт.

    Были получены чартерным рейсом из КНР, доставившим гуманитарный груз в КР 11.04.2020 года

    Кандидат в Почетные консулы Кыргызстана в Румынии Ю.Стоклос

     

    перечисление на счет (ЦК МФ КР) по борьбе с коронавирусом

    2000 евро

    Кыргызская диаспора в США

    "Народный штаб" по обеспечению мед. работников КР и малоимущих семей

    13 000 долл. США

    Бельгия (Кыргызская диаспора в Бельгии)

     

    13,5 тыс. медицинских перчаток для 3-й детской больницы и городской клинической больницы №6.



    Швейцария

    Для оказания поддержки национальному правительству и Министерству здравоохранения для поддержания связей с общественностью были наняты 4 специалиста по коммуникациям сроком на 2 месяца


    9 800 швейцарских франков

    Швейцария

     

    В рамках Программы «Бай-Алай» - содействие росту местного и регионального рынков, для улучшения уровня жизни людей в Алайском и Чон-Алайском районах, реализуемой швейцарской НПО «Хельветас Кыргызстан» в консорциуме с фондом Ага-Хана  и финансируемой Швейцарским управлением по развитию и сотрудничеству (SDC) выделено 50 тысяч швейцарских франков (51 500 долл.США) для поддержки фермеров Ошской области Кыргызстана.

    Принимая во внимание необходимость принятия срочных мер для сохранения функционирования цепочек продовольственного снабжения для смягчения крупных потрясений, которые могут особенно сильно повлиять на малоимущих и наиболее уязвимые слои населения, 17 апреля 2020 года 320 нуждающимся домохозяйствам Алайского и Чон-Алайского районов выделено 45 тонн семян ячменя, 20 тонн семян эспарцета и 33 тонн азотного удобрения Эти средства окажут помощь для выращивания кормовых культур на 224 гектарах земли.

    Также 300 фермерам этих районов выделено 300 семенных доз высокопродуктивных пород крупнорогатого скота (Абердин ангус, Симментал и Швиц) и 100 литров жидкого азота. Эти средства для искусственного осеменения выданы местным техник-осеменаторам, чтобы они могли помочь местному населению.

    50 тысяч швейцарских франков (51 500 долл.США)

    Фонд «Сорос - Кыргызстан»

    Получатель 1 (Минсоцразвития) – 4000 мед. перчаток, 2880 бахил, 1000 литров антисептиков и 10 защитных комбинезонов.
    Получатель 2 (ГСИН) – 10 000 мед. перчаток, 10000 бахил, 1000 литров антисептиков и 30 защитных костюмов. 

    Общая сумма 813 400 сомов.

    ПО ЛИНИИ 4ПД

    Благотворительный фонд Катар Чэрити

     

     СИЗ на сумму 2 540 000 сом

    Передано в распоряжение МЗ КР

    Фонд «Исар»

    Фондом закуплены и переданы продукты питания для малоимущих семей


    Продукты питания на сумму 50 тыс. долл. США

    Фонд «Рисаля»

    Фондом перечислены денежные средства на общую сумму 1 236 000 сом для детей сирот (в дом приют г.Бишкек и дом-приют в с.Сокулук)

    Денежные средства перечислены на счета дом-приютов

    ОО "Фонд Ас-Сафа"

    тесты для определения COVID-19 - 10 000 шт., аппараты ИВЛ - 4шт., средства для защиты врачей - 120 шт., прикроватные мониторы 10шт.



    Плюс денежные средства на сумму 2 млн. сом


    Передано в распоряжение МЗ КР




    Перевод осуществлен на спец счет МФ КР

    Общая сумма помощи на сумму 250 000 долл. США, вкл 2 млн сом


    Фонд «FaelKhairProgram» при Исламском Банке Развития

    Фонд «FaelKhairProgram» при Исламском Банке Развития профинансировал закуп 30.400 ПЦР-тест систем с реагентами у турецкого производителя,

    350 000 долл. США

    Груз прибыл карго-самолетом АО «Турецкие Авиалинии» 07.04.2020 в Бишкек и передан в распоряжение МЗ КР

    ПО ЛИНИИ 5ПД

    ПРООН

    50 тыс. медицинских масок, 2000 респираторов (маски FFP2)

    Примечание – ожидается поставка 10 аппаратов ИВЛ и 6500 экспресс тестов. Общая сумма закупаемого мед. оборудования 500 000 долл. США.

    Офис ООН по правам человека в ЦА

    35 комплектов индивидуальной защиты, 500 пар медицинских перчаток, 500 масок, очки и санитайзеры


    ВОЗ

    Передано 1300 тест-систем Национальной вирусологической лаборатории ДПЗ ГЭСН Министерства здравоохранения.

    ВОЗ передала в МЗ КР 3-ю партию гуманитарной помощи в виде 6720 тестов.

    Для психосоциальной поддержки детям в условиях чрезвычайной ситуации, ВОЗ совместно с ЮНИСЕФ, УВКБ, МККК и другими организациями выпускает новую книгу под названием “Ты мой герой: как дети борются с СOVID-2019”, предназначенная для детей в возрасте с 6 до 11 лет.

    ВОЗ совместно с национальными партнерами провела обучение 96 лабораторных специалистов по диагностике коронавирусной инфекции, основам биобезопасности и проведению исследований на СOVID-2019, по сбору, транспортировке образцов и т.д.

    В соответствии с Планом оперативных действий при введении режима чрезвычайной ситуации Секретариата СБ КР (п.12), МИДом проработан с ВОЗ вопрос привлечения иностранных специалистов в сфере здравоохранения для оказания помощи в лечении зараженных коронавирусной инфекцией. ВОЗ направил в Кыргызстан группу польских врачей (прилетели 19 апреля 2020 года), имеющих соответствующий опыт работы с COVID-19 в европейских странах.

    Все расходы несет ВОЗ


    Программный офис ОБСЕ

    Оказывается поддержка органам внутренних дел в регионах в рамках проекта «Передвижные приемные милиции», которые переориентированы на профилактику COVID-19. Предоставлено бензина для 28 автомобилей на 60 тысяч километров в течение марта и апреля (в рамках текущего проекта ОБСЕ по поддержке правоохранительных органов)..

    6900 Евро


    Помощь МЧС в изготовлении 50 тыс. информационных буклетов (в рамках текущего проекта ОБСЕ по поддержке сокращения рисков стихийных бедствий и экологической безопасности).

    1400 Евро


    В рамках проекта ОБСЕ по поддержке экономических, социальных и культурных прав реализованы следующие мероприятия: 1) Поддержка 27-ми "Групп женских инициатив" в регионах по шитью медицинских масок (совместно с НПО "Центр поддержки женщин"). 2) Поддержка органов местного самоуправления в проведении среди населения информационных кампаний по санитарно-гигиеническим мерам и сборе средств для гуманитарной помощи семьям с низким доходом (совместно с НПО "ЭнсанДаймонд").

    12 145 Евро (первый проект), 13 170 Евро (второй проект)


    Наем двух экспертов для ГСИН по мониторингу эпидемиологической ситуации в пенитенциарных учреждениях (в рамках проекта ОБСЕ по предотвращению радикализации в тюрьмах и проведению пенитенциарной реформы).

    4 918 Евро

    Международная организация по миграции

    МОМ мобилизовала 30 000 долларов США для оказания помощи уязвимым кыргызским трудовым мигрантам в Российской Федерации (МОМ оплатила проживание и питание 132 кыргызстанцев, которые застряли в аэропорту Новосибирска). Помощь оказывается в рамках подписанного Соглашения об оказании помощи гражданам КР, попавшим в затруднительное положение, связанное с распространением COVID-19, от 27 марта 2020 года между Представительством ГСМ при ПКР в РФ и Миссией Международной организации по миграции в КР.

    30 000 долл. США

    УВКБ ООН

    УВКБ ООН оказало следующую помощь гос. органам по их просьбе: ГРС при ПКР - 3800 перчаток, 50 литров антисептика; ГСМ при ПКР - 200 перчаток, 1000 масок, 34 литра антисептика.


    Программный офис УНП ООН (совместно с гражданским союзом «За реформы и результат»)

    1000 штук масок многократного использования
    250 штук защитных плащей.

    Дополнительно для использования комендатурой г. Бишкек был предоставлен Аналитический центр, расположенный в отдельном от основного здания СБНОН МВД КР. Ранее данный центр был отремонтирован и оснащён за счёт средств ПО УНП ООН в КР. Кроме того, ПО УНП ООН в настоящее время оказывает содействие в обучении сотрудников МВД КР (Комендатура г. Бишкек) специализированным программам ArcGIS и IBM i2.

    Справочно: ArcGIS осуществляет анализ инцидентов и преступлений; эффективное перераспределение сил полиции и армии, в том числе транспортных средств и спецтехники; оптимизация маршрутов патрулирования; картографирование пунктов пропуска и критической инфраструктуры; картирование случаев COVID-19 и определение буферных зон.

    IBM i2 необходим для идентификации контактных лиц, поскольку он может обрабатывать различные наборы информации и создавать диаграммы связей, которые позволяют национальным полицейским силам и медикам предотвращать экспоненциальный рост случаев COVID-19. Использование IBM i2 в сочетании с ArcGIS позволяет отслеживать перемещение зараженных и контактных лиц и определять области и виды необходимых вмешательств (дезинфекция, более строгий карантин, другие меры).

    10 000 долл. США

    АКДН (Агентства организации развития Ага Хана)

    Средства индивидуальной защиты, 1 000 кг. Дезинфицирующих средств, чистящие средства.

    Также Университетом Центральной Азии было организовано 90 обсервационных мест в кампусе университета.

    25 000 долл. США

    ПО ЛИНИИ 6ПД

    МАР (ВБ)

    Проект экстренного реагирования на COVID-19

    12,15 млн. долл. США  (грант-50%, кредит-50%)

    Международный Валютный Фонд (МВФ)

    На инструментарии быстрого финансирования (RFI) и механизм быстрого кредитования

    Инструментарии быстрого финансирования-80,6 млн. долл. США и на механизм быстрого кредитования 40,3 млн. долл. США, Общая сумма - 120,9 млн. долл. США

    АБР 

    Медицинские перчатки

    Количество – 20000 шт.

    Получено

    200 000 долл. США.

    ЧАСТНЫЕ ИНИЦИАТИВЫ С КР

    Гумпомощь от «Ротари Клуб Бишкек»

    (Средства собраны Паст-Президентом КененбаевымАрсланбеком, действующим президентом СултановойАкиной, а также членами клуба)


    Гум помощь от группы Почетных Консулов зарубежных стран в КР: ПК Норвегии А.Чыныбаева;ПК Венгрии в КР Г.Балян;
    ПК Португалии в КР Ч.Алканов;
     ПК Польши в КР А.Златкин; ПК Дании А.Абдыбеков;
    ПК Финляндии А.Праздников;
     ПК Иордании Карам СамирАдип Аль-Саббагх


    приобретение экспресс тестов для выявления короновирусной инфекции – COVID 19








    Противочумные костюмы 400 шт., тепловизоры – 39 штук.

    Груз передан на КПП «Иркештам» 17.04.2020 г. Общая сумма оказанной гумпомощи со стороны «Ротари Клуб» и группы Почетных консулов составила 31 302 долл.США или 2 660 700 сом.

    Фонд Исмаил-Ата

     

    экспресс тесты - 6 000 шт.

     Груз заказан в КНР на средства Фонда «Исмаил-Ата» и доставлен в КР при содействии Посольства КР в КНР

    Депутат Т.Масабиров

    медицинские маски - 100 000 шт.

    Груз заказан в КНР на средства Депутата Т.Масабирова и доставлен в КР при содействии Посольства КР в КНР

    Сотрудники МИД ЗУ КР

    перечисление на счет (ЦК МФ КР) по борьбе с коронавирусом.

    625 577,17 сомов, 17 419,00 долл. США (по состоянию на 16 апреля)

  66. Сельское хозяйство

    В сельском хозяйстве (уд.вес в структуре ВВП – 13,0 %) в 2020 году ожидается увеличение общего объема выпуска продукции сельского хозяйства, где темп реального роста составит 102,0 %. Рост будет поддержан следующими отраслями: рост объемов растениеводства на 1,7 %, животноводства на 2,3 % (с соответствующим удельным весом – 50,8 % и 46,8 %).

    Это единственный сектор экономики, где в настоящее время, несмотря на сложившуюся ситуацию, идет полным ходом своевременное и бесперебойное проведение весенней посевной кампании. В целом по республике общая посевная площадь сельскохозяйственных культур под урожай 2020 года составила 1219,0 тыс. га, что на 2,3 тыс. га больше уровня в 2019 году. Темп роста, в основном, будет обеспечен за счет увеличения производства: зерновых культур – на 2,6 %; овощей – на 2,2 %.

    В животноводстве рост производства мяса в живом весе прогнозируется на 2,3 % и увеличится по сравнению с предыдущим годом на 9,5 тыс. тонн, молока – на 2,3 %, с увеличением на 37,4 тыс. тонн, яиц – на 3,8 %, с увеличением на 21,3 млн. штук и шерсти – на 1,6 %, с увеличением на 0,2 тыс. тонн. Ожидается замедление объемов производства молока, в связи с низкой продуктивностью скота, что связано с истощением племенного генофонда сельскохозяйственных животных

  67. 29-май 2020-жылы Жалал-Абад облусунун ыйгарымдуу окулунун орун басары Исаев Ажимамат, "Био Сервис" коомдук фондунун жетекчиси Кудайбердиева Гулзада  Жалал-Абад облусуна караштуу Ала-Бука районунда ЕБ тарабынан каржыланган GIZ эл аралык кызматташтыкты онуктуруу уюму жана Федералдык Министрлиги колдогон "Аймактарды комплекстуу онуктуруу" долбоорунун бир бутагы болгон "Жугоруну интенсивдуу остуруу, фермерлердин кирешесин жогорулатуу" боюнча аткарылып жаткан иштер менен жеринде таанышып чыгышты.

    Бул долбоордо Ала-Бука районундагы 5 айыл окмотундо:

    • Ак Там
    • Ак-Коргон
    • Балтагулов
    • Орукту
    • Достук айыл окмотторундогу                                                                                                                   200 фермер жугорунун  интенсивдуу тушум беруучу гибриддик сортун эгишкен.Бул долбоор боюнча фермерлерге "Беш Арал" миро кредиттик компаниясы тарабынан жугору урону жана минералдык жер семирткичтер менен камсыздады, техникалык сервистик тейлоону жакшыртуу боюнча так себуучу агрегаттары менен трактор берилди. 
    • Ак-Коргон АО караштуу Баястан айылындагы  Давранбаев Алишердин талаасын коруп таанышып чыкты. Азыркы кундо жугору 5-6 жалбырак чыгарып калды, фермерлер жапырт талаада жугорунун отоо чопторуно каршы чабуу жургузуп жатат.
  68. Почва страны «погибает»

    По словам экологов, за период с момента обретения страной независимости до 2000 года в Кыргызстане резко сократились площади лесов. Причиной этого стало тяжелое социально-экономическое положение населения. После 2000 года леса начали восстанавливаться естественным путем, но из-за увеличения количества скота состояние почвы ухудшается. Нет стратегических планов по восстановлению почвы, политики правильного использования пастбищ, профилактических работ по предупреждению наводнений и схода оползней.

    Эксперт по экологии Гамал Сооронкулов много лет ведет разъяснительную работу среди населения о необходимости увеличения количества лесных насаждений. Начав с Кара-Кульджинского района, он продолжает собирать делиться по всей стране своими рекомендациями о необходимости высадки деревьев.

    Гамал Соронкулов.



    - В начале мы не планировали посадку деревьев. Но приехав в Кара-Кульджу увидели, что леса исчезли, состояние почвы ухудшилось. Попробовали посадить новые саженцы. Ситуация начала улучшаться. В этих селах часто сходят оползни и сели. Объездили Чаткал, Талас, Джалал-Абад и многие другие места. И везде, где плохая почва, мы сажаем деревья. Сейчас нами посажены сады на десятках гектарах земли. Собираем местных жителей и проводим работу с ними. В Кара-Кульдже мы взяли в аренду 110 гектаров земли. На 70 гектаров посадили саженцы, остальные 30 заполонил скот. Кроме того, сажаем в Таласской и Джалал-Абадской областях. Учитывая, что государство нам не помогает, было бы хорошо, если соответствующие органы не мешая, создавали бы условия для нашей работы.

    Потому что возникает очень много бюрократических препятствий. В прошлом году, для восстановления почвы в КР, я предложил высаживать саженцы кыргызского миндаля. Мне кажется, эти деревья играют большую роль в улучшении почвы. Это очень красивое, похожее на сакуру, дерево, не требующее особого ухода, с полезными плодами. Семена этого дерева я беру в лесных хозяйствах, в институтах земледелия и развожу по регионам.

    Источник:  Азаттык үналгысы


  69. Өлкө кыртышы «өлүүдө»

    Экологиялык активисттердин айтымында, Кыргызстанда эгемендик алган алгачкы жылдары 2000-жылга чейинки аралыкта өлкөдөгү токой аянты кескин азайган. Буга элдин социалдык-экономикалык оор абалы түрткү болгон. 2000-жылдан кийин токой табигый түрдө кайра калыбына келгени менен мал көбөйгөн сайын кыртыштын сапаты начарлап, бузулуп барат.

    Кыртышты оңдоо, жайыт саясатын туура жүргүзүү, суу каптоонун, жер көчкүнүн алдын алуу боюнча стратегиялык пландар азырынча ишке аша элек.

    Экологиялык эксперт Гамал Соронкулов да көп жылдардан бери өлкөнүн ар кайсы аймагына токой тигүү жана бул ишти алга жылдыруу максатында жергиликтүү тургундар арасында түшүндүрүү иштери менен алек.

    Аймактарда жамааттарды түзүп, токой тигүүнү Соронкулов Кара-Кулжадан баштап, өлкөнүн бардык аймактарына жайылтып эле тим болбой, жер кыртышын оңдош үчүн пайдалуу бак-дарактарды көбөйтүүнү да сунуш кылып келет.

    Гамал Соронкулов.

    «Алгач биз токой тигүүнү деле пландаган эмеспиз, - деди ал. - Кара-Кулжага барып калсак, мурдагы токойлор жок болуп, жер кыртышы бузулуп, топурактын сапаты жаман болуп калган экен. Анан кичине бак тигип көрөлүчү десек, оңолгудай. Ошол жерлерде айылдарда көчкү көп болуп, жыл сайын сел каптай берет экен. Ишибиз ошентип башталып кетти. Биз токой тиккен сайын улам бир аймакты кыдырып, ага кызыгып жатабыз. Чаткал, Талас, Жалал-Абад, айтор кайсы жерде жер кыртышы бузулса, токой тигип жатабыз. Азырынча ондогон гектарлык жерге эле бак тиктик. Жергиликтүү жамааттарды уюштуруп, элдин өзүнө түшүндүрүү иштерин жүргүзөбүз. Маселен, Кара-Кулжада 110 гектар жерди ижарага алып, 70 гектардайына тиктик, малдын көптүгүнөн 30 гектары тебелендиде калды. Мындан тышкары Таласта, Жалал-Абадда да тигип жатабыз. Мамлекет бизге жардам бербесе да тийиштүү органдар тоскоол кылбай эле иштешибизге шарт түзсө жакшы болот эле.

    Себеби, бюрократиялык ар түрдүү тоскоолдуктар баары бир болбой койбойт экен. Кыргызстанда бузулган жерди оңдош үчүн мен кыргыз бадамын тиккенди сунуш кылып, былтыртан бери ар кайсы аймакта тажрыйба жүргүзүп көрдүк. Менимче, топурактын бекем, кубаттуу болушуна бадам дарагы аябай чоң роль ойногудай. Анан калса ал кооз, оңой эле өсө берет. Мөмөсү да пайдалуу, гүлдөгөндө сакурадай гүлдөйт. Эки-үч жылдан бери бадамдын уругун токой чарбаларынан, жерди изилдеген институттардан алып, аймактарга жеткирип берип жатам. Бирок аны да малга тебелетпей курчаш керек болуп жатат».

    Алынган булак: Азаттык үналгысына берген интервьюдан

  70. Кыргызстандагы коронавирус боюнча 2020-жылдын  7-июлга карата абалы

    Вирус менен ооругандардын жалпы саны:                                    8141 адам

    Жаныдан жуктуруп алгандардын саны:                                           450 адам

    Бул оорудан айыккандардын саны:                                                  2916 адам

    Олумдордун саны:                                                                                    99 адам

    Региондор боюнча оорунун таркалышы

    • Бишкек - 229;
    • Чуйская область - 84;
    • Ош - 32;
    • Ошская область - 23;
    • Джалал-Абадская область - 47;
    • Баткенская область - 10;
    • Иссык-Кульская область - 13;
    • Нарынская область - 11;
    • Таласская область - 1.


    Опкодон сезгенуу (пневмония)

    Коронавирус менен кошо опкодон сезгенуу оорусу куч алды.  Ооруканага жатпастан жотолуу менен коштолгон опкодон сезгенуудон ооруган адамдардын саны кобойду. 7 июлга карата опкодон сезгенуудон олгон адамдардын саны 224 адамга жетти, Акыркы суткада бул корсоткуч 14,87 % га осту.





  71. В Кыргызстане на утро 10 июля выявлены 511 новых случаев COVID-19, сообщила на брифинге в правительстве представитель Министерства здравоохранения Айнура Акматова.

    Они выявлены:

    - Бишкек — 260

    - Чуйская область — 104

    - Жалал-Абадская область — 29

    - город Ош — 27

    - Нарынская область — 26

    - Иссык-Кульская область — 26

    - Ошская область — 20

    - Баткенская область — 16

    - Таласская область — 3

    Таким образом, на 10 июля в Кыргызстане подтверждено 9358 случаев коронавируса.

    За сутки с выздоровлением выписан 81 пациент.

    За сутки от коронавируса скончались 6 человека, всего умерли 122 пациента.
    Подробнее: zdorovie.akipress.org/news:1631063?f=cp

  72. В Кыргызстане с начало пандемии по  10 июля лабораторно подтверждены 9358 случаев коронавируса.

    Министерство здравоохранения предоставило данные, в каких районах и городах выявлены случаи коронавируса.

    город Бишкек — 4027
    Чуйская область — 1708
    - Сокулукский район — 521

    - Аламединский район — 438

    - Жайылский район — 281

    - Иссык-Атинский район — 159

    - Московский район — 143

    - Панфиловский район — 107

    - Кеминский район — 41

    - Чуйский район — 12

    - город Токмок — 6

    город Ош — 948
    Ошская область — 634
    - Кара-Суйский район — 222

    - Ноокатский район — 177

    - Чон-Алайский район — 55

    - Узгенский район — 52

    - Кара-Кулжинский район — 44

    - Араванский район — 45

    - Алайский район — 39

    Нарынская область — 630
    - город Нарын — 376

    - Ат-Башинский район — 105

    - Ак-Талинский район — 55

    - Кочкорский район — 48

    - Нарынский район — 30

    - Жумгальский район — 16

    Жалал-Абадская область — 555
    - город Жалал-Абад — 180

    - Сузакский район — 162

    - Чаткальский район — 56

    - Токтогульский район — 28

    - Аксыйский район — 28

    - Майлуу-Суу — 24

    - Ала-Букинский район — 23

    - Ноокенский район — 17

    - Тогуз-Тороузский район — 14

    - город Кара-Куль — 8

    - Базар-Коргонский район — 8

    - город Таш-Кумыр — 7

    Иссык-Кульская область — 301
    - город Балыкчы — 72

    - город Каракол — 60

    - Джети-Огузский район — 49

    - Тюпский район — 51

    - Тонский район — 26

    - Иссык-Кульский район — 22

    - Ак-Суйский район — 21

    Баткенская область — 229
    - город Кызыл-Кыя — 70

    - Кадамжайский район — 56

    - Баткенский район — 48

    - Лейлекский район — 42

    - город Баткен — 10

    - Сулюкта — 3

    Таласская область — 86
    - город Талас — 41

    - Таласский район — 16

    - Манасский район — 14

    - Бакай-Атинский район — 12

    - Кара-Бууринский район — 3

    - Прибывшие из Оренбургской области (РФ) – 119
    - Военнослужащие из РФ – 100
    - Прибывшие из РФ – 21
    Подробнее: zdorovie.akipress.org/news:1631254?f=cp

  73. Руководители министерств и ведомств будут курировать медицинские учреждения Бишкека в целях исключения бронирования мест руководителями больниц.

    Члены правительства будут курировать вопросы организации работы и материально-технического обеспечения медицинских учреждений и стационаров.

    Пресс-служба правительства распространила список чиновников, которые закреплены за больницами.

    Медучреждения и их кураторы:

    Национальный госпиталь Министерства здравоохранения – вице-премьер-министр Акрам Мадумаров;

    Городская клиническая больница №1 - вице-премьер-министр Эркин Асрандиев;

    Республиканская клиническая инфекционная больница - вице-премьер-министр Аида Исмаилова;

    Обсервация «Семетей» - министр чрезвычайных ситуаций Замирбек Аскаров;

    Больница Кыргызско-Турецкой дружбы – министр иностранных дел Чынгыз Айдарбеков;

    Национальный центр урологии – министр юстиции Марат Джаманкулов;

    Национальный центр фтизиатрии – министр культуры, информации и туризма Азамат Жаманкулов;

    Железнодорожная больница - министр транспорта и дорог Жанат Бейшенов;

    Кыргызский научно-исследовательский институт курортологии и восстановительного лечения, также Национальный центр онкологии– министр труда и социального развития Улукбек Кочкоров;

    Национальный хирургический центр им.Мамакеева – председатель Государственного комитета по делам обороны Эрлис Тердикбаев;

    Обсервация «Континент Интергельпо» - председатель Государственного комитета информационных технологий и связи Алтынбек Исмаилов;

    Родильный дом №2 – председатель Фонда медицинского страхования Эльнура Боронбаева;

    Специальная образовательная школа-интернат для слепых и слабовидящих детей – председатель Государственной регистрационной службы Акын Мамбеталиев;

    Интернат №1 имени Каниметова – председатель Фонда по управлению государственным имуществом Жылдызбек Исакулов;

    Городская клиническая больница №6 – директор Государственного агентства архитектуры, строительства и жилищно-коммунального хозяйства Урматбек Кокочаров.

  74. Коронавирус и пневмония в Кыргызстане. Помощь граждан – гражданам.

    В Кыргызстане растет число зараженных коронавирусом и внебольничной пневмонии. В стране не хватает мест в больницах, препаратов, средств индивидуальной защиты и сил. Ряд граждан и организаций предоставили гуманитарную помощь, которая поможет в борьбе с COVID-19.

    Молодежное объединение Жайылского района оказывает помощь территориальной больнице.


    Также Полтавский айыл окмоту приобрел два кислородных концентратора больнице.

    Кыргызская диаспора в Нью-Йорке приняло решение на закупку лекарств на сумму 7-8 тыс. долларов для Республиканской клинической инфекционной больницы, Реанимационного блока в бывшей военной базе «Ганси» и Центра семейной медицины №6.

    Кыргызстанцы в Филадельфии планируют приобрести 24 кислородных концентратора и лекарства для медучереждений Кыргызстана.

    Кыргызская диаспора в Питтсбурге приобретут 8 кислородных концентраторов для районных больниц

    Соотечественники в Огайо приобретут 20 кислородных концентраторов и лекарств для больниц по рекомендациям Минздрава.

    Кыргызстанцы в Чикаго направят в фонд «Элим барсынбы» денежные средства для приобретения более 20 кислородных концентраторов.

    Кыргызстанцы во Флориде перевели для нужд больниц Иссык-Кульской, Баткенской и Жалал-Абадской областей около 9000 долларов. Также они планируют оплатить зарплату 5 врачей одной из районных больниц Иссык-Кульской области.

    Представители кыргызской диаспоры в Хьюстоне приобрели 2 кислородных концентраторов для одного из обсервационных центров Бишкека.

    Члены кыргызской диаспоры, проживающие в штате Калифорния, приняли решение направить денежные средства в организацию «Женская Лига» для приобретения около 10 кислородных концентраторов.

    Выходцы из Балыкчы приобрели 12 кислородных концентраторов для Балыкчинской городской больницы.

    Также ведутся сборы денежных средств для оказания помощи районам Иссык-Кульской, Таласской и Нарынской областей.

    Как сообщает пресс-служба Жогорку Кенеша, спикер Дастан Джумабеков перечислил зарплату за три месяца в фонд по борьбе с коронавирусом.


    Также депутаты перечислили зарплату за месяц, фракция «Кыргызстан» перечислила зарплату за 2 месяца.

    Благотворительный фонд «АССАНАБИЛ» при финансовой поддержке международного фонда «НАМА» передал Минздраву 4 аппарата ИВЛ, 2000 респираторов FFP2, 1000 защитных комбинезонов, 1000 защитных очков, 10 тыс. масок и 100 тыс. перчаток.


    Также руководство фонда «НАМА» закупили 7 машин Скорой помощи, которые должны поступить до конца месяца.




    Красный полумесяц Кыргызстана оказал помощь дневным стационарам Бишкека. Им вручили медицинские препараты, сизы и другие медицинские принадлежности.

    Также в Токмокскую территориальную больницу передали два аппарата ИВЛ, молочные продукты для социальных учреждений страны. И совместно с «Кока-Колой» в Кыргызстане распределили воду в обсервационных пунктах столицы.

      


    Сотрудники «Аю Алко» от имени регионального представительства компании накормили медиков, которые работают в больницах и стационарах Кара-Балты.

     


    АЗС STATUS Oil сообщили, что готовы бесплатно на 30 литров залить бензин машинам «Скорой помощи».

    Предпринимательница из Бишкека отдала свой ресторан «Даршал Холл» под дневной стационар в селе Кок-Жар.


    Певица Анжелика собрала $85 000 на кислородные концентраторы для больных COVID-19 и пневмонией. В этом ей помогли также певцы и блогеры.


    Певец Мирбек Атабеков выделил средства на два кислородных концентрата, также пожертвовал 2 млн сомов.


    Бизнесмен Адылбек Асанов собрал средства на 70 кислородных концентраторов.


    Столичные бизнесмены 6 июля вручили медицинскому управлению МВД пять кислородных концентратов.


     


    «Банк Азии» выделил КГМА 1 млн 500 тыс. сомов для открытия госпиталя с целью лечения больных с внебольничной пневмонией (COVID-19), а также для приобретения средств индивидуальной защиты, медицинского оборудования, изделий, лекарственных средств и поддержки медицинского персонала.
    Подробнее: kg.akipress.org/news:1630649/?f=cp

  75. Информация об итогах проведенных весенне-полевых работ по республике

    Посевная кампания текущего года характеризовалась наличием объективных вызовов и трудностей.  Режим чрезвычайного положения, введенный в стране в самый пик проведения весенне-полевых работ, и возникшие в этой связи трудности, создали определенные трудности для проведения полевых работ. Министерство оперативно отреагировало на эту ситуацию и максимально оказало содействие сельским товаропроизводителям в вопросах бесперебойного и своевременного проведения посевной кампании, обеспечению посевным и посадочным материалом, ГСМ, запчастями к сельхозтехнике, удобрениями и средствами защиты растений.

    В кризисных условиях для нас на первое место вышло решение задачи обеспечения хлебной продовольственной безопасности. Поэтому для решения этой задачи были предприняты шаги, направленные на расширение площади под зерновыми культурами. В результате в этом году их площадь составила 646,4 тыс. га, что превышает уровень прошлого года на 22,0 тыс. га, в том числе:

    -пшеница – 247,6 тыс. га посеяно, на 8,0 тыс. га больше;

           -площадь кукурузы на зерно возросла на 1200 га, достигнув уровня 107,4 тыс. га;

           -площадь зернобобовых культур составила 63,2 тыс. га, по сравнению с прошлым годом посеяно на 2,0 тыс. га;

           -ячменя посеяно 215,0 тыс. га, или на 9,9 тыс. га больше прогнозного уровня.

    Исходя из соображений научного земледелия для сохранения плодородия почвы и обеспечения животноводства кормами, площадь кормовых культур была увеличена на 12,2 тыс.га и составила 386,6 тыс.га.

    Общая посевная площадь по республике возросла по сравнению с 2019 годом на 2,3 тыс. га и составила 1 млн. 219 тыс. га. Также наблюдается рост урожайности сельхозкультур. Также следует отметить, что в последние годы площадь неиспользуемых земель неизменно сокращается. Например, в 2014 году площадь таких земель составляла 110 тыс. га, а в 2020 году сокращение ожидается до 59,0 га.

    В 2020 году в рамках проекта «ФСХ-8» выданы 5000 кредитов на сумму 2,4 млрд. сомов.

    Высокие темпы проводимых полевых работ стали возможными благодаря успешно  налаженной  в республике  системе предоставления сельхозтехники в лизинг. В результате, фермеры  только за последние 10 лет приобрели более 3,0 тыс. единиц тракторов и другой  сельскохозяйственной  техники.

    Начиная с 2020 года, выдаются государственные дотации в семеноводстве. В этом году в качестве приоритетных сельхозкультур были определены пшеница, ячмень и кукуруза. Система госдотаций позволяет фермерам приобретать семена дешевле рыночных цен. 30 % стоимости семян оплачивается за счет средств бюджета. Через систему дотаций отпущено семян на сумму превышающую 9,5 млн.сомов.

         Для достижения высокого уровня продовольственной безопасности, мы придаем большое значение модернизации отрасли семеноводства и повышению урожайности сельхозкультур. В условиях изменения климата и участившихся аномальных погодных явлений приобретает важность внедрение в сельхозпроизводство засухоустойчивых сортов отечественной и зарубежной селекции с коротким вегетационным периодом и дающих высокие урожаи.

    Также Министерством пропагандируются инновационные ресурсосберегающие технологии, такие как капельное орошение, нулевая обработка почвы, органическое сельское хозяйство и др.

        

  76. 2020-жылдын 1-июнуна карата мал чарба продукцияларынын негизги түрлөрүн өндүрүү жөнүндө маалымат

    Эт өндүрүү. 2020-жылдын отчеттук мезгилинде республикада бардык категориялардагы чарбаларында 149,8 миң тонна эт тирүүлөй салмакта өндүрүлдү, 774 тонна, же 0,5 пайызга мурунку жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу эт өндүрүү көбөйгөн.

    Эт өндүрүү, республиканын бардык облустарында мал базарлар жана эт сатуу павильондордун ачылышы менен, өз калыбына келүүдө.

    Эт өндүрүү өткөн жылдын ушул мезгили менен салыштырмалуу Нарын облусунда — 1,6 пайызга жана Баткен облусунда – 0,8 пайызга азайган.

    Белгилей кетчү нерсе, Жалал-Абад (101,6 пайызга), Ысык-Көл (101,4 пайызга), Чүй (101,2 пайызга) жана Талас (100,3 пайызга) облустарында эт өндүрүү өсүү темпи өткөн жылдын ушул мезгили менен салыштырмалуу көбүрөөк болду.

    Сүт өндүрүү. 2020-жылдын январь-май айына карата республика боюнча 571,9 миң тонна сүт өндүрүлдү, 12781 тонна, же болбосо 2,3 пайызга мурунку жылдын ушул мезгили менен салыштырмалуу сүт өндүрүү көбүрөөк болду.

    Сүт өндүрүү республиканын бардык облустарында көбөйгөнү байкалат. Республикада сүт өндүрүү өсүү темпи эң көбүүрөк Нарын облусунун – 104,3 пайыз, Джалал-Абад – 103,3 пайыз жана Ысык-Көл – 103,0 пайыз чарбаларында байкалат.

    Республика боюнча сүт өндүрүүнүн өсүшү саан уйлардын саны 22,6 миң башка жана 1-уйдан саалган орточо саан 7,3 кг (691,6 кг-684,3 кг) көбөйүшү менен байланыштуу.

    Жумуртка өндүрүү. Отчеттук мезгилинде республикада 235480 миң даана жумуртка өндүрүлдү, же былтыркы жылдын ушул мезгили менен салыштырмалуу жумуртка өндүрүү 3007 миң даанага же 1,3 пайызга көбөйгөн.

    Жумуртка өндүрүү, республиканын Ысык-Көл облусунан тышкары, бардык облустарында көбөйгөнү байкалат.

    Ысык-Көл облусунда жумуртка көрсөткүчүнүн азайышынын себеби Ысык-Көл районунун “Самат и Компания” тоок заводунун жабылышы жана анын сатылышы менен байланыштуу, жаңы түзүлгөн ЖЧКу “Агрокуш” ишканасы азыркы учурда тоок заводунун өндүрүш территориясында ременттук иштерди жүргүзүп жатат.

    Жүн өндүрүү. 2020-жылдын 1-июнуна карата республиканын бардык категориядагы чарбалык субъетилерде 5606 тонна жүн өндүрүлдү, былтыркы жылдын ушул мезгили менен салыштырмалуу 99,8 пайызды түздү.

    Жүн өндүрүү, республиканын Жалал-Абад облусунан тышкары, бардык облустарында көбөйгөнү байкалат. Жалал-Абад облусунун райондук агрардык башкармалыктарынын башчыларынын маалыматтары боюнча койлорду кыркуу кампаниясы аба ырайынын суук болгондугуна жана Covid-19 карата кечирээк башталгандыгы менен байланыштуу. 6-айдын жыйынтыгы боюнча жүн өндүрүү республикада былтыркы жылдан көбүрөөк болушу күтүлүүдө.

  77. Адреса и контакты: Больницы для пациентов с коронавирусом и дневные стационары для людей с пневмонией

    В Кыргызстане активно растет число заболевших коронавирусной инфекцией, а также внебольничной пневмонией.

    Для оказания помощи заболевшим готовятся места оказания помощи. В Бишкеке работают 12 дневных стационаров для горожан, болеющих легкой формой ОРВИ. В этим стационарах люди могут получить медицинскую консультацию, капельницу и различные инъекции.

    Постоянно увеличивается количество койко-мест для пациентов с пневмонией. Как правильно, пациентов с воспалением легких и пациентов с коронавирусной инфекцией размещают в разных местах или даже в разных учреждениях.

    АКИpress подготовил выборку дневных стационаров, учреждений с местами для больных пневмонией, а также больниц и госпиталей, где могут пройти лечение зараженные коронавирусом.


    Дневные стационары для лечения ОРВИ и пневмонии

    Сегодня по городу Бишкек действуют 12 центров дневного стационара. Они предусмотрены для лечения легкой и средней форм ОРВИ и пневмонии. Здесь можно получить консультацию и необходимую помощь, в том числе капельницы.

    Временные центры в Бишкеке работают с 08.00 до 20.00.

    Ранее сообщалось, что эти стационары не предназначены для болеющих covid-19.

    В Ленинском районе оборудовано 4 стационара. В Свердловском — 3, в Октябрьском — 2, Первомайском — 3.

    Стационары расположены по адресам:

    В Ленинском районе:

    - ФОК «Газпром» по ул. Токонбаева — 120 койко-мест. Адрес: жилмассив Арча-Бешик, улица Жайыл Баатыра, 66. Телефон: (0550) 04-43-12;

    - СШ №68 - 30 койко-мест. Адрес: ул.Токтогула, 220 (пересекает Уметалиева);

    - Кафе «Арал» - 50 койко-мест (ул.Дэн Сяопина, 199, район Кызыласкера);

    - школа №96 в жилом массиве Ак-Ордо (ул. Каркыра, 93а) - 30 мест.

    В Свердловском районе:

    - ФОК им. Р.Санатбаева в Восток 5 — 150 койко-мест. Адрес: мкр Восток-5, 21а. Телефон: (0550) 04-23-12;

    - Школа №94 — 50 койко-мест (ж/м «Дордой»);

    - Школа №38 в микрорайоне Аламедин-1, 38/1 - 50 мест.

    Октябрьский район:

    - «Бишкекпекарня » в 12 микр возле церкви — 200 койко-мест. Расположен недалеко от пересечения южной магистрали и ул.Нуркамал Жетикашкаевой. Телефон: (0550) 03-93-12;

    - Школа «Сейтек» — 50 койко-мест (ул.Анкара 15, университет Алатоо);

    Первомайский район:

    - Школа №81 в жилмассиве Ак Босого (ул. Профессора Зимы, 220) - 40 койко-мест;

    - СШ №83 рядом с рынком Кудайберген — 50 койко-мест (ул.Патриса Лумумбы, 9);

    - Дворец спорта им. Каба уулу Кожомкула — 150 койко-мест. Адрес: ул.Тоголок Молдо, 40. Телефон: (0550) 03-73-12.

    Как пояснили в мэрии Бишкека, на данный момент новые стационары проходят подключение к услугам связи.


    Места для больных пневмонией

    В Бишкеке открылись дополнительные койко-места для лечения пациентов с внебольничной пневмонией. Там работают медицинские работники, прибывшие из других регионов страны.

    По данным Республиканского штаба, места для лечения пациентов с внебольничной пневмонией подготовлены в 13 пунктах:

    - на базе Национального Центра Фтизиатрии. Адрес: ул.Ахунбаева, 90. Телефон: (0312) 51-03-34;

    - на базе интерната №1. Адрес: проспект Жибек Жолу, 625. Телефон: (0312) 34-47-01, (0312) 34-45-40

    - на базе гостиницы DISCOVERY. Адрес: переулок Оренбургский, 31. Телефон: (0312) 56-33-33;

    - на базе Интерната для слепых и слабовидящих детей. Адрес: улица Кулатова, 37. Телефон: (0312) 59-00-41;

    - на базе Железнодорожной больницы. Адрес: Крылова, 6. Телефон: (0312) 92-63-26, (0312) 92-75-46;

    - Национальный госпиталь при Минздраве. Адрес: Тоголок Молдо, 1/13. Телефон: (0312) 62-10-14;

    - на базе Национального хирургического центра им. М.М. Мамакеева. Адрес: ул. 3-я линия, 25. Телефон: (0312) 21-99-96, (0312) 21-92-07, (0312) 21-06-42;

    - на базе Кыргызского научно-исследовательского института курортологии и восстановительного лечения (ПЦР отрицательный). Адрес: Аламединский район, с.Таш-Добо.(Воронцовка), ул.Больничная, 23. Телефон: (0312) 42-08-88.

    - Городская Клиническая больница №1. Адрес: ​Юлиуса Фучика, 15/1. Телефон: (0312) 64-45-09.

    - бывшая авиабаза имени Ганси. Район аэропорта «Манас»;

    - отель Rixon. Адрес: ул. Медерова, 71. Телефон: (0550) 96-42-42

    - на базе гостиницы «Континенталь». Адрес: ул.Интергельпо 1;

    - построенное ассоциацией «Дордой» медресе в жилмассиве «Ынтымак».

    Ранее представитель Минздрава Айнура Акматова сообщала, что пациенты с внебольничной пневмонией могут обращаться через call-центры 118 и 103.

    Кроме того, 8 июля в мэрии Бишкека сообщили, что в связи с высоким приростом случаев заболевания в столице развернуты дополнительные койко-места для больных коронавирусной инфекцией и пневмонией на базе:

    - гостиницы «Континенталь» по адресу ул.Интергельпо 1, 225 койко-мест;

    - интернат №1 им.Каниметова по адресу ул.Жибек-Жолу 625, 120 койко-мест;

    - специальной общеобразовательной школы-интерната для слепых и слабовидящих детей по адресу ул.Кулатова 37, 80 койко-мест;

    - гостиницы «Discovery» по адресу пер.Оренбургский 31, 48 койко-мест;

    - медицинский Центр доктора Назаралиева, 60 койко-мест;

    - Кыргызская государственная медицинская академия им.И.Ахунбаева 300 койко-мест;

    - построенное ассоциацией «Дордой» медресе на 150 мест под обсервацию или госпиталь в жилмассиве «Ынтымак».

    Стационары для больных COVID-19

    По данным Республиканского штаба, в стране насчитывается около 45 учреждений, где принимают больных с коронавирусом:

    - Бишкек — 7;

    - Ошская область — 10;

    - Жалал-Абадская область — 8

    - Чуйская область — 5;

    - Нарынская область — 5;

    - Баткенская область — 5;

    - Таласская область — 3;

    - Иссык-Кульская область — 2.

    Бишкек

    В Бишкеке заболевшие коронавирусной инфекцией могут обратится в ряд больниц, роддом, а также национальные центры:

    - Национальный Центр Фтизиатрии. Адрес: ул.Ахунбаева, 90. Телефон: (0312) 51-03-34;

    - Городская клиническая больница №6. Адрес: Джантошева, 117. Телефон: (0312) 57-09-76, (0312) 57-09-75, (0312) 57-09-22;

    - Национальный центр онкологии. Адрес: ул.И.Ахунбаева, 92. Телефон: (0312) 51-17-50;

    - Республиканская клиническая инфекционная больница. Адрес: ул. Л.Толстого, 70. Телефон: (0312) 42-24-58;

    - Клинический родильный дом №2. Адрес: ул.Московская, 225. Телефон: (0312) 65-73-41, (0773) 60-86-92;

    - бывшая авиабаза имени Ганси. Район аэропорта «Манас»;

    - Больница КТД.

    Чуйская область

    В Чуйской области можно обратится 5 медицинских учреждений:

    - Территориальная больница Жайылского района по адресу: г. Кара-Балта, ул. Бейшеналиева, 1;

    - Территориальная больница Московского района по адресу: с. Беловодское ,ул. Ленина, 94а;

    - Территориальная больница г. Токмок по адресу: ул. Гагарина, 140;

    - Территориальная больница Ысык-Атинского района по адресу: г. Кант, ул. Зеленая, №6. Телефон: (03132) 5-05-40;

    - ЦОВП Панфиловкого района по адресу: с. Панфиловское, ул. Каиндинский переулок, 24.

    Иссык-Кульская область

    В Иссык-Кульской области можно обратится в 2 учреждения:

    1. Ысык- Кульская областная объединенная больница, г.Каракол, ул. Кутманалиева, 2

    2. Территориальная больница г.Балыкчы по адресу: ул.Ысык – Кульская, 94.

    Жалал-Абадская область

    В Жалал-Абадской области можно обратится в 8 медицинских учреждений:

    1. Жалал-Абадская областная объединенная больница по адресу: ул. Пушкина, 91;

    2. Территориальная больница Аксыйского района по адресу: г. Кербен, ул Уметалиева, 120;

    3. Территориальная больница Ала-Букинского района по адресу: ул.Мамырбекова, 98;

    4. Территориальная больница Ноокенского района по адресу: с.Масы, ул.Сорокина, 11;

    5. Территориальная больница Сузакская

    6. ЦОВП г. Кара-Куль по адресу: ул. Сабирова, 2а;

    7. Тогуз-Тороузский ЦОВП по адресу: ул.Жээналива, 54;

    8. Чаткальский ЦОВП по адресу: c.Каныш-Кыя, ул.Т.Кошбаев, 37.

    Нарынская область

    В Нарынской области обратится можно в 5 учреждений:

    1. Нарынская областная объединенная больница по адресу: г.Нарын, ул.Качкынова, 5;

    2. Территориальная больница Ак-Талинского района по адресу: с. Баетова, ул.Манаса, 58;

    3. Территориальная больница Ат-Башинского района по адресу: с. Ат-Башы, ул.Шамеева 1;

    4. Территориальная больница Жумгалского района по адресу: с. Чаек, ул.Матыева, 149;

    5. Территориальная больница Кочкорского района по адресу: с. Чаек, ул.Орозбак, 165.

    Баткенская область

    1. Баткенская областная объединенная больница по адресу: г.Баткен, ул.Раззакова, б/н;

    2. Территориальная больница Кадамжайского района по адресу: п.Кадамжай, ул.Больничная, 7;

    3. Территориальная больница г.Кызыл-Кыя по ул.Ленина, 3;

    4. Территориальная больница Лейлекского района по адресу: г. Исфана, ул. Строительная, 3;

    5. ЦОВП города Сулюкта.

    Ошская область

    В Ошской области можно можно обратится в 10 медицинских учреждений:

    1. Клиника ОшГУ

    2. Ошская межобластная объединенная клиническая больница по адресу: г. Ош, ул. Верхнеувамская, 10;

    3. Территориальная больница Территориальная больница Алайского района по адресу: ул. Боконбаева, 75а;

    4. Территориальная больница Араванского района по адресу: ул. Беш-Караш, 12;

    5. Территориальная больница г.Ош;

    6. Территориальная больница Кара-Кульжинского района по адресу: ул. Пазылова, 4;

    7. Территориальная больница Кара-Сууйского района по адресу: ул. Тельмана, 3;

    8. Территориальная больница Ноокатского района по адресу: г. Ноокат, ул. Ленина, 32;

    9. Территориальная больница Узгенского района по адресу: ул. Манаса, б/н;

    10. ЦОВП Чон-Алайского района по адресу: с. Дароот-Коргон, ул. Сулейманова, 69.

    Таласская область

    В Таласской области пациенты могут обратится в 3 учреждения:

    1. Таласская областная объединенная больница по адресу: ул.Бердике-Баатыра, 1а;

    2. Территориальная больница Кара-Бууринского района по адресу: с.Кызыл-Адыр, ул. Больничная, 1;

    3. ЦОВП Манасского района по адресу: с.Покровка, ул.Кызыл-Туу, 1.
    Подробнее: zdorovie.akipress.org/news:1630988?f=cp